اعاڭ بيىل وتىزعا كەلەدى.
ەكىنشى رەت.
ءوتىپتى الپىس كوكتەم وكىنىشى كوپ.
الپىس جاز قۋانىشى مول كوزدەن ۇشتى,
الپىس كۇز ارتتا قالدى جەتىمسىرەپ.
جاستىق-اي, ورمان ەدىم, وردالى ەدىم,
جانىمدى ۇعار ەدى ول دا مەنىڭ,
دەۋشى ەدىم باسقا باسقا مەنى الداماس,
تاپ مەنى تاستاپ كەتپەس جولعا دەدىم.
قايتار ما جالىنىپ-اق سۇراسام-اي,
اعاردى ءسويتىپ ەرتە مىنا ساماي,
جوق بولدى جارق ەتتى دە ەكى وتىزىڭ,
ەكى-اق كۇن قونىپ كەتكەن قۇداشاداي.
اپىر-اي, سونداي تۇندەر قالاي كەلتە,
تويدان جۇرت توياتتاماي تارايدى ەرتە.
اعاڭنىڭ تاعى وتىزعا كەلگىسى بار,
سان رەت, تالاي ءمارتe.
* * *
جىلى بۇلاققا قونايىق بۇگىن بارىپ,
تيىن تاستاپ ءبىز-داعى ىرىمدالىق.
جىلى عانا بۇلاققا اياعىن ساپ,
جىلى عانا قىز وتىر جىمىڭ قاعىپ.
جىلى بۇلاق جاتادى تۋلاپ اعىپ,
بۇلت كوشەدى سۋ بويلاپ شۋدالانىپ.
كۇز دەيتۇعىن تاتەسى كەلە جاتىر,
و دا وتىرماق اياعىن سۋعا مالىپ.
كەشە عانا اي قونىپ, شىق تۇنەگەن,
قۋقىل تارتىپ ءتور جايلاۋ تۇكتى كىلەم.
ءبىز تاستاعان تيىندار شورشىپ شىعىپ,
كوپ جۇلدىز بوپ كوكتە تۇر. ۇرىكتى بىلەم.
الما-اراسان, ەندەشە الما-اراسان,
قۇنۋ اعاڭ اۋنايدى قاردا ماساڭ.
...سۇمبىلەدەن كورەدى ەل سۋ سۋىسا
جىلى قىزدى ۇمىتقان الداقاشان.
* * *
ەي, جاسىل كوكتەم, جاڭا لەپ,
مەنىڭ اۋرۋىمدى وزىڭمەنەن الا كەت.
قالماي قويدى عوي سوڭىمنان,
قارىنعا جابىسقان تالاق سەكىلدى قارا بەت.
ەي, قۇبىلاعا ۇشقان قۇس ب ۇلىت,
مىنا پالەنى الىپ كەتشى قانaتىڭا قىستىرىپ,
وسى وردان وتسەم, ولجام دەر ەم عوي قۋانىپ,
قىرسىق تۇندەردى قىرىق وياناتىن قىستىعىپ.
شوق-شوق تا گۇلدەر, شوق گۇلدەر,
سەندەر مەيىرىمدى ەدىڭدەر عوي,
نەگە قايرىلماي كەتتىڭدەر.
مىڭ سايران دۇنيە مىڭ قارا قۇرتقا اينالىپ,
كوزدەن ۇشقانى-اي كوبەلەك قانات وت كۇندەر.
تابانعا كىرگەن شوڭگەگە اينالىپ قايران گۇل,
ازىناپ مۇزداي جەل ەسەدى ىلعي قايدان ءدۇر.
وسىنىڭ ءبارى ءتۇسىڭ دەپ نەگە ايتپايسىڭ.
ەسەنتاي, ءتىلىڭ بايلانعىر.
سالقىن باقتار-اي سايالى,
دوسىڭ ەمەس پە ەم باياعى.
جاز سۋىق. جول قيىن. كۇن بۇلت. قۋ باسىم.
نەنىڭ جازاسى ەكەنىن ايتىپ ولتىرسە عوي اياعى.
* * *
... مەشىتتەگى قىز
(امانحان ءالىم)
مەشىتتەن سەنى كورىپتى,
قۇراننان ۇزاق باس الماي.
ءبىر ارۋ عاجاپ كورىكتى
وتىردى دەيدى. ماشاللا-اي.
