ورالحان بوكەي جانە باقى ۋرمانچە

 28 قىركۇيەك – التايدىڭ كەربۇعىسى اتانعان قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋشىسى, دراماتۋرگ ورالحان بوكەيدىڭ تۋعان كۇنى. وسى رەتتە قالامگەردىڭ شىعارمالارى بويىنشا يلليۋستراتسيا جاساعان تاتار سۋرەتشىسى باقى ۋرمانچە جايىندا از-كەم ءسوز قوزعاۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.

باقى ۋرمانچە كىم؟ 1897 جىلى تاتارستاندا دۇنيەگە كەلگەن قىلقالام شەبەرى 1930 جىلداردىڭ باسىنداعى ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىننەن ەلىنە امان ورالعاننان كەيىن 1941 جىلى ۇلى ابايدىڭ مەرەيتويىنا دايىندىق جونىندەگى كوميتەتتىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستانعا جولى تۇسەدى. وسىلايشا, كوركەم سۋرەت پەن گرافيكا بويىنشا جۇمىستاردى ورىنداۋعا تاپسىرما العان سۋرەتشىنىڭ قازاق جەرىندەگى جەمىستى جىلدارى باستالادى. قازاقستاندا 1941 جىلدان 1956 جىلعا دەيىن شىعارماشىلىقپەن شۇعىلدانعان تالانت يەسى ءۇشىن بۇل كەزەڭ جەمىستى دە جەڭىستى كەزەڭ بولدى. ولاي دەيتىنىمىز, سۋرەتشى وسى جىلدار مۇعدارىندا «امانكەلدى شتابى», «اباي جۇمىس ۇستىندە», «جانگەلديننىڭ ۇلى وتكەلدەرى» اتتى تاريحي پولوتنالارىن, ەلىمىزدىڭ تاريحي تۇلعالارىنىڭ ۇزدىك پورترەتتىك گالارەياسى, عاجاپ پەيزاجدارى مەن ناتيۋرمورتتارىن ومىرگە اكەلدى. سولاردىڭ ىشىندە كۇيشى دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ, اكادەميك قانىش ساتپاەۆتىڭ, جىر جامپوزى جامبىل جاباەۆتىڭ, ءبيشى شارا جيەنقۇلوۆانىڭ, زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ پورترەتتەرى سۋرەت ونەرىندەگى اسىل مۇرالارىمىزدىڭ قاتارىنا ەندى.

سۋرەتشى ەلىمىزدە وتكىزگەن 15 جىلدىق سانالى عۇمىرىندا قازاق جەرىن ارالاپ, حالقىمىزدىڭ سالت-داستۇرىمەن, ادەت-عۇرىپتارىمەن تانىسقان. قازاق جازۋشىلارىمەن شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتىپ, ولاردىڭ تۋىندىلارىن ءوز ەڭبەكتەرىنە ارقاۋ ەتكەن. سونىڭ ءبىرى – ورالحان بوكەي.

تاتار حالقىنىڭ تالانتتى ۇلى قازاق قالامگەرىنىڭ بىرنەشە شىعارماسىنا يلليۋستراتسيا جاساعان. ورالحان بوكەيدىڭ شوقتىعى بيىك شىعارمالارىنىڭ ءبىرى – «مۇزتاۋ» پوۆەسى. تۋىندىنىڭ باستى كەيىپكەرى – اقتان. بالالىق شاعىنان باستاپ بۇعىلاردىڭ تىرلىگىمەن بىتە قايناسقان اۋىل ازاماتى. تاعدىرى دا تىم ايانىشتى. اكەسى سوعىستان ورالماعان, اناسى دىمكاس ءارى مىلقاۋ. اۋىلدى قاڭىراتىپ بوس قالدىرعىسى كەلمەگەن اقتان كۇزەتشى بولادى. جانىنداعى جالعىز سۇيەنىشى دە, سىرلاسى دا, مۇڭداسى دا – شاعىرقاسقا اتى. ەل كىسىكيىك سانايتىن اقتاننىڭ تاعى ءبىر سەرىگى – ءومىر تۋرالى سان قيلى ويلارى. ونىڭ الدىندا قانداي بولارى بەيمالىم ءومىر جولى تۇر. ول جولدان امان ءوتۋ ءۇشىن مۇز شىڭىراۋدىڭ قۇردىمىنداعى الباستى ادامدى ءولتىرىپ, سۇم سوعىس جالماعان اكەسىنىڭ كەگىن الۋ, مىلقاۋ اناسىنىڭ ءتىلىن قايتارۋ كەرەك. مىنە, شىعارماداعى ءدال وسى وقيعا بارىسىن باقى ۋرمانچە سۋرەتىنە ارقاۋ ەتكەن.

