...ريزاشىلىعىن جەتكىزەدى
ازاماتتارعا العىسىمىز شەكسىز
«تۋعان جەر» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ايانباي تەر توگىپ جۇرگەن ابزال جاندى ازاماتتارىمىز – اقمولا وبلىسى, جاقسى اۋدانى, جاڭا قيما اۋىلىنىڭ «زولوتايا نيۆا» جشس باسشىسى باعدات اۋباكىروۆ جانە قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى بازىل جاقىپوۆتار زور ۇلەسىن قوستى دەي الامىز. جاقسى اۋدانى تەرىساققان اۋىلىنداعى باۋبەك باتىر مۇراجايىن جاڭعىرتۋعا جانە جاڭادان جيhازدار الۋعا باعدات تولەگەن ۇلى 325 مىڭ تەڭگە ءبولدى. بۇگىنگى كۇنى باۋبەك باتىر مۇراجايى قالىپتى جاعدايدا جۇمىس ىستەپ تۇر.
ء وزى تۋىپ-وسكەن, ءوسىپ-ونگەن قاسيەتتى تۋعان جەرىن ماقتان تۇتۋ – ءار پەندەنىڭ پارىزى ءھام مىندەتى دەپ بىلەمىن. وسى مىندەتتەردى ورىنداۋ ماقساتىندا ءبىزدىڭ جەرلەسىمىز, قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى بازىل شامقان ۇلى ءوزىنىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىن كوركەيتۋگە, تەرىساققان مەكتەبىنە 999 مىڭ تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىپ, وقۋشىلارعا قىسقى مەزگىلدە حوككەي وينايتىن كورت, جاز مەزگىلىندە فۋتبول وينايتىن الاڭدى جانە جارىقتاندىرۋدى قۇرۋعا اتسالىستى.
مىنە, وسىنداي ىسكەر ازاماتتارىمىزدىڭ ەلەۋلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزگە, اسىرەسە تەرىساققان جەرىنە قوسىپ وتىرعان ۇلەستەرى وتە سۇبەلى. بۇل كىسىلەر باسقارىپ وتىرعان مەكەمەلەرىنە ۇلكەن جەتىستىكتەر تىلەيمىز, جاساپ جاتقان جاقسىلىقتارى الدارىنان ەسەلەپ شىعۋىنا اللا تاعالام ءناسىپ ەتسىن!
شازيزات ۋايسوۆا
اقمولا وبلىسى,
جاقسى اۋدانى
...وي قوزعايدى
شاپاننىڭ قادىرى كەتىپ بارادى
قازىر قازاقتىڭ قاي تويىنا, قاي قۋانىشىنا بارا قالساڭ – كورەتىنىڭ, جابىلا شاپان جابۋ جارىسى دەر ەدىم.
مەنىڭ بىلۋىمشە, قازاق شاپاندى ءوزىنىڭ اسا سىيلى ءارى قادىرلى تۋعان قۇداسىنىڭ عانا يىعىنا جاپقان. ال قازىر شە, 40, 50, 60, 70, ت.ب. جاسقا كەلگەندەرگە شاپان جابۋ بۇلجىمايتىن زاڭعا اينالىپ بارا جاتقانداي اسەر ەتەدى.
قايتالاپ ايتامىن, قازاق شاپاندى ءوزىنىڭ تۋعان قۇداسىنىڭ عانا يىعىنا جاپقان. ال قازىر قازاق شاپانىن – قازاقتى قويىپ, بارشا مۇسىلماندارعا دا, بارشا كاپىرلەرگە دە, اعىلشىندارعا دا, قىتايلارعا دا جابا بەرەتىن بولعان. ءتىپتى باسقالاردى ايتپاعاننىڭ وزىندە, قازاق شاپانىن كەز كەلگەن جاستاعىلارعا دا جابا بەرەتىن بولىپپىز. ءبىز بۇل داراقىلىقپەن قازاق شاپانىنىڭ قادىرىن ارتتىرىپ ەمەس, كەرىسىنشە كەرى كەتىرىپ وتىرمىز.
قازاق شاپاندى اسا اسپەتتەپ, قۇرمەت تۇتقان! قاسيەتتى قازاق شاپانىن ء–دىنىمىزدى, ءتىلىمىزدى, ۇلتتىق ءداستۇرىمىزدى بىلمەيتىن, بىلگىسى دە كەلمەيتىن, مەنسىنبەيتىن كىم كورىنگەن, قايداعى ءبىر كىرمەلەردىڭ يىعىنا جاۋىپ, نە بارقادام تاپپاقپىز؟
قورىتا ايتقاندا, قازاق شاپانىنىڭ قادىرىن كەتىرمەيىك, «قالىڭ ەلىم, قازاعىم, قايران جۇرتىم!..» (اباي) – دەپ ويىمدى تۇيىندەگىم كەلەدى.
جۇماش كوكبورى
...اسەرىمەن بولىسەدى
اڭشىلىقتىڭ قىر-سىرى ايتىلدى
ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىنا وراي ۇشتاعان اۋىلىندا اۋداندىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى جانە اڭشىلىق» اتتى كەزدەسۋ ءوتتى.
اۋىل جاستارىمەن كەزدەسۋ ءۇشىن ولكەگە بەلگىلى اڭشى, اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى الدابەردى اقشاباەۆ ارنايى كەلدى. كەزدەسۋدە جاستار اڭشىعا ءوز ساۋالدارىن قويىپ, تۇشىمدى جاۋاپتارىن الدى. كەزدەسۋدى جۋرناليست ا.قونارباەۆ جۇرگىزىپ وتىردى.
