قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيى جۋىردا گرەكيا مەملەكەتىنىڭ استاناسى افينا قالاسىنداعى ەپيگرافيالىق مۋزەيىندە « ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» اتتى كورمەسىن اشتى. ول «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» حالىقارالىق كورمە جوباسى اياسىندا 11 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسادى.
كورمەنىڭ اشىلۋى قارساڭىندا جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. شاراعا قازاقستاننىڭ گرەكيا رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىسى الەكسەي ۆولكوۆ, ەجەلگى جانە مادەني مۇرانىڭ باس ديرەكتورى پوليكسەني ادام-ۆەلەني, افيناداعى ەپيگرافيالىق مۋزەيدىڭ ديرەكتورى اتاناسسيوس تەموس, ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الماز نۇرازحان قاتىستى.
سونىمەن قاتار شارا بارىسىندا بەلگىلى ارحەولوگ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, جالپىۇلتتىق تاۋەلسىز «پلاتينالى تارلان» سىيلىعىنىڭ يەگەرى زەينوللا ساماشەۆ «ەجەلگى ساقتاردىڭ قازاقستانداعى مادەني كەشەنى» اتتى ءدارىس وقىدى.
كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الماز نۇرازحان: «التىن ادامنىڭ» الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» كورمەلىك جوباسى الەمدى ارالاپ كەلەدى. گرەكيا – قازاقستاننىڭ تاريحي-تانىمدىق كورمەسىن تاماشالاپ وتىرعان ون ەكىنشى مەملەكەت. ەلىمىزدى الەمگە تانىتۋ ماقساتىندا وسى كورمە جوباسى بويىنشا باعدارلاما ۇسىنعان ەلباسى ن. نازارباەۆقا العىسىمدى بىلدىرەمىن. بۇگىنگە دەيىن قازاقستاننىڭ وڭىرىنەن تابىلعان التىن ادامدار ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەرتە داۋىردەگى مادەنيەتىن, تاريحىن ايقىندايتىن ۇلتتىق قۇندىلىقتار بولىپ تابىلادى. كورمە جۇمىستارىنا قولداۋ بىلدىرگەنى ءۇشىن گرەكيانىڭ مادەنيەت مينيسترلىگىنە, افينا قالاسىنىڭ ەپيگرافيالىق مۋزەيىنىڭ باسشىلىعى مەن قىزمەتكەرلەرىنە العىسىمدى بىلدىرۋگە رۇقسات ەتىڭىزدەر», دەدى.
ەجەلگى ەللادا ەلىنىڭ ەپيگرافيالىق مۇراجايىنا ۇلى دالادان تابىلعان تاريحي قۇندى جادىگەرلەر قويىلىپ, كورەرمەن كوزايىمىنا اينالعانىن ايتقانىمىز ءجون.
ساقتار (پارسى تىلىنەن اۋدارعاندا «الىپ ەرلەر») – قازاقتاردىڭ ەرتەدەگى بابالارى. گرەك اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىندا ولاردى ازيالىق سكيفتەر (saka ءسوزى سكيفتەردىڭ «بۇعى» سوزىنەن تۋىندايدى), باسقا ەجەلگى دەرەككوزدەرىندە «ۇشقىر اتتى تۋرلار» دەپ كوركەم سيپاتتاعان. وسى تايپالاردىڭ ۇلكەن ءۇش توبىنىڭ قاتارىندا «التىن ادام» جەرلەنگەن ەسىك قورعانى تابىلعان ايماقتا تۇرعان ساق-تيگراحاۋدتار («شوشاق بورىكتىلەر») بار بولاتىن. قورعاننان اراسىندا كيىمدەردى بەزەندىرەتىن دەتالدار, سول سياقتى اشەكەيلەر مەن تۇرمىستىق زاتتار بار ءتورت مىڭنان استام التىن بۇيىم تابىلدى. زەرتتەۋشىلەردىڭ قورىمداعى زاتتاردىڭ توپوگرافياسىن تەر توگىپ زەرتتەۋلەرى ناتيجەسىندە, كورمەگە ۇسىنىلىپ وتىرعان ساق جاۋىنگەرىنىڭ كەلبەتىن جاڭادان جاساپ شىعۋ مۇمكىن بولدى. ەسىك قورعانىنان تابىلعان زاتتار اراسىندا ەجەلگى جازبا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءبىرى رۋنا جازۋىمەن جازىلعان جازباسى بار كۇمىس توستاعاننىڭ ەكسپوزيتسيادان الار ورنى ەرەكشە.
ەجەلگى دالا ونەرىنىڭ ماڭىزدى ەرەكشەلىگى سانالاتىن زوومورفتىق بەينەلەردىڭ باسىمدىعى دا ميفولوگيالىق ويلاۋ ولشەمدەرىمەن بەلگىلەنەدى. مۇنىڭ سيۋجەتىنىڭ ءدراماتيزمى جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ كۇرەسى, جارىق پەن قاراڭعىنىڭ باستاۋى, جاڭا ءومىردىڭ جاسالۋى, قاراما-قايشىلىقتاردىڭ ماڭگىلىك قوزعالىسىنىڭ جانە ماڭگىلىك كۇرەسىنىڭ سيمۆولى رەتىندە تۇسىندىرىلەدى. وسىنداي قاراما-قايشىلىقتىڭ ايقىن ۇلگىسى رەتىندە كورمەگە ۇسىنىلعان التىننان قالىپتاۋ جانە بەدەرلەۋ تەحنيكاسىمەن جاسالعان V-IV عاسىرلارعا ءتان جاپسىرماسى ءبىرىن-ءبىرى ءدال قايتالايتىن قوس بارىس تۇرىندەگى ايىلباستى ايتۋعا بولادى.
حريستياندىق پەن مۇسىلماندىقتىڭ ورنىعۋىنا قاراي «اڭ ءستيلى» بىرتىندەپ پۇتقا تابىنۋشىلىق پەن تۇسىنىكتەن شىعاتىن باستاپقى ءمانىن جوعالتا باستادى. الايدا, باستاپقى سيقىرلى مانىنەن ايرىلعان جانۋارلاردىڭ ساندىك بەينەلەرى زەرگەرلىك بۇيىمداردا, مينياتيۋرا كىتاپتاردا, اعاش, تاس جانە سۇيەك ناقىشتارىندا, ساۋلەت سىندى ورتاعاسىرلىق ونەردە الدەقايدا جيناقتالىڭقىراعان تۇردە, ستيلدەنگەن ويۋ, زەر ەلەمەنتتەرىنىڭ ءپىشىنىن قابىلداپ قولدانىستا قالا بەردى. بۇل ۇردىستەر ەكسپوزيتسياعا قويىلعان XV عاسىرعا ءتان دەپ داتالانعان سايرام كومبەسىنەن تابىلعان زەرگەرلىك ونەر بۇيىمدارىنان ايقىن بايقالادى. كورمەدە سول سياقتى تاقساي (باتىس قازاقستان وبلىسى), تالدى-2 (قاراعاندى وبلىسى) جانە بەرەل (شىعىس قازاقستان وبلىسى) سىندى ساق قورعاندارىنان تابىلعان ارحەولوگيالىق بىرەگەي ولجالار دا كورسەتىلدى.