«اقتان شاعىرقاسقانى وزىمەن بىرگە ۇڭگىرگە الىپ كىرمەكشى ەدى. بىراق, اتى جۇگەنىن سوزا  قاسارىسىپ, كونبەگەن سوڭ قوجايىنى ونى جاپىراعىنان جۇرداي بولعان اعاشقا بايلادى. سوسىن, قامشىسىن قولىنا ۇستاعان كۇيى اقتان ۇڭگىر ىشىنە كىردى. ءار قادام العا باسقان سايىن ۇڭگىر ءىشى قاراڭعىلانا تۇكسيدى. ءبىر كەزدە اقتاننىڭ ەسىنە تاڭىرقويماسى تۋرالى اسان شالدىڭ ايتقانى ءتۇستى. بەينەبىر بۇكىل جىن-پەرىلەر وسىندا جينالىپ, شاقىرىلماعان قوناقتى ىزىنەن قۇپيا اڭدىپ كەلە جاتقانداي. ءبىر كەزدە ۇڭگىر بىرنەشە بولىكتەرگە ءبولىنىپ كەتتى. اقتان ءارى قاراي جۇرۋگە باتىلى بارماي, توقتاپ قالدى. شاشىلىپ جاتقان كەن كەسەكتەرىنە شالىنعان اقتان جوڭقالاردى جيناعان كۇيى ساقتىقپەن كەرى جىلجىدى. ءبىر كەز, تىزەرلەي وتىرعان كۇيى سىرىڭكە جاعىپ, وت تۇتاتتى». باسى تومەن سالبىراپ كەتكەن اقتاننىڭ ءجۇزى ازالى. باقى ۋرمانچە ۇڭگىردەگى اقتاندى ءدال وسىلاي بەينەلەگەن. باقىتسىز بالالىق شاق, قۋانىش پەن كۇلكىدەن ادا جالعىزدىق تۋرالى ويلار. جولداسىنا ادال, اقىلدى اقتان مەن كىسىكيىك, اساۋ مىنەزدى بۇعى ادامنىڭ اراسىنداعى پىكىرتالاس-داۋ. سۋرەتشى كەيىپكەردىڭ جاپا شەككەن جان-دۇنيەسى مەن جۇرەك قينالىسىن ءدوپ جەتكىزگەن. ونىڭ ءجۇزىن قايعى-مۇڭ باسقان, كوزدەرى اشىق بولعانىمەن كوڭىلى ولگەن, ەرىندەرىنىڭ ەكى جاعىنان قيىلىپ تۇسكەن سىزىقتار ونىڭ جان كۇيزەلىسىن ايعاقتاپ تۇر. كوزدەرى ءبىر نۇكتەگە قادالىپ, قاتىپ قالعانداي. ونىڭ جۇزىندەگى قارا تۇسكە اينالىپ كەتەتىن ءار سىزىق كۇيزەلىستى كوڭىل كۇيىنەن حابار بەرىپ تۇرعانداي. الاۋ وتتىڭ جالقىنى عانا وسىناۋ اۋىر ءساتتى ءسال-ءپال جەڭىلدەتكەندەي. اقتاندى الدا نە كۇتىپ تۇر؟ ول جاعى بەيمالىم... اۆتوردىڭ ويىن جالعاستىرعان سۋرەتشى كەيىپكەردىڭ ءۇمىت وتىن ۇرلەپ, جاقسىلىقتان قاشپاۋعا ۇندەيدى. وسى ورايدا اقتاننىڭ قولدارىنا ەرەكشە ءمان بەرگەن. ەڭبەكقور ادامنىڭ قارۋلى قولدارى ونىڭ جاماندىقتى جەڭىپ, جەڭىسكە جەتەتىنىن كورسەتكەندەي. 

