بەسىنشى قازاننان باستاپ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا زاڭسىز اڭشىلىق فاكتىلەرىن انىقتاۋ جانە ولاردىڭ جولىن كەسۋ, سونداي-اق ەكولوگيالىق قىلمىستاردى اشۋ ماقساتىمەن قولعا الىنعان «براكونەر» رەسپۋبليكالىق جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شاراسى (جپش) وتۋدە. ونىڭ بارىسىندا, تابيعاتتى قورعاۋ زاڭناماسىن بۇزۋدىڭ 60 فاكتىسى انىقتالدى.
زاڭسىز اڭ اۋلاۋدى قۇرىقتاۋدىڭ العاشقى ءى0 كۇنىندە 34 زاڭسىز اڭشىلىق, 20 زاڭسىز بالىق اۋلاۋ جانە بالىق اۋلاۋ زاڭناماسىن بۇزۋ, 5 ازاماتتىق قارۋ ساتىپ الۋ, ساقتاۋ, قولدانۋ نەمەسە تاسىمالداۋ تارتىپتەرىن بۇزۋ فاكتىلەرى اشكەرە بولدى. سونىڭ ىشىندە جامبىل اۋدانىندا جۇرگىزىلگەن رەيدتىك ءىس-شارا بارىسىندا تابيعاتتى قورعاۋ پوليتسياسى توبىنىڭ اعا ينسپەكتورى, پوليتسيا كاپيتانى دامير مۇرساليەۆ بلاگوۆەششەنكا سەلوسىنىڭ ماڭىندا كۇدىكتى بولىپ كورىنگەن «ۆاز 21214» اۆتوماشيناسىن توقتاتقان. پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ قىراعىلىعى ءساتتى بولىپ شىعىپ, سالوننان جاڭا سويىلعان ءسىبىر ەلىگىنىڭ ەتى شىققان. دالانىڭ سۇلۋ اڭىنىڭ ءبىرى سانالاتىن بۇل ەلىك ايماقتىق «قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەن. زاڭسىز اڭ اۋلاۋشىلاردىڭ كەسىرىنەن قازىر ولاردىڭ سانى دا مۇلدە ازايىپ كەتكەن. سوندىقتان ونى اتۋعا زاڭمەن تيىم سالىنعان. بىراق «اڭشىمىز» دەپ ءبارىن دە قىرىپ-جويۋعا تىرىساتىندار وعان قاراي ما, تابيعاتتىڭ سۇلۋ جاراتقان, وسىناۋ جازىقسىز جانۋارىن وققا ىلىكتىرىپتى.
وزدەرىنىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا ۇستالعاندار ەلىكتى «ۋكراينسكوە» سەلوسىنىڭ ماڭىندا كورىپ, ۇيلەرىنەن مىلتىق الىپ شىعىپ, بىرنەشە ساعات بويى سوڭىنا ءتۇسىپ, اتقان ەكەن. قالادان كەلىپ اڭشىلىق قۇرعان ەرىككەندەر ەمەس, ءبىرى جۇرگىزۋشى, ءبىرى مەحانيزاتور بولىپ ىستەيتىن وسى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اڭدى كوزى قيىپ قالاي اتقانىنا تاڭعالاسىڭ...
ەندى زاڭسىز اڭ اۋلاۋشىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ زاڭسىز اڭشىلىق فاكتىسىنە جازا قاراستىراتىن 337-بابى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋلەردىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىنە ەنىپ, تاعدىرلارى سوتتىڭ شەشىمىنە تاۋەلدى بولىپ وتىر. ازىرگە ولارعا بۇلتارتپاۋ شاراسى قولدانىلعان.
جپش ناتيجەسىندە زاڭسىز اڭ اۋلاۋشىلىق قانا ەمەس, «بالىق رەسۋرستارىن, باسقا دا سۋ جانۋارلارىن نەمەسە وسiمدiكتەرىن زاڭسىز اۋلاۋ», «اعاشتار مەن بۇتالاردى زاڭسىز كەسۋ» باپتارى بويىنشا دا ءتارتىپ بۇزىپ, قىلمىس جاساعانداردا انىقتالعان. سونىڭ ىشىندە تابيعاتتى قورعاۋ زاڭناماسىن بۇزعان 56 قۇقىق بۇزۋشى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى