الاكولگە ء(ۇرجار جاعى) 4-5 جىلدان بەرى كەلمەپ ەدىك, ۇلكەن وزگەرىستەر بار ەكەن. ءبىز جاعالاۋدان 20 مەتردەي عانا قاشىقتىقتا ورنالاسقان «لازۋرنىي بەرەگ» اتالاتىن دەمالىس ۇيىنە تۇستىك. ەكى قاباتتان سالىنعان دەمالىس ءۇيىنىڭ ءۇش كورپۋسىندا كەمىندە 70-80 ادام دەمالۋدا. ولاردىڭ تاماقتانۋىنا ارنالىپ, ۇلكەن اسحانا سالىنعان. قىزمەت كورسەتۋشىلەر جاعى تۋريستەردىڭ كوڭىلىن قايتسەك تابامىز دەگەندەي جۇگىرىپ ەڭبەك ەتۋدە. ءبارى دە يناباتتى, مادەنيەتتى قازاقتىڭ قاراكوز جاستارى. دەمالىس ءۇيىنىڭ باسشىسى باۋىرجان دەگەن كاسىپكەردىڭ ءوزىن كورمەسەك تە, مۇنداعى جۇمىستى جولعا قويۋىنا قاراپ, ىسكەر ازامات ەكەندىگىن بايقادىق.
دەمالىس ءۇيىنىڭ 1 ادامعا ءبىر كۇندىك ورتاشا باعاسى 7,5 مىڭ تەڭگە ەكەن. ءتىپتى بۇل باعادان دا ارزان نومىرلەردى تابۋعا بولادى. وسى باعاعا ءتۋريستىڭ ءۇش مەزگىل تاماعى دا كىرەدى. نومىرلەردىڭ ىشىندە جايلى توسەك, دۋش, اجەتحانا ورناتىلعان. سوندا بار بولعانى 75 مىڭ تەڭگەگە 10 كۇن دەمالىپ, كول قىزىعىنا باتىپ, ەم الىپ قايتۋىڭىزعا بولادى. باسقا قاي ەلدەن مۇنداي ارزان دەمالىس ورنىن تابا الار ەدىڭىز؟ ارزان دەيتىن تۇركيانىڭ انتالياسىنا بارساڭىز, كەمىندە 1 مىڭ دوللاردىڭ باسىنا سۋ قۇيىپ قايتارىڭىز انىق. جوق, مۇنداي باعانى تەك تۋعان ەل تابيعاتى عانا ۇسىنا الادى.
الاكولگە تۋريستەردىڭ قاپتاي ءتۇسۋىنىڭ ءبىر سىرى وسى باعا قولايلىلىعىندا جاتقان سەكىلدى. سوعان ساي مۇنداعى دەمالىس ورىندارىنىڭ سانى دا جىلدان-جىلعا جەدەل ءوسىپ, ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا جاڭا ءبىر جازعى قالا پايدا بولىپتى. ماسەلەن, ءبىز بۇرىن كەلگەن كەزىمىزدە «لازۋرنىي بەرەگ» تە, ونىمەن قاناتتاسا, سامساي بوي كوتەرگەن باسقا دەمالىس ورىندارى دا بولماعان ەدى. كولدىڭ بۇل تۇسى جالاڭاشتانىپ بوس جاتاتىن. جاعاجايدىڭ ورنىنا قۇلامالى جاردى عانا بايقاۋعا بولار ەدى. ال ەندى سول جار شەگەندەلگەن. ءبىر شەتتەن جەل سوقسا الاس ۇرىپ كەتەتىن بۋرا تولقىنداردىڭ ەكپىنىن باساتىنداي كول ىشىنە قاراي سۇعىنا كىرەتىن قۇرىلعى جول سالىنعان. ونىڭ جاعاسىنا تۋريستەرگە كولدى ارالاتىپ قىزمەت كورسەتەتىن شاعىن موتورلى جانە موتورسىز قايىقتار توقتايتىن بولعان.
وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن الاكولدە ءارى اسقاندا 100-150 مىڭ ادام عانا دەمالاتىن ەدى. بىلتىر دەمالۋشىلار سانى 800 مىڭنان اسىپتى. سونىڭ ىشىندە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە عانا كەلۋشىلەر سانى 30 پايىزعا ۇلعايىپتى. ال وسى جىلدىڭ ەسەبى بەلگىسىز. ويتكەنى ماۋسىم ءالى اياقتالعان جوق. بىراق قىزمەت كورسەتۋشى قوناقۇيدەگىلەر سوزىنە قاراعاندا 1 ملن-نان اسىپ جىعىلۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى كەلۋشىلەر قاراسى بۇرىنعىدان دا مولايا تۇسكەن.