        ورالحان بوكەيدىڭ «سايتان كوپىر» پوۆەسىندە جەردى كوك مۇز قۇرساپ, جوقشىلىق جايلاعان ءبىر كەزەڭدە اسپان جىلقىلاردى سايتان كوپىر ارقىلى ايداپ وتپەك بولادى. كەنەت تۇلابويدى تىتىركەنتەر ۇرەيلى ايقاي ەستىلەدى. بۇل ايقايدان كەيىن ەشكىم سايتان كوپىردەن امان وتپەگەن ەكەن. بۇل جولى دا سولاي بولادى. كوپىر وپىرىلىپ قۇلاپ, مالشى كۇركىرەپ جاتقان كولگە قۇلايدى. ابىروي بولعاندا, امان قالادى. «باستان قۇلاق ساداقا» دەپ ەكى اياعىنان ايىرىلادى. وسىلايشا, تابيعاتتىڭ پەرزەنتى تابيعاتتان تاۋقىمەت تارتادى. بىراق, باسىنا تۇسكەن ازاپقا مويىنسىنبايدى. بۇل جەردى جەتى اتاسىنان بەرى جايلاپ كەلە جاتقان جۇرتشىلىق تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىبىنا تامسانۋمەن بىرگە, ونىڭ قاتاڭ مىنەزىنە دە قىڭق ەتپەگەن قايسار جاندار. سۋرەت-يلليۋستراتسيادا قىم-قيعاش قاراكەتتى كورۋگە بولادى. قار كوشكىنى كەزىندە شىر اينالىپ, كولگە قۇلاپ بارا جاتقان اسپان. بولعان سۇمدىقتان ءجۇزى الەمتاپىرىق بولىپ كەتكەن ونىڭ جانايقايى تاۋدى جاڭعىرىقتىرادى. انە-مىنە جۇتىپ جىبەرەردەي وزىنە جوڭكىلىپ كەلە جاتقان قار كوشكىنى كەزىندەگى كەيىپكەردىڭ جاي-كۇيىن سۋرەتشى شىنايى جەتكىزە بىلگەن. شيەلەنىستى ءساتتى قويۋ قارا تۇسپەن كورسەتىپ, ادام مەن جىلقىنىڭ ءومىر مەن ءولىم اراسىنداعى ارپالىسىن سىزىقتاردى ورايلاستىرا ءتۇسىرۋ ارقىلى بەينەلەگەن. ادام مەن تابيعات اپاتىنىڭ قارسى كەلۋىن اق پەن قارا ءتۇس ارقىلى جەتكىزگەن. مىناۋ جالعاندا ادامزات بۇكىل جاراتىلىس پەن قۇبىلىستى وزىنە ەش تابىندىرا الماسى حاق. شىعارما قۇرىلىمىندا جوعارىدان جوڭكىلىپ كەلە جاتقان جويقىن قار كوشكىنىن, بىراق ونىڭ ءالى دە اسپانعا جەتە قويماعانىن كورۋگە بولادى. بۇل دەگەنىڭىز كەيىپكەردىڭ ءالى قۇتىلۋعا مۇمكىندىگى, ءۇمىتى  بار ەكەنىن بىلدىرەدى. «اسپان بار كۇشىن جيناپ, وتىردى. اق كورپەگە ورانعان تاۋلار جان-جاعىنان قورشاپ, اق سالدەلى الىپ اعاشتاردىڭ باسى بەينە ءبىر جانازا وقۋعا جينالعانداي تومەن يىلگەن.