جايناماز جايىپ شالعىنعا,
اۋلانىڭ گ ۇلىن تاپتاپتى ەل,
ويناپ ءجۇر ەسىك الدىندا
بالا كۇشىك پەن اق كەپتەر.
سەن ارىل, تازار, بارىنەن,
ۇقساپ ءبىر اپپاق سابيگە,
بارۋعا قورقام ءالى مەن,
اللانىڭ ءۇيى جاميگە.
ءوزىمدى ءوزىم كورگە ايداپ,
ەلەسىڭ قايتا كەرى ارباپ.
قۇدايدى قويىپ, مەن بەيباق
سەنى ويلاپ كەتسەم, نە بولماق؟
نە دەسە مەيلى دەسىن ەل,
تامۇق پا الدە جۇماق پا,
سەنى عوي, جانىم, كەشىرەر
مەن قايتەر ەكەم بىراق تا.
توبەگە قوندى اي بارىپ,
مەشىتكە سىيدى بار الەم.
كىرە الماي ءجۇرمىز اينالىپ,
اق كەپتەر, كۇشىك جانە مەن.
* * *
پەرىشتەدەي پاكتىكپەن باۋراپ, تەكتىم,
سەن وتەسىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ كوپتىڭ.
تاڭعى شىقتاي تاپ-تازا ءبىر بالاسىڭ
سونىڭ ءۇشىن قاشتىم مەن, اۋلاق كەتتىم.
سونىڭ ءۇشىن ءجايىم بار بۇرىلماعان,
سايتانىمدى تىڭداماي سىبىرلاعان,
جاسايىنشى مەن-داعى ءبىر باتىرلىق,
مۇمكىندىك بەر قورقۋعا, كۇنىم, ماعان.
كەرەك ەمەس, قوي, اينام, حابارلاسپا,
ساعان باسقا جان لايىق, ماعان باسقا.
كورە قالسام زاۋدە ءبىر «بايقامايىن»,
ال سەن جىلدام ءوتىپ كەت امانداس تا.
جاس عۇمىرسىڭ باقىتى, ارمانى الدا,
الدانعان دا جوقسىڭ سەن, الداعان دا.
ال مەن شە... مەن, جوق, قالقام, مەن باسقامىن,
مەندەي مىسكىن اقىن جوق بار عالامدا.
جىلدار, جىلدار, جىلدار-اي سىرعىپ وتكەن,
مىناۋ نەتكەن ءمۇساپىر مۇڭدى كوكتەم.
...كوپ قورقىتا بەرمەشى, ءوزىم داعى,
ءبىرىنشى رەت وتكەلى تۇرمىن ورتتەن.
اقىن ءولىمى
ارعىماققا وق ءتيدى,
قىل مايقاننىڭ تۇبىنەن
(بۇرىنعى شالدار)
– پاپا, تاعى كەش كەلدىڭ بە,
تاعى ۇرساتىن بولدى عوي ماما ساعان.
– جوق, ۇرىسپايدى. ول دەگەن تاماشا ادام.
– موينىڭ نەگە قاناپ تۇر؟
– ءجاي, اشەيىن...
بار, ۇيىقتاي عوي, ونى ءوزىم تاڭا سالام.
اجال جەلى ازىناپ ەسەدى وردان,
كوشىپ جاتىر كوشەلەر, كوشەدى ورمان.
توسەگىنە قالجىراپ قۇلادى اقىن,
كەزەكتى ءبىر دۋەلدەن كەش ورالعان.
تاعى دا ءبىر شولدى دا توسىن حاتىن,
ەڭ سوڭعى رەت ماي شامدى ءوشىردى اقىن:
«ق ۇلىنىما جۋعىزبا, ءوزىڭ جۋعىن,
جاستىق ازداپ قان بولدى, كەشىر, قاتىن!»
* * *
مىنا سۇر كۇز تۇر ەكەن باستاپ نەنى,
قاپ-قارا وزەن قارسى اقپاي قاشپاق كەرى.
جازداي باققان جارالى قولباتشا قۇس,
كەتەم دەيدى ول دا ەرتەڭ تاستاپ مەنى.
ولگەنىم جوق, بارىنەن شىقتىم ءتىرى,
جاماۋ-جاماۋ جۇرەكتىڭ قىرىق تىرتىعى.
