الماتى اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ وزىنىڭ Instagram پاراقشاسىندا «الماتى-2050» دامۋ ستراتەگياسىن قالا تۇرعىندارىنىڭ تالقىسىنا ۇسىندى.
ءسوز باسىندا قالا اكىمى ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن اسا ماڭىزدى قۇجاتتىڭ ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مەگاپوليس – الماتىنىڭ جان-جاقتى دامۋ باعدارىن ايقىندايتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, قالا باسشىلىعىنا تاعايىندالعالى بەرى سىزدەرمەن بىرگە ەكولوگيا, قاۋىپسىزدىك, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە تاعى دا باسقا سول سەكىلدى كەزەك كۇتتىرمەيتىن وزەكتى ماسەلەلەردى كۇن تارتىبىندە قاراستىرىپ كەلەمىز. قالامىزدىڭ شەت ايماقتارىن دامىتۋعا باعىتتالعان «جاڭا الماتى» جوباسى ازىرلەندى. «ۇلكەن الماتىنى» قۇرۋ مەن اگلومەراتسيالاردى دامىتۋ جوسپارىن ناقتىلاي تۇستىك. كۇنى كەشە بۇل جوبالار جونىندە مەملەكەت باسشىسىنا باياندادىم. سونداي-اق الداعى ۋاقىتتا دا قالا تۇرعىندارىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى كەڭىرەك اقپاراتتاندىرۋعا تىرىسامىن», دەپ جازدى قالا اكىمى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل – الداعى 3-5 جىلعا دەيىنگى جۇمىس جوسپارلارىن قامتيتىن ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق قۇجات.
وسى رەتتە باقىتجان ساعىنتاەۆ بۇل قۇجات جوباسىنىڭ كاسىبي ماماندارمەن, ساراپشىلارمەن بىرلەسە وتىرىپ ازىرلەنىپ, ىسكەرلىك قوعام كوميتەتتەرىنىڭ, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى مەن قالا بەلسەندىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جان-جاقتى تالقىلانعانىن جەتكىزدى.
الماتى – بۇگىندە ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى جوعارى قالا. بۇعان شاhاردىڭ تاريحي ءرولى مەن ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرى سەبەپ. الىپ شاھار وڭىرلىك دەڭگەيگە يە بولا وتىرىپ, تەز وسۋدە. 10 جىل ىشىندە قالانىڭ اۋماعى 2 ەسەگە ۇلعايعان. ال تۇرعىندار سانى ۇشتەن بىرگە ۇلعايىپ, 1,9 ميلليون ادامعا تابان تىرەگەن, دەپ حابارلادى الماتى قالاسى اكىمدىگى ءباسپاسوز قىزمەتى.
الماتى – بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن ەڭ قولايلى ءوڭىر. بۇل تۇرعىدا الىپ مەگاپوليس رەسپۋبليكا بويىنشا كوش باستاپ تۇر. ەل ەكونوميكاسىنىڭ 20 پايىزعا جۋىعى, بيۋدجەتكە قۇيىلاتىن تۇسىمدەردىڭ 23 پايىزدان استامى الىپ شاھارعا تيەسىلى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ Doing Business جاھاندىق رەيتينگىسىندە قازاقستاننىڭ ورنى الماتى بويىنشا انىقتالادى جانە 10 جىل ىشىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز 190 مەملەكەتتىڭ اراسىندا 63-تەن 25-ورىنعا بىراق كوتەرىلگەن. حالىقارالىق دەڭگەيدە الماتى الەمدىك ەكونوميكانىڭ 60 پايىزىن قۇرايتىن 600 مەگاپوليسكە كىرەدى.
«بارلىق ىسكەرلىك جانە ەكونوميكالىق بولىك قالانىڭ ورتالىعىندا شوعىرلانعان. قالا اكىمىنىڭ تۇجىرىمداماسى بويىنشا الماتى شەتسىز قالاعا اينالۋى ءتيىس. تۇرعىندار ءۇشىن بارلىق قولايلى جاعداي جاسالادى. مادەنيەتتە دە, بيزنەستە دە», دەدى الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسى بيۋدجەتتىك كوميسسياسىنىڭ توراعاسى احمەتجان شاردينوۆ.
ەلىمىزدىڭ كولىكتىك-لوگيستيكا سالاسىنا سەرپىن بەرىپ وتىرعان قالا – الماتى. بۇل تەمىرجول, اۋە قاتىناسى, كولىك ءدالىزى ارقىلى جۇزەگە اسۋدا. ايماق بويىنشا جۇك اعىنى ۇلكەن الماتى اينالمالى اۆتوموبيل جولىن جانە جەتىگەن – قازىبەك بي اينالما تەمىر جولىن سالۋمەن ءوسۋى ءتيىس. بۇل ساۋدا اينالىمىن ارتتىرۋعا, تاۋارلاردى جەتكىزۋگە, قايتا وڭدەۋگە, ساقتاۋعا جانە ساتۋعا بايلانىستى بيزنەس تۇرلەرىن دامىتۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى. مەگاپوليستىڭ سۇلۋلىعىن تاماشالاۋعا كەلگەن تۋريستەر سانى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 15 پايىزعا كوبەيگەن. بيىل الماتىعا 400 مىڭداي ساياحاتشى كەلگەن. قالانىڭ كەرەمەت تابيعاتى مەن تاۋ شاڭعى كۋرورتتارى, سيرەك كەزدەسەتىن فلوراسى مەن فاۋناسى بار تابيعي ساياباقتار, تاريحي عيماراتتار مەن ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرى شەتەلدىكتەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى.
«قيىن-قىستاۋ زامان ءوتتى. ءبىز دامىپ كەلە جاتىرمىز دەيمىز. ءتۋريزمدى دامىتۋ كەرەك. الماتىعا كەلەتىن قوناقتار كوپ. سولارعا نە كورسەتەمىز, وسىعان بايلانىستى قازىر ءىرى-ءىرى جوبالار قابىلدانۋدا. ءبىرىنشى كەزەكتە قالانىڭ شەتى دەگەن ۇعىم بولماۋى كەرەك», دەدى الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى راحمان الشانوۆ.
الماتى رەسپۋبليكا بويىنشا وڭىرلىك ءونىم بويىنشا ەكىنشى ورىندا. 2018 جىلى بۇل كورسەتكىش 12,1 تريلليون تەڭگەدەن اسىپ تۇسكەن. دەسە دە, ادام كاپيتالى – الماتىنىڭ باستى اكتيۆى. ول بولاشاق جەتىستىكتەردىڭ كەپىلى بولۋى ءتيىس. قالا تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 10 جىل ىشىندە 4 جىلعا ۇزارىپ, 75,5 جاسقا جەتتى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا الماتى تەك نۇر-سۇلتان قالاسىنا عانا جول بەرەدى. بالا ءولىمى 10 جىلدا 2 ەسەگە, انا ءولىمى 3,5 ەسەگە تومەندەگەن.