– قوش بولىڭڭڭڭ-داررررر! – دەپ اسپان داۋىسىن سوزا ايقايلادى… ونى ىزدەپ شىققاندار ءدال وسى ايقايى ارقىلى تاپتى». سۋرەتشىنىڭ پلاستيكالىق-بولمىستىق شەشىم وتكىرلىگى, كەڭىستىكتە كەز كەلگەن ءتۇردى پايدالانا الۋ مۇمكىندىگى, پوۆەستەگى ءار سويلەمنىڭ استارىن گرافيكامەن بەينەلەۋ ايشىقتىعى شىعارمانىڭ شيەلەنىستى ءساتىن تاپ باسۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. 

         باقى ۋرمانچەنىڭ بايانداۋ تۇرىندەگى سۋرەتتەرى (يلليۋستراتسيا) دە بار. ماسەلەن, «قار قىزى» پوۆەسىن الايىق. ءۇش جىلعا سوزىلعان قۇرعاقشىلىقتان كەيىن بوزبالا نۇرجان قىستا ەكى كومەكشىسىمەن بىرگە ءشوپ اكەلۋ ءۇشىن جولى قاۋىپتى دە قيىن ۇزاق ساپارعا اتتانادى. جاستار جول بويى سان ءتۇرلى قيىندىقتارعا قارسى تۇرۋعا تۋرا كەلەدى. ابدەن توڭعان, اشقۇرساق ۇشەۋ ءبىر كەزدە بورەنەدەن قيىپ جاسالعان, توبەسىن بورىكتەي قوقايىپ قار باسقان ۇيگە كەز بولادى. جانىندا قىبىرلاعان ءتىرى جان كورىنبەيدى. ورماننىڭ ورتاسىندا جاپادان جالعىز مۇلگىپ تۇرعان ۇيدە تىرشىلىك يەسى بار ەكەنىن تەرەزەسىنەن جىلتىراعان ءالسىز جارىق قانا بىلدىرگەندەي. وسىلايشا سۋرەتشى ءبىزدى قار پاتشالىعىنا ەرتىپ اكەلىپ, تابيعاتتىڭ قاتال مىنەزىمەن بەتپە-بەت كەزدەستىرەدى. سۋرەتتە ءۇش جىگىت بەلۋاردان كەلەتىن قاردى ومبىلاپ, ءبىرىنىڭ سوڭىنان ءبىرى جانۇشىرا ۇيگە ۇمتىلۋدا. سۋرەتشى كورەرمەندى وقيعا جەلىسىنە كوركەم جولمەن ەلىكتىرە جەتەلەيدى. تۇمسا ورمانداعى جالعىز تىرشىلىك كوزىنە اسىققان كەيىپكەرلەردى تۋ سىرتىنان بەينەلەۋىنىڭ دە استارى بار. جۇزدەرى كورىنبەيدى. ايتسە دە, جانتالاسا العا جىلجىعان قيمىلدارىنان-اق ولاردىڭ تەزىرەك جىلى جەرگە جەتىپ, ادۋىن ايازدىڭ قۇرساۋىنان قۇتىلۋعا اسىققاندارىن جان-دۇنيەڭىزبەن سەزىنەسىز. سەزىنەسىز دە, ولاردىڭ جىلى جەرگە جەتۋلەرىنە جاردەمدەسكىڭىز كەلىپ كەتەدى.