سوڭعى جىلداردىڭ تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىعى, دەمالىس ۇيلەرىنىڭ ورتاسىنان جانە كول جاعالاۋىنان ءتۇزۋ جانە كەڭ ەتىپ قىدىرۋشىلار كوشەسى – اربات تۇرعىزىلعان جانە ول ءتۇننىڭ ءوزىن سامالاداي ەتىپ تۇراتىن جارىقتارمەن, ءساندى ورىندىقتارمەن, اتكەنشەكتەرمەن, باسقا دا قۇرال-جابدىقتارمەن بەزەندىرىلىپتى. ارباتتىڭ ەكى جاعى – تولعان كافەلەر, دۇكەندەر, ءتۇرلى ساۋدا-ويىن ساۋىق نۇكتەلەرى. جاستار ءۇشىن ديسكوتەكاڭىز دا, جاسى كەلگەندەر ءۇشىن سەيىل-سەرۋەن قۇراتىن, اينالاسىن قىزىقتاپ, دەمالاتىن جەرلەر دە وسىندا.
ال ەندى كەشكىسىن ارباتقا قاراي ءورىپ شىعاتىن حالىقتىڭ قاراسىندا قيساپ جوق. وسىنى كورىپ, مۇندا وتباسىمەن جىلما-جىل كەلىپ جۇرگەن بەلگىلى جۋرناليست-اۋدارماشى جۇماعازى يگىسىنوۆ اعامىز «الاكول قازاقتىڭ لاس-ۆەگاسىنا اينالعان ەكەن» دەپ قالدى.
سونىمەن قازىرگى كەزەڭدە الاكول جاعالاۋىنداعى بيزنەس قارقىندى دامۋ ۇستىندە. كولدىڭ ءبىر بولىگى اۋماقتارىندا ورنالاسقان شىعىس قازاقستان وبلىسى مەن ءۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمدىكتەرى وسى ىسكە ۇلكەن ءمان بەرىپ, تۋريستىك ينفراقۇرىلىمداردى جەتىلدىرۋ باعىتىندا كوپ جۇمىس جۇرگىزگەندىگى كورىنىپ-اق تۇر. ال ينفراقۇرىلىمداردىڭ دامۋى بيزنەستىڭ كۇرت دامۋىنا اكەلگەن.
ءبىر وكىنىشتىسى, الاكول ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا كولدەنەڭ بولىپ وتىرعان جايتتاردىڭ بار ەكەندىگىن دە ءوز كوزىمىزبەن كورىپ قايتتىق. ماسەلەن, كول جاعالاۋىنداعى دەمالىس ورىندارىندا جارىق ءجيى ءسونىپ قالادى ەكەن. ال مۇنىڭ ءوزى كەلۋشىلەر ءۇشىن دە, قوناقۇيلەر قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن دە ۇلكەن ابىگەر. ەكىنشىدەن, ينتەرنەت قىزمەتى وتە ءالسىز. مۇنىڭ ءوزى تۋريستەردىڭ سىرتقى الەممەن بايلانىسىن شەكتەۋدە. ۇشىنشىدەن, تۋريستەرگە پويىز ارقىلى كەلىپ-كەتۋ ماسەلەسى شەشىلگەنىمەن پويىز توقتايتىن جالاڭاشكول ستانساسىندا وعان ءمىنىپ-ءتۇسۋ دەگەنىڭىز قيامەت قايىم ەكەن. قاي ۆاگونعا قالاي وتىرارلارىن بىلمەي سەڭدەي سوعىلىسقان حالىق. ستانسا عيماراتى سەكىلدى شاعىن بىردەڭە قالقيىپ تۇرعانىمەن, ول جابىق. ستانسا باسىندا ءجون سۇرايتىن قىزمەتكەر جوق. ونىڭ ۇستىندە, ستانسا پەررونى بار بولعانى ەكى-ءۇش ۆاگونعا عانا ارنالعاندىقتان پويىز كەلىپ توقتاعان ساتتە جولاۋشىلاردىڭ ءوز ۆاگوندارىنا جەتۋى ءۇشىن قولدارىنداعى جۇكتەرىن جولسىز جەرمەن سۇيرەلەپ, ارپالىسقا تۇسۋىنە تۋرا كەلەدى. ءوز ۆاگونىڭىزعا جەتىپ ۇلگەرگەنىڭىزبەن, ەندى وعان ءمىنىپ كورىڭىز! تەمىر جول تەگىس ەمەس ساي-سالانىڭ ىشىمەن بىرنەشە مەتر بيىكتىككە كوتەرىلىپ سالىنعاندىقتان ۆاگونىڭىزعا ءمىنۋ ءۇشىن تاۋعا شىققانداي بولاسىز. ودان كەيىن جولسەرىك ءسىزدى جوعارىدان قولىن سوزىپ كوتەرىپ الماسا, تاعى مىنە المايسىز. قىسقاسى, قان سورپاڭىز شىعادى. ءسىزدىڭ كول جاعالاۋىندا وتكىزگەن دەمالىسىڭىزدىڭ بار راحاتىن وسى جەر سىعىپ الادى.
