جول ازابىنان جانى قينالعان جولاۋشىنىڭ ەسىنە بۇرىنعىدان قالعان, استارىنا اتان تۇيەگە جۇك بولار سىر جاسىرعان ء«بىر جول بار, جاقىن دا بولسا الىس» دەيتىن ءسوزى تۇسەر ەدى. اقمولا وبلىسىنىڭ ساندىقتاۋ اۋدانى اۋماعىنداعى جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جولمەن ءجۇرىپ وتكەن جولاۋشى ەندى قايتىپ بۇل وڭىرگە ات ءىزىن سالماستاي بولارى انىق.
ء بىر قاراعاندا, اۋدان ورتالىعى بالكاشيننەن 108 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى مارينوۆكا ەلدى مەكەنى قازىرگى جۇيرىك كولىككە بۇيىم ەمەس ءتارىزدى. بىراق وسى از عانا جولدىڭ ناشارلىعىنان ءبىر توقتاپ, ءبىر ءجۇرىپ, ساعاتتاپ ساپار شەگۋگە تۋرا كەلەدى. جالعىز مارينوۆكا عانا ەمەس, جول بويىندا رومانوۆكا, بوگوسلاۆكا, شيروكوۆسكي, كامەنكا, ۆاسيلەۆكا, ۇلان, مادەنيەت اۋىلدارى بار. كۇرە جولدىڭ بويىنداعى مىڭ شۇڭقىردى, وپىرا ويىلىپ ءبىر-بىرىنە جالعاسىپ جاتقان, كورگەن ادامنىڭ يمانى قاسىم بولاتىن قازان شۇڭقىرلاردى اينالىپ ءوتۋ بۇرىن ءجۇرىپ كورمەگەن ادام ءۇشىن ءتىپتى مۇمكىن ەمەستەي.
– جول دەگەنى اتى عانا, ايتپەسە جوق دەۋگە بولادى, – دەيدى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋمەن اينالىساتىن جەكە كاسىپكەر يۋري تۋميتسكي, – ماسەلەن, مەن كوكشەتاۋدان مادەنيەت جانە ۇلان اۋىلدارىنا جولاۋشىلار تاسيمىن. جولدىڭ جوقتىعىنان كولىگىمىز ءجيى بۇزىلادى. ءار جولاۋشى مادەنيەت اۋىلىنا دەيىن 1900 تەڭگە, ال ۇلان اۋىلىنا دەيىن 1600 تەڭگە جولاقىسىن تولەيدى. قازىر حالىقتىڭ كوپشىلىگى جەكەمەنشىك كولىكتەرىمەن جۇرەدى عوي. اۆتوبۋسقا سيرەك وتىرادى. سوندىقتان بۇل باعىتتا جولاۋشى تاسىمالداپ, تابىسقا كەنەلۋ قيىن. سەلكىلدەپ وتىرعان جولاۋشىنى ايايسىڭ. اسىرەسە قاريالار مەن بالالارعا قيىن. كۇزگى قارا جاڭبىر باستالعاندا جول مۇلدەم جۇرۋگە جارامسىز بولىپ قالادى. ونىڭ ۇستىنە استىق تاسىعان اۋىر سالماقتى اۆتوماشينالار ونسىز دا قاۋساپ تۇرعان جولدى قيراتىپ كەتەدى.
استىق دەمەكشى, بۇل ولكەدەگى شارۋاشىلىقتار كۇزگى جيعان ءدانىن مارينوۆكا اۋىلىنىڭ ىرگەسىندەگى ادىر استىق قابىلداۋ كاسىپورنىنا, ودان ءارى 60 شاقىرىم جەردەگى اتباسار ەلەۆاتورىنا تاسيدى. ەل ىرىزدىعى التىن استىقتى تاسۋشىلاردىڭ دا كورگەن كۇنى وسى. قۋاتتى تەحنيكا قانشا جاڭا بولعانىمەن, بىرەر جىلدا ساۋ تامتىعى قالماي سىنىپ بىتەدى. ءارى ءار مينۋتى ولشەۋلى استىق ءۇشىن ارپالىس كەزىندە قانشاما قولبوگەۋ.