سۋرەتشى سونىمەن بىرگە اسقاق التايدىڭ قىسقى كورىنىسىن دە شىنايى بەينەلەي بىلگەن. ومبى قارعا جارتىلاي كومىلگەن اعاش ءۇي. اق كورپەگە تۇمشالانا ورانعان التاي تاۋى قىس قاھارىنا قىڭق ەتپەيتىن قايسار سيپاتتا. الايدا, التاي ءبىر قاراعاندا كوزدى ارباپ, سۇلۋلىعىمەن ەلىتكەندەي بولسا دا, سۇستى, ايبارلى, ءارى تىلسىم كورىنىسى كوڭىلدى قوبالجىتپاي قويمايدى. ويتكەنى, بۇل مەكەننىڭ قوجايىنى قادىم زاماننان بەرى ءور التاي. سوندىقتان دا, سۋرەتشى بۇل تۋىندىسىندا تاكاپپار قوجايىنعا ەرەكشە ءمان بەرگەن.

     سۋرەتشى قىلقالامىنا سۇيسىنە ارقاۋ ەتكەن تاقىرىپتىڭ ءبىرى – ايەلدەر بەينەسى. «جەتىم بوتا» گرافيكاسىندا بويجەتكەن اقبوتانىڭ بولمىسىن اسا نازىك استار ارقىلى بەينەلەگەن. اتا-اناسىنان ەرتە ايىرىلعان بويجەتكەن بار جۇرەك مەيىرىن بوتاعا ارنايدى. «…اقبوتا ەكى بۇرمەلى قازاق كويلەگىن, سىرتىنان نازىك بەلىن قىناعان كامزول كيگەن. باسىندا ۇكىنىڭ ۇلپىلدەك ءجۇندى قاۋىرسىنى تاعىلعان تاقياسى, قۇلاعىندا سىرعاسى, قولىندا كۇمىس بىلەزىگى بار. مويىنىنا ادەمى مونشاق, شاشىنا كۇمىس تيىندارى سىلدىرلاعان شولپى تاققان». سۋرەتشى اقبوتانىڭ «جەتىم بوتا» كۇيى وينالىپ جاتقان ساتتەگى كەزىن بەينەلەگەن. كۇي سارىنى پەندەلەردىڭ مىناۋ پانيدەگى ءومىر مەن ءولىم اراسىنداعى ۋاقىتشا ساياحاتى تۋرالى اڭگىمەلەگەندەي اسەر بەرەدى. سونىمەن بىرگە, قايدا بارىپ باس ۇرارىن بىلمەي, تەڭىز جاعالاعان جەتىم بوتانىڭ جالعىزسىراعان زارلى ءۇنى دە ەمىس-ەمىس ەستىلگەندەي بولادى. اياۋلى اتا-اناسىن زارىعا كۇتكەن بويجەتكەننىڭ مۇڭى دا سول زارلى ۇنمەن ۇندەسىپ كەتكەندەي. مىناۋ جالعان دۇنيەدە ۇمىتتەرى ۇزىلگەن قوس جەتىمنىڭ وكسىگى... مىنە, وسىناۋ قايعى مۇنارلاعان باس كەيىپكەردىڭ سۇيكىمدى ءجۇزىن, تاعدىرىنداعى تاۋقىمەتكە قاراماستان جان-دۇنيە نازىكتىگى مەن تازالىعىن تارك ەتپەگەن بەيكۇنا جان-دۇنيەسىن سۋرەتشى قىلقالامىمەن تىم اسەرلى جەتكىزگەن. قارا ءتۇستى كولەڭكە مەن اق-قارا سىزىقتار ارقىلى قىزدىڭ كوڭىل كۇيىن تاپ باسقان. گرافيك ارقىلى كيىمنىڭ, باس كيىمنىڭ جانە مۋزىكالىق اسپاپتىڭ وزگەلەر كوڭىل اۋدارا بەرمەيتىن تۇستارىنا دەيىن ەرەكشە ءمان بەرگەن.

   ەندى «قار قىزى» پوۆەسىندەگى الماشتىڭ بەينەسى تۋرالى از-كەم ايتساق.

