سەنبى, 8 ماۋسىم 2013 1:28
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى مال باسىنىڭ كوبەيە تۇسۋىنە بايلانىستى ونىڭ نەگىزگى ازىعى بولىپ ەسەپتەلەتىن ءشوپ ازىرلەپ ساتۋ ءتيىمدى بيزنەس, تۇرىنە اينالا باستادى. بۇل ىسپەن مال يەلەرىمەن قاتار سولارعا قىزمەت كورسەتەتىن قولىندا قاجەتتى تەحنيكالارى بار ازاماتتار كوبىرەك شۇعىلداناتىن بولىپ ءجۇر. بيزنەستىڭ ءتيىمدى بولاتىن سەبەبى, ءبىزدىڭ قازاقستان جاعدايىندا ءشوپ كوبىنەسە تابيعي دالا جاعدايىندا ءوز بەتىمەن وسەدى. ونى تەك مەزگىلىندە شاۋىپ, جيناپ الۋ قاجەت.
سەنبى, 8 ماۋسىم 2013 1:28
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى مال باسىنىڭ كوبەيە تۇسۋىنە بايلانىستى ونىڭ نەگىزگى ازىعى بولىپ ەسەپتەلەتىن ءشوپ ازىرلەپ ساتۋ ءتيىمدى بيزنەس, تۇرىنە اينالا باستادى. بۇل ىسپەن مال يەلەرىمەن قاتار سولارعا قىزمەت كورسەتەتىن قولىندا قاجەتتى تەحنيكالارى بار ازاماتتار كوبىرەك شۇعىلداناتىن بولىپ ءجۇر. بيزنەستىڭ ءتيىمدى بولاتىن سەبەبى, ءبىزدىڭ قازاقستان جاعدايىندا ءشوپ كوبىنەسە تابيعي دالا جاعدايىندا ءوز بەتىمەن وسەدى. ونى تەك مەزگىلىندە شاۋىپ, جيناپ الۋ قاجەت.
ءشوپتى ارناۋلى تەحنيكامەن نەمەسە قول شالعى, تىرماۋىش, ايىرمەن ازىرلەيدى.
ءشوپ قاتقىل ازىق تۇرىنە جاتادى. ول – سيىر مەن جىلقى, قوي مەن ەشكىنىڭ نەگىزگى قورەگى. قىستا مال قولعا قاراعان كەزدە دە ول ازىقتىق راتسيوننىڭ نەگىزگى بولىگىن قۇرايدى. وسى ءۇشىن جاز ۋاقىتىندا مال ۇستاعان جۇرتتىڭ ءبارى ءشوپ دايىنداۋ ىسىمەن شۇعىلدانادى. ونى پىشەن سالۋ, پىشەن شابۋ دەپ اتايدى. مۇندايدا ءشوپتى نەگىزىنەن شابىندىق پەن دالانىڭ ءتۇرلى شالعىنىنان ازىرلەگەن دۇرىس.
سونىمەن قاتار, قازىرگى ۋاقىتتا ءشوپتى كوپجىلدىق ءداندى جانە بۇرشاق تۇقىمداس شوپتەردەن (سۋلىباس, جوڭىشقا, ارپاباستى ءشوپ, بەدە) دايىندايدى. كوپ جاعدايدا ولاردى قولدان وسىرەدى. سەبەبى, بۇرشاق تۇقىمداس شوپتەردىڭ قۇرامىندا كالتسي, ءداندى داقىلدىلاردىڭ قۇرامىندا فوسفور كوپ كەزدەسەدى. بۇل ەكەۋى دە مالعا اسا پايدالى. سونىڭ ىشىندە ءداندى داقىلدى ءشوپتىڭ مال ازىعىنداعى ۇلەسى 70-75 پايىز بولعانى ءجون. ىلعالدىلىعى 15 پايىزدى قۇرايتىن جوعارى ساپالى ءشوپتىڭ ءتۇسى ادەتتە جاسىلتىم بولىپ كەلەدى دە, جاعىمدى ءيىسى بۇرقىراپ شىعىپ تۇرادى.