مەنى تاستاپ كەتكەندەر, سەنىڭدەرشى,
ءبىر كەزدەسۋ بارى انىق ءتۇپتىڭ ءتۇبى.
كۇتە-كۇتە ءتوزىم دە تۇگەسىلدى ول,
ۇمىتىلماس مەن ءۇشىن ۇلى ەسىمدەر.
سەندەر قانداي بولدىڭدار, كورسەم دەيمىن,
مەن عوي ءسىرا وزگەرمەن, بىلەسىڭدەر.
ءبىر ساعىنىش بار ەدى, و دا ەسكىردى,
تىڭداعىم كەپ الى-ى-ى-س ءبىر كومەسكى ءۇندى,
ءوزىم سەنبەي ءوزىمنىڭ وتىرىگىمە,
ىزدەمەيمىن دەپ قويام مەن ەشكىمدى.
وتىرىككە سەندىرەم ءوزىمدى الگى,
سۋىدى ول دا, ءبىر ىستىق سەزىم بار-دى.
...تۇنشىعا وكسىپ جىلىپ تۇر تاڭ اتقالى,
نە الجىدى مىنا كۇز, نە جىنداندى.
* * *
جارىمەس جەل ەسىردى الدان,
كۇز تۇسەتىن سۇرى بار,
جاپ-جاس قالپى جەسىر قالعان,
جازدىڭ جانىن كىم ۇعار.
كەتتى قۇستار شۇعىل قايتىپ,
نەگە ءۇزىلدى نازىك ءۇن,
بىتكەن جوق-تى ءبىرىن دە ايتىپ,
التى وكتاۆا سازىنىڭ.
سايراپ-اق تۇر, جايناپ-اق تۇر,
قوسىلسام دەپ انگە ءبىر,
قور بولدى عوي قايران اق گۇل,
الباستىعى الدە ءبىر.
نەگە كەرەك تەككە نالۋ,
دەۋشى ەدىڭ عوي ەركەلەپ,
مەنى ساتىپ كەتكەن ارۋ,
سەرگەلدەڭ عىپ ەرتەرەك,
...سەن قايدا ءجۇر ەكەنسىڭ؟!
* * *
مەنى ەشكىم ىزدەمەيدى.
تەك تاڭ شىمشىق مۇسىركەپ ءبىز كەدەيدى.
«قارىنداسىڭ, اعاتاي, جوق قوي ەندى,
مەن قارىنداس بولايىن سىزگە» دەيدى.
كوكتەم ءوتتى كوز جاسىن تەككە بۇلاپ,
بىلەدى ول دا كەلگەننىڭ كەتپەگى حاق.
قوس قارىنداس بار مەندە بۇدان بىلاي
ەكەۋى دە جەردە ەمەس, كوكتە بىراق.
ەشكىمگە كەرەك تە ەمەن,
ادىم باسسام كولدەنەڭ بوگەت كورەم.
قاناتتىعا قاقتىرماي مەن ءبارىبىر,
قارىنداستارىمدى دەمەپ كەلەم.
قاقپاي قويسا قاقپاسىن ەسىگىمدى ەل,
مەيلى, ءتىپتى ۇمىتسىن ەسىمىمدى ەل.
اسپان جاقىن سەكىلدى جەردەن گورى.
كەشىرىڭدەر.
* * *
شيە گۇلدەپ,
شيە گۇلدەپ كوكتەمدى سۇيەمىن دەپ.
تىڭدامايدى «قوي, ويباي» دەگەن ءسوزدى,
توڭسام داعى توي كويلەك كيەمىن دەپ.
سيرەن گۇلدەپ,
سيرەن گۇلدەپ مەن داعى سۇيگەنمىن دەپ.
جيرەندىم دەپ ايتپايدى ول دا بىراق,
...ويلاناسىڭ وسى ءاندى ۇيرەنگىڭ كەپ.
كوكتەم بيىل ءتىلازار, اقپا قۇلاق,
تاۋدا جاسىن وينايدى, باقتا بۇلاق.
اپپاق ءبىزدىڭ الما باق, بىراق نەگە,
كورشىمىزدىڭ الماسى اپپاعىراق.
ۋاقىت دەگەن, اپىرم-اۋ, سايقال نەتكەن,
باقتا وتىرمىن قايتا الماي
قايتام دەپ مەن,
كورشى باقتىڭ كوركەمى-اي, كوزدى اربايدى
...شايتان كوكتەم...