سۋرەتشى باس كەيىپكەردى كوز تويماس ارۋ, اپپاق ۇلپەرشەك بۇلت بەينەسىندە ەلەستەتەدى. ونىڭ ۇستىندەگى ەتەگى جەرگە توگىلگەن كويلەگى ءبىر ءسات اپپاق قارعا اينالىپ كەتكەندەي اسەر بەرەدى. الدامشى ءتۇس پە؟ شىنايى ءومىر مە؟ الدە ارمان شىعار؟ «مەن شىنىندا دا قار قىزىمىن», – دەدى قىز نۇرجانعا. – «بىردە قارلى بوران سوعىپ تۇرعان تۇندە مەن كيىمسىز, جالاڭاياق دالاعا قاشىپ شىقتىم. مەنى تاۋدا وسى ءۇيدىڭ يەسى – اتا تاۋىپ الدى. ولاردىڭ بالالارى جوق ەكەن. ءسويتىپ, مەنى باۋىرلارىنا باستى. مەنىڭ وسىندا جاسىرىنىپ جۇرگەنىمدى جىلدار بويى ەشكىم بىلمەدى. انام اۋرۋحانادا ومىردەن وتكەنىن دە وسى جەردە ەستىدىم... قايعى مەن كۇيزەلىستەن قۇر سۇلدەرىم قالعانداي. كەيدە كوڭىلىمدى قايعى باسقاندا اق كويلەگىمدى كيەمىن دە, ءتۇن ىشىندە تاۋعا قاشىپ كەتەمىن. جاپادان جالعىز قار كەشىپ, ۇزاق جۇرەمىن, ءان ايتامىن, جىلايمىن... تۇندە جالعىز ءوزىم تىزەمنەن قار كەشىپ, تاۋ ءىشىن كەزىپ كەتكەن كەزدە كوكىرەگىمدى كەرنەگەن ىستىق ءبىراز بولسا دا سۋىنىپ, ءسال دە بولسا سابىر شاقىرعانداي بولامىن...». ورالحان بوكەي قاسىرەت شەككەن كەيىپكەر بەينەسىن وسىلاي سومدايدى. ال باقى ۋرمانچە وسى ءساتتى شەبەر پايدالانىپ, سۋرەتتە قىزدىڭ كوڭىل كۇيىن ءساتتى جەتكىزە بىلگەن. قار قىزىنىڭ سىمباتى كەرىم, اققۋ مويىندى جانە ەكى جاققا سوزعان قولدارى قۇس قاناتى ىسپەتتى. جاپادان جالعىز تۇرعان سۇلۋ قىز... «قار قىزى, مىناۋ اپپاق الەمدە ساعان نە كەرەك؟». ءسىرا, جۇرەگىڭ جانشىلىپ «قارعا كومىلگەن جانىڭدى مۇڭ باسقاندا الىستان ءوزىڭدى شاقىرعان داۋىستى ەستىپ, نۇرجان سياقتىلار «جان-دۇنيەڭدى قۋانىشقا بولەپ, ومىرگە ىنتىزارلىعىڭدى ارتتىرۋ» ءۇشىن  كەرەك شىعار...».

