ەرتە كوكتەمدە جەر جىرتىپ جۇرگەن كەگەندىك ديقاندار كونە زامانعى جادىگەر تاۋىپ العان ەدى. توعىزبۇلاق اۋىلى اۋماعىنان شىققان ولجا جايىندا اۋىل ادامدارى «National Geographic Qazaqstan» جۋرنالىنىڭ جەتەكشىسى ماقسات ياسىلباي ۇلىنا حابارلاپتى.
ءجۋرناليستىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتقان جادىگەر ونىڭ ارالاسۋىمەن ءتيىستى عالىمداردىڭ قولىنا ءتيىپ, زەردەلەۋدەن كەيىن «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنا تاپسىرىلعان ەكەن.
– نەگىزى, مۇنداي قازاندار قازاقستاننىڭ جەتىسۋ ايماعى مەن قىرعىزستاننىڭ ىستىقكول القابىنا قاراستى ءبىراز جەردەن تابىلدى. العاش رەت وتكەن XX عاسىردىڭ باسىنان تابىلىپ, زەرتتەلە باستاعان. مىنا «توعىزبۇلاق قازانى» دا ءپىشىنى, جاسالۋ تەحنولوگياسى, ءموتيۆى جاعىنان تۋرا سول قازاندارعا ۇقسايدى. ال بۇل قازاندارعا عالىمدار ب.ز.د. V-II عاسىرلارعا ءتان جادىگەر دەپ انىقتاما بەرەدى, – دەيدى «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ساراپشى-مامانى دوسىم زىكىريا.
ال تايقازاندى تاۋىپ, ءتيىستى قولعا وتكىزگەن توعىزبۇلاق اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى جادىگەردىڭ بيىكتىگى 53 سم, تەرەڭدىگى 36 سم, ديامەترى 55-58 سم, ەرنەۋىنىڭ ەنى 3 سم بولاتىنىن ايتادى. ال تۇتقالارىنىڭ ءبىرى ءبۇتىن, قازانعا ورناتىلعان كۇيىندە ساقتالسا, ەكىنشى تۇتقانىڭ ءبىر بولشەگى عانا قالىپتى.
– قولا قازاننىڭ ءبۇيىرى سىرتقا شىعىڭقى, دوڭەس كۇيىندە قۇيىلعان. بۇيىرىندە ەكى جاعىنان دوعا پىشىندەس, جۇمىر تۇتقالار ءسال كولبەۋ بۇرىشپەن ورناتىلعان. تابانى شۇڭقىرلاۋ. قازاننىڭ ىشكى جانە سىرتقى بۇيىرلەرىنەن قۇيۋ كەزىندە پايدا بولعان ەكى قالىپتىڭ تۇيىسكەن تۇسىنان جىك كورىنەدى. مۇنداي جىك ەكى تۇتقانىڭ قازان بۇيىرىنە جاناسقان تۇسىنان جانە تاعاننىڭ قازاننىڭ تۇبىنە جاناسقان تۇسىنان دا بايقالادى. ەرنەۋى سىرتقا قاراي ءسال قايىرىلىپ, كولبەۋ ورنالاسقان. وسىنى ەسكەرە كەلە, قازان تۇتاستاي قۇيىلعان دەۋگە بولادى, – دەيدى مۋزەي مامانى دوسىم زىكىريا.
الماتى وبلىسى