* * *
جولىقتىڭ ءتۇسىم بولىپ, بولىپ قايعىم,
سەنەسىڭ قالاي ماعان, سونى ۇقپايمىن.
مەن سەنى قىزعانباعام,
قىزعانبايمىن,
جوعالتىپ الام دەپ تە قورىقپايمىن.
سىزىلىپ, كوركىڭمەنەن قىزىقتىرىپ,
ءۇزىلىپ, ءتاتتى ءجۇزىم ءۇزىپ تۇرىپ,
الگىگە ۇسىناسىڭ, قىسىلاسىڭ,
سابى التىن سارى پىشاقپەن شۇجىق ءتىلىپ.
بىراق مەن سەنى قىزعانبايمىن.
بوكالدار قايتا ءتۇستى, كوتەرىلدى,
بال شاراپ نە توكتىڭدەر, نە توگىلدى.
سابى التىن پىشاق قالار داستارقاندا,
تورگى ۇيگە شىعارىپ ساپ ەكەۋىڭدى.
بىراق مەن سەنى قىزعانبايمىن.
ۇشادى تۇنگى اۋادا قالقىپ ءانىڭ,
مەن شەتتە اۋا جەتپەي القىنامىن.
اقىرىن كوتەرىلىپ باسپالداقپەن,
ەسىكتىڭ الدىنا كەپ ءسال تۇرامىن.
بىراق مەن سەنى قىزعانبايمىن.
سودان سوڭ بارامىن دا تۋرا ساعان,
(كەلەدى ءدال وسىعان ءسىرا شامام)
سابى التىن سارى پىشاقتى سارت ەتكىزىپ
ءوزىمنىڭ كوكىرەگىمە سۇعا سالام.
بەيسەنبى كۇن نەمەسە تسەزارعا وكپە
قاعان تسەزار, كەڭەسەلىك كەل, بىرگە,
كۇل مەن ايدى كۇلپارشا عىپ ءبولدىڭ دە,
جۇمادان سوڭ سەنبى دەپسىڭ, بۇ قالاي,
جۇمادان سوڭ بەيسەنبى عوي, سەنبىڭ نە؟.
...نەگە, نەگە قوشتاستىق ءبىز ەرتەرەك,
نەگە, نەگە تەز سۋىدى ەركە لەپ.
بەيسەنبى كۇن كەلەم دەگەن قىز كەلمەي,
جۇما جەتتى جەكسەنبىسىن جەلكەلەپ.
ۋاقىت سودان توقتاپ قالدى پالە بوپ,
كۇتۋ دەگەن دەرت جابىستى جانە كەپ.
سودان بەرى شاڭ جۋىتپاي ارۋعا,
حان تسەزاردى كۇستانالاپ مەن الەك.
تسەزار قاعان, ءناسىلى ساراڭ جەتىمەك,
نەگە جازدىڭ اپتادا كۇن جەتى دەپ؟
تاقتان ءتۇسىپ قالار ما ەدىڭ, جۇمادا,
بەيسەنبى كۇن بولسىن دەسەڭ ەكى رەت,
...ءوي, سەن دە ءبىر...
* * *
كۇز دەيتۇعىن ارۋدىڭ بۇرىمدارى,
سارى التىنداي ەدى عوي بۇرىندارى.
قازىر نەگە كوكشۋلان, نەگە قىسقا,
قازىر نەگە بارلىعى قۇبىلمالى؟
سىقىرلاتىپ, سىندىرىپ كەرەگەمدى,
الاسۇرىپ مىنا كۇز نەگە كەلدى,
سىلكىپ, جۇلقىپ كەتەدى قارا داۋىل,
«مىقتىسىڭ با, قالايسىڭ!» دەپ ەمەندى.
شايقاپ-شايقاپ قويادى تاعدىر مەنى,
كەيدە سۇمدىق ىزعارلى تاڭنىڭ لەبى.
مەنەن جاقىن جوق ەدى ەشكىم وعان,
كەپ-كەشەگى جاستىقتىڭ بال كۇندەرى.
ايىردى ەرتە, ول راس گۇل شوعىمنان,
كورەمىن دە ءبىر باقىت, مىڭ سورىمنان.
كوزى وت شاشقان كوكشۋلان قاباعان يت,
ارس-ارس ەتىپ قالمايدى قىر سوڭىمنان.