          «ايپارا انا» پوۆەسى جوڭعارلاردىڭ قازاق جەرىندەگى جورىعى كەزىندەگى قاسىرەتتى كوز الدىمىزعا اكەلەدى. تالاي-تالاي تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتكەن باتىر قازاقتىڭ بولمىسىن جازۋشى ەر مىنەزدى, اقيقاتتى ار ەتىپ ۇستاعان, دانا ايپارا انا ارقىلى جەتكىزگەن. ونىڭ وي-تولعانىستارى مەن زارى: سوعىس نەگە بولادى, ادامدار نەگە ءبىر-ءبىرىن ولتىرۋگە قۇمار, بەيكۇنا بالالاردى نەگە قىرشىنىنان قيادى, باۋىر ەتى بالاسىنان ايىرىلىپ, قايران انا نەگە قاسىرەت شەگەدى؟ سۋرەتشى ايپارا انانىڭ ءدال وسى كۇيىن بەينەلەگەن. جازۋشى قالاي سۋرەتتەسە, سۋرەتشى قىلقالامىمەن سولاي بەدەرلەي العان. التى قانات كيىز ۇيدە كەلىستى كەلگەن, ايبىندى, ەر مىنەزدى, ومىرىندە كوپتى كورگەن باتىر ايپارا انا وتىر. توبىقتى رۋىنىڭ ۇلكەن-كىشىسى ونى اقىلدىلىعى, ادامگەرشىلىگى, كەشىرىمدىلىگى ءۇشىن قۇرمەت تۇتتى. ەلدىڭ تىنىشتىعىن, قايعى-قاسىرەت شەكپەۋىن, جوقشىلىقتىڭ جولاماۋىن, وتاعاسى مەن ۇلدارىنىڭ امان-ەسەن ورالۋىن ءبىر جاراتقاننان جالبارىنىپ تىلەپ وتىرعانىن ايپارا انانىڭ كوزىنەن كورۋگە بولادى. «و, مەنىڭ قاسىرەتتى حالقىم, مەنىڭ كوڭىلىم سەندەر ءۇشىن الاڭ, سەندەردىڭ جاعدايلارىڭدى ويلاسام, سانام سان ساققا كەتەدى. جوڭعار شاپقىنشىلىعىنان گورى مەنى سەندەردىڭ بىرلىگى جوق تىرلىكتەرىڭ الاڭداتادى. تەك بىرلىكتە بولساق قانا باقىتىمىز بەن تىنىشتىعىمىز ءۇشىن بەك كۇرەسە الامىز». سۋرەتشى گرافيك ارقىلى كيىز ءۇي ىشىندە مالداس قۇرىپ وتىرعان, قولىندا تاسبيىعى بار انانى بەينەلەگەن. سۋرەتتىڭ ءار كورىنىسىنەن ۇلتتىق قاسيەتتىڭ ەرەكشە نىشاندارىن كورۋگە بولادى.

باقى ۋرمانچە ورالحان بوكەي شىعارمالارىن وقىپ, ءجىتى زەرتتەپ, زەردەلەگەننەن كەيىن عانا قىلقالامىنا جۇگىنگەن. سوندىقتان دا ونىڭ سۋرەتتەرى ويلى, تەرەڭ. كەيىپكەرلەردىڭ مىنەزى مەن شىعارما مازمۇنىن دا ءدوپ جەتكىزەدى. قورىتىندىلاي ايتقاندا, جان-دۇنيە مەن كوز كورەگەندىلىگىن جانە دارىن شەبەرلىگىن شامىرقاندىرا وتىرىپ, وي-تانىمىن قىلقالامىنا جەتەكشى ەتكەن سۋرەتشى بوكەي ۇلىنىڭ شىعارمالارىن سۋرەتپەن شىنايى سويلەتە العان. قازاقتىڭ ۇلتتىق مىنەز-ق ۇلىق ەرەكشەلىكتەرى مەن قاسيەتتەرىن دە قالت جىبەرمەگەن. ەڭبەك ادامىنىڭ جان-دۇنيەسىنە تەرەڭ ۇڭىلگەن. سوندىقتان دا بولار, قازاق حالقى باقى ۋرمانچەنى ۇلتتىق سۋرەتشىمىز دەپ قابىلداپ, ماقتان تۇتادى. ەل تاريحى مەن مادەنيەتىن جانە قازاق پروزاسىنىڭ قۇلاگەرى ورالحان بوكەيدىڭ التىن قازىناسىن كوركەم سۋرەتپەن سويلەتكەن دارىندى قىلقالام يەسىنىڭ تۋىندىلارىنىڭ قۇندىلىعى ۋاقىت وتكەن سايىن ارتا بەرەرى انىق.

لاريسا كاستيۋك,

ورالحان بوكەي اتىنداعى ورتالىق قالالىق كىتاپحانانىڭ مامانى

وسكەمەن