كەزدەسۋدە ا.اقشاباەۆ اڭشىلىق پەن ونىڭ قىر-سىرى جايىندا جانە اڭ قاقپانى, مىلتىقتارى جايىندا جان-جاقتى ايتىپ بەردى.
الدابەردى اقشاباەۆ – ولكەگە تانىمال اۋىلشارۋاشىلىق قىزمەتكەرى, لەنين اتىنداعى سوۆحوزدا شوپان, زووتەحنيك, فەرما مەڭگەرۋشىسى بولىپ ەڭبەك ەتتى. تۇبەكتەگى بايىرعى اڭشىلاردىڭ ءبىرى. اتاقتى اڭشى نۇردىڭ تىكەلەي شاكىرتى.
«مەن وسى كۇنگە دەيىن قانشا قاسقىردى اۋلاعانىمدى بىلمەيمىن, بىراق سوڭعى ءۇش جىلدا 100 قاسقىردى اۋلاپ, قاقپانعا ءتۇسىردىم. ەڭ ءبىرىنشى اۋلاعان اڭىم قاراقۇيرىق. ول كەزدە 4-سىنىپتا وقيمىن. اكەم اتىراۋعا كەتكەندە ءوزىم ۇشتاعان اۋىلى ماڭىندا قاراقۇيرىق اۋلاپ, اڭعا شىققانىم ەسىمدە. جاستاردى اڭشىلىقپەن شۇعىلدانۋعا شاقىرامىن. ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا اڭشىلىق دەگەن ارنايى ءبولىم بار, ونىڭ ءوزى بىزدەر ءۇشىن زور قولداۋ دەگىم كەلەدى», دەيدى ا.اقشاباەۆ.
الداش شوڭاي
ماڭعىستاۋ وبلىسى,
ماڭعىستاۋ اۋدانى
...العىس ايتادى
اقىلشى ابىزىمىز
عاسىرعا جۋىق ءومىر كەشىپ وتىرعان ساپار دۇيسەنوۆ – ابىز اقساقال. جاستارعا ايتار عيبراتى مول, كەۋدەسى قازىنا ساندىق. اقباس الاتاۋ سەكىلدى زاڭعار بيىككە ادامدىقتىڭ اسىل قاسيەتىن كىرلەتپەي, اردىڭ ءجىبىن اتتاماعان كۇيى ادال جەتتى. اكەسى دۇيسەن ءوز زامانىندا ءدىني ساۋاتتى, ەل-جۇرتىنا سىيلى بولعان.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان جاۋىنگەر, بۇگىنگى ارداگەر الماتىدا تۇرسا دا, تۋعان جەرى قىزىلجارعا ات باسىن ءجيى بۇرىپ تۇرادى. ءار كەلگەن سايىن سانالى عۇمىرىنىڭ كوپ بولىگىن وتكەرگەن ىستىق ۇياسى پروكۋراتۋراعا سوقپاي كەتپەيدى. ءتۇرلى كەزدەسۋلەردەن دە باس تارتقان ەمەس. «باسىمىزدان نەبىر قيلى شاقتار ءوتتى. بۇعانامىز قاتپاي جاتىپ وت پەن وقتىڭ ورتاسىنا اتتاندىق. امان-ەسەن ەلگە ورالعان سوڭ ءتۇرلى جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقاردىق. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارايلى تاڭىنىڭ كۋاگەرى بولعانىما شۇكىرشىلىك ەتەمىن», دەيدى ساپار اقساقال.
ابىز اقساقالدىڭ بار تىلەۋى – ەلدىڭ تىنىشتىعى, حالىقتىڭ اماندىعى. ودان اسقان باقىت تا, بايلىق تا جوق دەپ ەسەپتەيدى. جاس بۋىن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ قادىرىن ءبىلىپ, اتا-بابامىز امانات ەتكەن ۇلان-بايتاق ەل مەن جەردىڭ يەسى, قوجاسى بولا بىلسە دەگەن تىلەكتە.
ازاماتتى ىسىنەن تانى, دەگەن جازىلماعان قاعيدا بار. ەڭبەك جولىن تەرگەۋشىلىكتەن باستاپ, وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە دەيىن كوتەرىلگەن قاريانىڭ ومىردەن تۇيگەنى مول, كەيىنگى ۇرپاققا ايتارى كوپ. ەل-جۇرتىنا جاساعان جاقسىلىعىن قانشا سانامالاساق تا تاۋىسۋ قيىن. تۋعان اۋىلى تاۋاعاشقا ەكىقاباتتى مەكتەپ ءۇيىن سالدىرتىپ بەرۋىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. تابانىنان تاۋسىلىپ ءجۇرىپ, دارىندى بالالارعا مامانداندىرىلعان قازاق مەكتەپ-ينتەرناتى جانىنا ءا.دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ەسكەرتكىشىن تۇرعىزۋعا ۇيىتقى بولدى. جاسىنىڭ شاۋ تارتقانىنا قاراماستان ناعاشىسى جەرلەنگەن ۋكرايناداعى باۋىرلاستار زيراتىنا بارىپ, تاعزىم ەتىپ قايتتى.
ايگۇل ىسقاقوۆا
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى