«كەڭەسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەيدى حالقىمىز. وسى ورايدا بيىلعى جاستار جىلىندا ولاردىڭ الدىندا تۇرعان پروبلەمالار مەن كوكەيكەستى ماسەلەلەردى ءوزارا بىرلەسىپ, اقىلداسىپ, كەڭەسە وتىرىپ شەشكەننىڭ پايداسى مول. اقتوبە وبلىسى اكىمدىگى جانىنداعى جاستار ءىسى جونىندەگى كەڭەس جاستاردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنا ۇدايى نازار اۋدارىپ كەلەدى. كەڭەس وتىرىستارىندا وڭىردەگى جاستاردىڭ رەسۋرستىق ورتالىقتارىنىڭ (جرو) قىزمەتىن قولداۋعا باعىتتالعان جۇمىستارعا بايىپتى وي-پىكىرلەر ايتىلىپ ءجۇر.
قازىرگى كۇنى وبلىستاعى جرو-لاردىڭ قىزمەتى جاستاردىڭ الەۋمەتتىك جانە جەكە تۇرعىدان دامۋىنا جاردەمدەسۋدى مۇرات تۇتادى. مۇنىڭ ىشىندە جاستار ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن قولداۋعا باسىمدىق بەرىلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ قوعام ومىرىنە بەلسەنە قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن قۇزىرەتتەرى كەڭەيىپ كەلەدى. بۇگىندە جرو-لاردىڭ كومەگى ارقىلى ءوڭىر جاستارىنىڭ ەلەۋلى بولىگى تۇراقتى جانە ۋاقىتشا جۇمىستارعا ورنالاستىرىلدى. سونداي-اق بوس ۋاقىتتى ءتيىمدى ءارى مازمۇندى تۇردە ۇيىمداستىرۋعا باسا كوڭىل بولىنگەن. جىل باسىنان بەرى وعان 60 مىڭنان استام جاس تارتىلعان.
بۇگىنگى كۇنى جاستاردى كاسىپكەرلىكتىڭ قىرى مەن سىرىنا قانىقتىرۋدىڭ ءرولى جوعارى. بۇل ءۇشىن بيىلعى جىلدىڭ شىلدە ايىندا «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ونىڭ اياسىندا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا بەل بۋعان جاستار ءۇشىن تەگىن ترەنينگتىك وقىتۋ كۋرستارى وتكىزىلدى. ءارى وقۋعا جولداما العان جاستارعا ستيپەنديا تولەندى. سونداي-اق ولار وسى كەزدە جاڭا كاسىپتىك داعدىلاردىڭ الىپپەسىن اشۋمەن بىرگە, تانىمال بيزنەسمەندەردىڭ ءىس-تاجىريبەسىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. تاعى ءبىر جاعىمدى جايت: ارناۋلى كۋرستان وتكەندەرگە قايتارىمسىز مەملەكەتتىك گرانتتار بولىنەدى. سونىڭ كومەگىمەن ولار وزدەرىنىڭ ستارتاپ جوبالارى بويىنشا جەكە كاسىپتەرىن اشا الادى.
وبلىستا «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندەگى جاستار تاجىريبەسى دە وڭ ناتيجەلەر بەرۋدە. بۇعان مىڭعا جۋىق جۇمىسسىز جاس تۇلەك جولداندى. سونىمەن بىرگە وسال توپتاعى جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماقساتىندا 163 جوبا قارجىلاندىرىلعان. دۇنيەجۇزىلىك دامۋ بانكىنىڭ قولداۋىمەن قۇرىلعان ءار جوبانىڭ قۇنى 1 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. بيىل «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا 691 جاس ماماندى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كوزدەلگەن. سوعان ساي بيىلعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن كوتەرمە جاردەماقىلار جانە بيۋدجەتتىك نەسيەلەر بەرىلگەن.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل قوستاناي قالاسىندا وتكىزىلگەن جاستاردىڭ حالىقارالىق فورۋمىندا ۆولونتەرلىق قىزمەت پەن باستامالارعا قاتىستى جاڭا تالاپتار قويعانى ءمالىم. سونىڭ ءبىرى «شاعىن گرانتتار» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بولىپ وتىر. اقتوبە وبلىستىق جاستار ساياساتى باسقارماسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي ۆولونتەرلىق توپتاردىڭ قىزمەتىن جاڭا مازمۇنمەن بايىتۋ شارالارىن بەلگىلەدى.