تاس جولدىڭ تاقسىرەتىن تارتقان ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارى جاز ايلارىندا سۇلباسى قالعان جولدان قاشىپ, دالا جولدارىن پايدالانادى. وندا دا شەكەڭدى شىلقىتاتىن ەشتەڭە جوق. جاۋىن سۋىنان ويىلعان ويدىم-ويدىم قازان شۇڭقىرلار. ءار كولىكتىڭ سوڭىندا شۇباتىلعان شاڭ. باعىتىن انىق بىلمەيتىن ادامنىڭ اداسىپ كەتۋى وپ-وڭاي. ال قىس – جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن وتە اۋىر ماۋسىم. ارقانىڭ اق بورانى ونسىز دا قيراپ بىتكەن جولدى ءجيى الىپ قالادى. قار قاماۋىندا قالعان ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارى اۋدان, وبلىس ورتالىعىنا قاتىناي المايدى. كوكتەمدە دە كورگەن كۇن وسى. بۇرىنعى بەينەت بەسباتپان بولىپ اۋىرلانا تۇسەدى. سارقىراما وزەنى تاسىعان ساتتە شيروكوۆسكي جانە دوروگينكا ەلدى مەكەندەرىنە باراتىن جولدى باسىپ قالادى. قاشان سۋ قايتقانشا قاتىناس ۇزىلەدى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ازىق-ت ۇلىك تابىلادى-اۋ, اۋىرىپ-سىرقاعاندارعا قيىن.
– سارقىراما وزەنىنىڭ ۇستىنەن وتەتىن ءۇش كوپىردىڭ توزىعى جەتكەن, – دەيدى وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر رۋبلەۆسكي, – ءار كوپىردى جوندەۋگە جارتى ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات قاجەت. 2007-2011 جىلدارى ارالىعىندا بۇل باعىتتاعى 70 شاقىرىم جەرگە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىر بالكاشين-كامەنكا باعىتىنداعى جولدىڭ 38 شاقىرىم بولىگىنە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 1 ملرد 610 ملن تەڭگە قاراجات قاجەت. ءبىز مينيسترلىككە ارنايى حات جازدىق.
كامەنكا اۋىلىنان پرەوبراجەنكا, بەلگورودسكوە, رازدولنوە ەلدى مەكەندەرىنە قاتىنايتىن جول ابدەن توزعان. جول ەمەس, باعىتى عانا بار. مادەنيەت اۋىلىنىڭ ماڭايىنداعى جولدىڭ بولىگى ابدەن توزىپ بىتكەن. وسى ەلدى مەكەننەن ۇلان اۋىلىنا قاتىنايتىن تاس جولدان ءوتۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەستەي.
– مەملەكەتتىك باعدارلامالار شەڭبەرىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جەتى مىڭ شاقىرىم جول جاڭعىرتىلىپ, 11 مىڭ شاقىرىم جولعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى, – دەيدى وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر رۋبلەۆسكي, – ال جەرگىلىكتى ماڭىزداعى 30 مىڭ شاقىرىم جولعا اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جاسالماق. 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جولدار 100 پايىز, ال جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جولدار 95 پايىز جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق دەڭگەيگە جەتكىزىلەدى.
ال كەزەگىن كۇتكەن, ابدەن توزىعى جەتكەن جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جولدار از ەمەس. بۇل ورايدا ەرەيمەنتاۋ – پاۆلوۆكا – ارشالى باعىتىنداعى جالپى ۇزىندىعى 120 شاقىرىم, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ وڭتۇستىك ورامىنداعى ابدەن توزىعى جەتكەن 41 شاقىرىم, اقكول اۋدانىنداعى نوۆىي كولۋتون – ازات – مينسك باعىتىنداعى قاشىقتىعى 70 شاقىرىم تاس جولدى ايتا كەتۋگە بولادى.
ال ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ ءبىز جوعارىدا ايتىپ وتكەن ەلدى مەكەندەر اراسىن جالعاپ جاتقان تاس جولدارعا بۇل جاقسىلىقتىڭ شاراپاتى تيە مە, جوق پا, ول اراسىن كەسىپ ايتۋ قيىن. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ وسى اۋداننان سايلانعان دەپۋتاتى عالىمبەك بايمىشەۆپەن سويلەستىك. جول جايىندا جۇمعان اۋزىن اشپادى, حابارسىز ەكەن. دەپۋتات اكىمدىككە سىلتەيدى. ەل سەنىم ارتىپ سايلاعاننان كەيىن اتتان سالاتىن-اق ماسەلە ەمەس پە؟!
اقمولا وبلىسى