ءشوپتىڭ قۇنارلىلىعى ءوسىمدىكتىڭ بوتانيكالىق قۇرامىنا, ونى جيناۋدىڭ مەزگىلى مەن ادىسىنە, كەپتىرۋ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى بولىپ كەلەدى. وسىنداي جۇمىستار مەزگىلىندە جۇزەگە اسىرىلعاندا ءشوپتىڭ بويىندا ۆيتاميندەر مەن مينەرالدى زاتتار, پروتەين مولىنان ساقتالادى دا قاتال قىستان مالدىڭ كۇيلى شىعۋىنا كوپ اسەر ەتەدى.
ءشوپ دايىنداۋ مەرزىمى. پىشەنگە سالىناتىن ءشوپتى شابۋ مەن جيناۋ ۋاقىتى ايماقتاردىڭ كليماتتىق جاعدايى مەن اۋا-رايىنا بايلانىستى. الايدا, جيناۋ مەزگىلىنىڭ جالپىعا ورتاق كورسەتكىشتەرى دە بار. ول بۇرشاق تۇقىمداس, ءداندى شوپتەردىڭ قاۋىزدانۋىنا نەمەسە گۇلدەنۋىنە سايكەس جۇرگىزىلەدى. ءدال وسى كەزەڭدە وسىمدىكتەردىڭ قۇنارلى زاتتارى كوپ مولشەردە بولادى. بۇدان كەشىرەك مەزگىلدە جيناعاندا قۇرعاق ءونىمدى كوبىرەك الۋعا بولادى. بىراق بۇل كولەم ۋاقىت وتكەن سايىن وسىمدىك قۇرامىندا كوبەيە بەرەتىن تالشىقتار ەسەسىنەن الىنادى.
ءشوپتى ازىرلەۋ تەحنولوگياسى. شوپ دايىنداۋدىڭ ادەتتەگى جانە ءداستۇرلى ادىستەرى بويىنشا ءشوپتى شاۋىپ الىپ, اۋا-رايىنىڭ قولايلى كەزىندە بىرنەشە ساعاتقا جايىپ الادى. ودان كەيىن ءشوپتى تىرمالاپ ۇيەدى دە, قاجەتتى قالىپقا دەيىن كەپتىرگەننەن سوڭ ءبىر جەرگە شومەلەگە سالىپ, جينايدى.
ءشوپتىڭ بويىنداعى قۇنارلى زاتتارىن جوعالتۋى مەحانيكالىق جانە حيميالىق بولىپ بولىنەدى.
قۇنارلى زاتتاردى مەحانيكالىق تۇردە جوعالتۋ دەگەنىمىز – ءشوپتى جيناۋ جانە قوپسىتۋ بارىسىندا وسىمدىكتىڭ ءوزىنىڭ باعالى بولىكتەرى بولىپ تابىلاتىن گۇلدەرى مەن جاپىراقتارىنىڭ سىنۋى. اسىرەسە, گۇلدەرى مەن جاپىراقتارى جالپى سالماعىنىڭ 50 پايىزىن قۇرايتىن بۇرشاق داقىلدى وسىمدىكتەردى جيناۋ بارىسىندا جالپى ءشوپ كولەمىن جوعالتۋ قوماقتى مولشەردە بولادى. مەحانيكالىق تۇردە ءشوپ كولەمىن جوعالتۋدى ازايتۋ ءۇشىن شابىلعان ءشوپتى كوپ قوزعاي بەرمەۋ كەرەك.
ال حيميالىق تۇردە ءشوپ كولەمىنىڭ ازايۋى جاڭا شابىلعان ءشوپ جاسۋشالارىندا زات الماسۋدىڭ, ياعني بيوحيميالىق ۇدەرىستىڭ توقتاماۋى اسەرىنەن بولادى. دەمەك, ءشوپتىڭ قۇرعاۋى نەعۇرلىم تەزىرەك بولسا, ونىڭ بويىنداعى اقۋىز, كومىرسۋتەگى, مايلار, دارۋمەندەردىڭ ىدىراۋ ۇدەرىسى دە سوعۇرلىم تەزىرەك توقتاتىلىپ, قۇنارلى زاتتاردىڭ جوعالۋى دا بارىنشا ازايا تۇسەدى.