قازىرگى كەزدە ايماقتا ارقايسىسىنىڭ قۇرامىندا مىڭنان استام مۇشەسى بار 20 ەرىكتىلەر توبى قىزمەت ەتەدى. ولار وڭىردەگى ءىس-شارالاردىڭ بارىنە دەرلىك قاتىسىپ, قوعامدىق ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس جۇرگىزۋدە. اتاپ ايتقاندا, مۇنداعى قىزمەتتەردىڭ ارناسى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى قولداۋ, جالعىزىلىكتى قاريالار مەن مۇقتاج جاندارعا, جەتىمدەرگە مورالدىق جانە رۋحاني تۇرعىدان كومەكتەر كورسەتۋ شارالارىن قامتيدى. بۇل ورايدا «اقتوبە قايىرىمدى جاندار», «نۇر شاپاعات», «د.ا.ر.» جانە «جۇرەكتەن جۇرەككە» اتتى ۆولونتەرلىق توپتار جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى. ال «مەيىرىم» مەن «قىزىل جارتى اي» قوعامىنىڭ ۆولونتەرلارى جاستاردىڭ رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىعى ماسەلەلەرى مەن العاشقى مەديتسينالىق كومەك باعىتىندا قىزمەت اتقارۋدى ءجون كورىپتى.
قازىرگى كەزدە وبلىستاعى ۆولونتەرلىق قوزعالىستى ورتالىقتاندىرۋ ءىسى قولعا الىنعان. بۇل ءىس ۆولونتەرلىق كلۋبتار قۇرۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدان باستاۋ الدى. وڭىردە جاس ۆولونتەرلارعا ارنالعان ترەنينگكە قاتىسۋشىلارعا قىزىعۋشىلىق تانىتۋشىلار قاتارى كۇننەن-كۇنگە وسە تۇسۋدە. ولارعا ۆولونتەرلىق قىزمەت پەن قوعامدىق قارىم-قاتىناستاردىڭ جاي-كۇيى جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندە جان-جاقتى اقپاراتتار بەرۋ بەلگىلەنگەن.
بۇگىنگى كۇنى جاستار ساياساتى باسقارماسى «جاسىل ەل» باعدارلاماسىن جۇرگىزۋگە باستاماشى بولىپ كەلەدى. بۇعان بيىل وبلىستىق بيۋدجەتتەن 205 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 5500 جاستى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانعان. جاستاردىڭ بويىندا وتانشىلدىق سەزىمدى دامىتۋدا اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ بەرەرى مول. اسىرەسە اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «ەرلىك» ساباقتارىن وتكىزۋ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا كەلىستى كەلىسىمىن تابۋدا.
بۇل باعىتتا وتكىزىلىپ جۇرگەن كەزدەسۋلەرگە 100 جاڭا ەسىم جوباسىنا ەنگىزىلگەن اقتوبەلىك ازاماتتار قاتىسۋدا. جاستار جونىندەگى جول كارتاسىنا سايكەس وبلىستا 2025 جىلعا دەيىنگى اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ باعدارلاماسى بەلگىلەنىپ, ونىڭ ءتيىستى ءىس-جوسپارى جاسالعان. مۇنداعى باستى ماقسات – ءوز ەلى مەن ۇلتىن سۇيە ءبىلۋ قاسيەتتەرىن ورنىقتىرۋ جانە وتانعا دەگەن شەكسىز سۇيىسپەنشىلىك قالىپتاستىرۋ. بۇل ءۇشىن وڭىردەگى اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرە جۇرگىزۋگە باسىمدىقتار بەرىلگەن. قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى قاتارىندا اسكەري قىزمەتتى وتەۋ ءۇشىن بۇعان قاجەتتى داعدىلار مەن ەپتىلىكتى الدىن الا ءسىڭىرۋ باعىتىندا «جىگەر» جيىندارىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالىپ كەلەدى.
جاستار جۇرگەن جەردە دۋمان دا بولەك بولادى. ءتىپتى كەزدەيسوق قايعىلى وقيعالار مەن توسىن جايتتار دا بولىپ تۇرادى. ويتكەنى ءومىر سولاي. اسىرەسە قازىرگى كەزدە كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندار اراسىندا سۋيتسيد كورىنىستەرى ورىن الىپ جۇرگەنى بەلگىلى. ارينە مۇنداي دەرتتىڭ الدىن الۋعا ابدەن بولادى. ونى وسى باعىتتا قۇرىلعان باعدارلامالاردىڭ كومەگىمەن ىسكە اسىرعان ءجون.
بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى- جىلدىعىندا وبلىس اۋماعىندا 89 وزىنە ءوزى قول جۇمساۋ دەرەگى تىركەلگەن. ونىڭ 23-ءى 14 پەن 29 جاس ارالىعىنداعى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار بولىپ وتىر. مۇنداي تەرىس ارەكەتكە ۇمتىلۋ دەرەگى بۇدان دا كوپ. مۇنىڭ 50 پايىزدان استامى تاعى دا جاستار ەكەنى ويلاندىرماي قويمايدى. سوندىقتان وبلىستا جاستاردىڭ بويىنداعى بۇعىپ جاتقان سۋيتسيدتىك مىنەز-ق ۇلىقتاردىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ءۇشىن جول كارتاسى جاسالعان.
بۇل باعىتتا 492 مەكتەپ پسيحولوگى مەن 160 ەمحانا دارىگەرى ارنايى باعدارلاما بويىنشا ازىرلىكتەن وتكىزىلدى. وعان قاتىسۋشىلارعا ارنالعان اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيە ەنگىزىلدى. اتالعان جۇيە ساۋالداما تاسىلىنە ارقا سۇيەيدى. ونىڭ ناتيجەلەرى قاۋىپ-قاتەر توبىنا كىرەتىندەردى تەز ارادا بايقاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءارى پسيحولوگتاردىڭ قىزمەت ۋاقىتىن ءبىرشاما ۇنەمدەۋگە دە ىقپال جاساي الادى. جاڭا جۇيەنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – ساۋالداما ناتيجەلەرىن وڭدەۋ كەزىندە ادام فاكتورىنىڭ اسەرى ازايا تۇسۋىندە, دەيدى وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەندەر.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك ماسەلە, اۆتوماتتاندىرىلعان باعدارلامانى ەنگىزۋ قاۋىپ-قاتەر توبىنداعى جاسوسپىرىمدەردىڭ دەر كەزىندە مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك الۋىنا ءتيىستى جاعداي تۋعىزاتىنىندا. سونداي-اق مۇنداي كەزدە پسيحيكالىق دەنساۋلىق قىزمەتىنەن العاشقى كومەك الۋعا دا جاعداي جاسالماق. بۇل رەتتە شالقار اۋدانىنداعى «جان نۇرى» پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتۋ كابينەتى مەن اقتوبە قالاسىنداعى №31 ورتا مەكتەپتىڭ بازاسىندا اشىلعان «سەنىم» پسيحولوگيالىق كەڭەس بەرۋ ورتالىعىنىڭ وڭ قىزمەتتەرىن اتاپ كورسەتكەن ورىندى. مۇندا اتا-انالار مەن بالالارعا وتباسىلىق پسيحولوگيا ەرەكشەلىكتەرى بويىنشا پسيحولوگتار مەن الەۋمەتتىك پەداگوگتار جۇيەلى تۇردە اقىل-كەڭەستەر بەرەدى.
كەلەسى كەزەكتە ايماقتا «باقىتتى وتباسى» جاس انالار مەن اكەلەردىڭ وتباسىلىق كلۋبى شەڭبەرىندە ءتيىستى ءىس-شارالار جۇرگىزىلىپ جۇرگەنىن ايتقانىمىز ءجون. ونىڭ مازمۇنى جاستار قۇرعان وتباسىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە, نەكە مەن وتباسى قۇندىلىقتارىن دارىپتەۋگە, ۇرپاقتاردىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قىزمەت جاسايدى. بۇل باعىتتاعى باعدارلامالار بيىل بەكىتىلگەن «وتباسى – مەملەكەت تىرەگى» اتتى جاس وتباسىلارعا ارنالعان ءىس-شارالارمەن بايلانىستىرا جۇرگىزىلۋدە. وسى ارقىلى وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاسى جانە ولاردىڭ ءوزارا جاراستىعى تۋرالى تەرەڭ تۇسىنىستىك قالىپتاستىرىلۋدا.
بۇگىنگى كۇنى وبلىستا بالالار ۇيلەرىنىڭ تۇلەكتەرىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جانە ولاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جان-جاقتى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق بيىل وبلىستىق جاستار ساياساتى باسقارماسى مەن اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمدىگى جانە «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا جاستاردىڭ تۇرعىن ءۇي الۋ جوباسىن جۇزەگە اسىردى. وسى ءتارتىپ بويىنشا ولار اۋماعى 40-50 شارشى مەتر بولاتىن باسپاناعا يە بولدى. مۇندا باستاپقى جارنانىڭ ورتاشا مولشەرى 350 مىڭ تەڭگەدەن اسپايدى. ال ءار اي سايىنعى تولەمى 35 مىڭ تەڭگە توڭىرەگىندە. تۇرعىن ۇيگە ۇمىتكەردىڭ جالاقىسى 63-80 مىڭ توڭىرەگىندە بولسا پاتەردى رەسىمدەي الادى.
– اتالعان باعدارلاماعا 29 جاسقا دەيىنگى بيۋدجەتتىك جانە الەۋمەتتىك سالانىڭ جاس ماماندارى قاتىستى. ولارعا اقتوبە قالاسىنداعى «نۇر-اقتوبە» شاعىن اۋدانىنان 100 جاڭا پاتەر بەرىلدى. سونداي-اق 29 جاسقا دەيىنگى جەتىمدەر 45 جاڭا پاتەرگە يە بولدى. ونىڭ 14 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى باستاپقى جارناسىن «CNPC-اقتوبەمۇنايگاز» اق تولەدى, – دەدى گازەت تىلشىسىنە اقتوبە وبلىستىق جاستار ساياساتى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان كۇنتۋوۆ.
مىنە, وبلىستا بيىلعى جاستار جىلىنا بايلانىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان كەڭ اۋقىمدى ءىس-شارالاردىڭ بىرقاتار مىسالى وسىنداي.
اقتوبە