ارينە, بۇل جاعداي ءبىر كۇندىك ەمەس, جالاڭاشكول ستانساسىندا جازعى ماۋسىمداعى پويىز قاتىناسى ورناعاننان بەرگى كۇندەلىكتى بولىپ جاتقان كورىنىس قوي. بىراق سوعان قاراماستان «قازاقستان تەمىر جولى» اق-تىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرىنىڭ كوزجۇمبايلىققا سالىنىپ, تىم-تىرىس وتىرعانى ويلاندىرماي قويمايدى. تىم قۇرىعاندا اۋزى بەكىتىلىپ تۇرعان ستانسانىڭ شاعىن عانا ءۇيىن جەدەلدەتىپ جوندەپ, سول جەرگە قاي ۆاگوننىڭ قاي جەرگە توقتايتىندىعىن بىلمەي, سابىلعان حالىققا جول سىلتەپ, جولاۋشىلاردىڭ ارىز-ارمانىن تىڭداپ, جوعارى جاققا جەتكىزەتىن ءبىر-ەكى قىزمەتكەردى وتىرعىزۋعا بولادى عوي.
«قازاقستان تەمىر جولى» اق-تىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرى ءۇنسىز جاتقانىمەن جولاۋشىلاردىڭ جانايقايى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەتە باستاعان سەكىلدى. ماسەلەن, ءبىز پويىزعا مىنگەننەن كەيىن ۆاگونداردى ارالاپ, حالىقتىڭ تالاپ-تىلەگىن تىڭداپ جۇرگەن الماتى وبلىسى بويىنشا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن كوردىك. ولار بىزگە كولىك پروكۋراتۋراسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جۇرگەندەرىن, ويتكەنى جالاڭاشكول جانە جول بويىنداعى باسقا دا ستانسالار بويىنشا پەررونداردا جولاۋشىلار قاۋىپسىزدىگىنىڭ دۇرىس ساقتالماي تۇرعاندىعىن ايتتى. ولاردى كورىپ ءبىز مىنگەن ۆاگوننىڭ اشۋعا بۋلىققان جولاۋشىلارى بىردەن شۋلاپ قويا بەردى. ماسەلەن, جەزقازعاندا تۇراتىن شاحبان ءجۇنىسوۆا دەگەن ەگدە جاستاعى ايەل ءوزىنىڭ پويىزعا پەررونى بار جەردەن مىنبەك بولعاندىعىن, بىراق ول جەردەن باسقا ۆاگوننىڭ جولسەرىگى ءوزىن مىنگىزبەگەندىگىن, ءوز ۆاگونىنا زورعا جەتىپ وعان مىنبەك بولعاندا ۆاگون ەسىگىنىڭ جاقتاۋىنا قولىنىڭ, تەپكىشەگىنە اياعىنىڭ جەتپەي تومەن قاراي دومالاپ كەتكەندىگىن, ءبىر ۇلكەن ادامنىڭ اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ ءوزىن مىنگىزگەندىگىن ايتتى. باسقا جولاۋشىلار دا باستارىنان وتكەن وسىنداي وقيعالارىن بايانداپ جاتتى. كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسىنىڭ ءبارىن جازىپ الدى. ەندى ءتيىستى جەرىنە جەتكىزگەن دە بولار.
سونىمەن ءبىزدىڭ بايانداعان بۇل ءۇش پروبلەمامىز «كەگوك», «قازاقتەلەكوم», «قازاقستان تەمىر جولى» سەكىلدى ۇلتتىق كومپانيالارىمىزدىڭ قىزمەتىنە قاتىستى ماسەلەلەر. قىسقاسى, ءتۋريزمدى دامىتۋعا جەرگىلىكتى بيلىك ءازىر بولعانىمەن, ۇلتتىق كومپانيالار دايىن بولماي شىقتى.
الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەلەر ەسكەرىلسە دەگەن تىلەك بار.