جوڭىشقانى كەپتىرۋ ايتارلىقتاي قيىن, ويتكەنى ونىڭ ساباعى قالىڭ. سوندىقتان ونى جيناۋ كەزىندە ارنايى ساباقتى جالپايتىپ تاستايتىن ءشوپ ماشينالارى قولدانىلادى. وسىلايشا ول تەز كەبەدى, الايدا, ساباقتارىن جالپايتۋ كەزىندە وسىمدىكتىڭ ىلعالدىلىعى, ونىمەن بىرگە قۇنارلى زاتتارى جوعالادى. ءداندى داقىلدى شوپتەردى جالپايتپايدى, ويتكەنى ولاردىڭ ساباقتارى جىڭىشكە, ياعني تەز كەبەدى. ارنايى جەلدەتۋ ارقىلى ءشوپتى جەدەلدەتىپ كەپتىرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى.
تايلانعان (بۋىلعان) ءشوپتى دايىنداۋ ءۇشىن ونىڭ ىلعالدىلىعى 30-35 پايىزعا دەيىن تومەندەگەنشە كەپتىرىپ, مايا ەتىپ جينايدى.
دارۋمەندى ءشوپ جاس مالدار مەن اسىل تۇقىمدى جانۋارلار ازىعىنا قولدانىلادى. ونى جاساندى ادىسپەن قۇرعاتادى, كۇن كوزى استىندا كوپ ۇستامايدى, ويتكەنى ۋلترافيولەت تولقىندارى سالدارىنان كاروتينى ىدىرايدى.
ءشوپتى ساقتاۋ تاسىلدەرى. قۇرعاق ءشوپتى قورادا, شاتىر استىندا ساقتايدى. كەيبىرەۋلەر ارنايى ءشوپ ساقتايتىن توبەسى جابىق ورىن جاسايدى. ول ءۇشىن جەرگە ۇزىندىعى 7-7,5 مەترلىك باعانا تۇرعىزىلادى. ءار باعانانىڭ قاسىنا تاعى ءبىر 1 مەترلىك باعانانى ورناتادى. قىسقا باعانالارعا تاقتايلار قويىلىپ, ۇستىنە ءشوپ جينالادى. ىشىنەن قىسقىشپەن نىعىزدالعان 60×100 سم. قايراقپەن بايلانىسقان قاڭقا توبە بولىپ تابىلادى. قاڭقانى باعانالارعا كيگىزىپ قويادى دا, شاتىر جاسايدى. ءشوپ جينالعاننان سوڭ بەلگىلى ءبىر بيىكتىكتە شاتىردى بەكىتەدى.
جۇمسالاتىن شىعىن:
كىشكەنتاي اعاش شالعى ساتىپ الۋعا = 700 – 1 200 تەڭگە.
ۇلكەن اعاش شالعى ساتىپ الۋعا = 1 500 – 2 500 تەڭگە.
وراق ساتىپ الۋعا = 400 – 700 تەڭگە.
ەلەكترمەن نەمەسە بەنزينمەن جۇمىس ىستەيتىن موتورلى شالعى ساتىپ الۋعا = 7 500 – 50 000 تەڭگە.
قول تىرما ساتىپ الۋعا = 500 – 1 000 تەڭگە.
ءجىپ ساتىپ الۋعا 1 مەترى = 5 – 10 تەڭگە.
كىرەتىن كىرىس:
ءشوپ 1م2 = 14 –22 كگ.
1 كگ ءشوپ = 8 تەڭگە.
1 توننا ءشوپ = 8 000 تەڭگە.
پايدالى كەڭەستەردى مىنا سايتتاردان الۋعا بولادى:
http://animals-feed.info/54 zagotovka-sena.html
http://landwirt.ru/2009-12-12-16-06-35/189-2009-03-08-08-03-51
http://fermer02.ru/animal/cow/3013-tehnologiya-zagotovki-sena.html
ازىرلەگەن
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».