مۇمكىن و دۇنيەگە اتتانعان ادامدى اق جۋىپ, ارۋلاۋ, قابىرىن قازۋ, توپىراعى شاشىلىپ قالماۋى ءۇشىن ءمايىتتىڭ اينالاسىن ارنايى ازىرلەنگەن اعاش كەسىندىلەرىمەن قورشاۋ سەكىلدى جەرلەۋ راسىمدەرى اسا ءبىر كوپ شىعىن كەلتىرمەيتىن دە بولار. دەگەنمەن, مۇندايدا ىسىراپشىلدىققا جول بەرىلەتىن جاعدايلار دا جەتكىلىكتى.
مىسالى, رەسپۋبليكامىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىنىڭ كەيبىر جەرلەرىندە قازاعا جينالعاندارعا بەتورامالعا تۇيىلگەن تەمىر تەڭگەلەر تاراتىلادى. بۇدان 5-6 جىل بۇرىن ونىڭ ءار داناسىنا جيىرما تەڭگەلىك تۇيىلسە, قازىر ونىڭ مولشەرى 50 جانە 100 تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە. ال دۇكەننەن ساتىپ الىنعان ءار شاي ورامالدىڭ باعاسى ورتاشا ەسەپپەن 150-200 تەڭگە تۇرادى دەسەك, سونىڭ ءبارى قوسىلا كەلگەندە اجەپتاۋىر قاراجاتتى قۇرايدى ەمەس پە؟! ءولىم كەزىندە وسىنداي باسى ارتىق شىعىنعا بارۋدىڭ قانداي قاجەتتىلىگى بار ەدى دەگەن ساۋال ەرىكسىز تۋادى.
بۇل دا ەشتەڭە ەمەس, «قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەگەندەي ىسىراپشىلدىقتىڭ «كوكەسىن» قارالى داستارقان ۇستىندە كورىپ جۇرگەنىمىزدى قالايشا جاسىرامىز؟ «قۇستىڭ سۇتىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى بار ەكەن» دەپ وسىنداي كەزدە ايتىلسا كەرەك. وزىمىزدە وسىرىلمەيتىن تسيترۋس جەمىستەرىنىڭ الۋان ءتۇرى, اسا قىمبات بەكىرە بالىقتارىنىڭ قۋىرىلعان ەتى جانە سالات تۇرىندەگى مازىرلەر دەيسىز بە, ايتەۋىر ايتۋعا ءتىل جەتپەيدى. بۇل قانداي باسەكە؟ تويدى ايتپاعاندا قاراپايىم داستارقانعا قاتىستى وسىنداي استامشىلىق كوزقاراس بەلەڭ الا باستاعانى ما؟
قازا مەن ساداقا, اس بەرۋ ءراسىمدەرىنە قاتىستى مۇنداي سانسىز ساۋالداردىڭ جاۋابى قانداي؟ ەندىگى كەزەكتە بۇعان قال-قادىرىمىزشە جاۋاپ ىزدەستىرىپ كورگەندى ءجون كورەمىز. ءسوز جوق, جوعارىدا ايتىلعانداي قازا ۇستىندە استا-توك مول داستارقان جايىلىپ, شەكتەن تىس ىسىراپقا جول بەرىلۋىن قوعام مۇشەلەرىنىڭ كوپ ايىپتامايتىنى ويلاندىرماي قويمايدى. مۇنداي جاعدايدا ۇستامدىلىق پەن قاناعاتشىلدىق, قاراپايىمدىلىق پەن ۇنەمشىلدىك ەكىنشى كەزەككە ىسىرىلاتىنى ايتپاسا دا بەلگىلى. قازا داستارقانىن جايعان كەزدە وسىنداي ادامي قاسيەتتەر ۇمىت قالماسا, قاي تۇرعىدان دا ءتيىمدى بولماق. وسى ورايدا اتالعان ماسەلەگە ەكى جىل بۇرىن قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ عۇلامالار كەڭەسى ءوز وي-پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىن بىلدىرگەن ەكەن. ولار مۇنىمەن شەكتەلىپ قالماي, جۇرتشىلىققا ارنالعان «جانازا جانە جەرلەۋ راسىمدەرى» اتتى جاڭا جيناق شىعارىپ, ەل-جۇرتتىڭ الدىندا ارقيلى پىكىرلەردىڭ ورىستەۋىنە اسەرىن تيگىزگەن جايتتاردى ءبىر ىزگە تۇسىرۋگە تىرىستى. بۇل ءسوز جوق, قۇپتاۋعا دا قولداۋعا دا تۇرارلىقتاي ماسەلە دەپ بىلەمىز.
اقتوبە قالاسىنداعى «نۇر عاسىر» ورتالىق مەشىتىنىڭ باس يمامى تولەبي وسپان مەن اقساقالدار القاسى باقيلىق بولعان جاندى جەرلەپ كەلگەننەن كەيىنگى جايىلاتىن داستارقان مەن وزگە دە دۇعا, ساداقا مازىرلەرىن ۇسىنۋدىڭ ەجەلگى اتا-بابامىزدىڭ سالتىنا ساي ۇلگىلەرىن قايتادان جاڭعىرتۋعا باستاماشى بولعانى سۇيسىندىرەدى.
قايعى جامىلعان قاراپايىم وتباسى مۇشەلەرى قارىزدانىپ, قاۋعالانىپ, ەل-جۇرتقا كول-كوسىر داستارقان جايار, ايتسە دە مارقۇمنىڭ ولىمىنەن كەيىن دە ونىڭ ارتىندا قالعاندار ءۇشىن ءومىر بار ەمەس پە؟ مۇنداي شەكسىز شىعىن ولارعا جىعىلعانعا جۇدىرىق بولىپ تيەتىنى نەگە ەسكەرىلە بەرمەيدى؟ كەرىسىنشە بايىپتى داستارقان ءمازىرى قازا كەزىندە اقشانى سۋداي شاشىپ, داراقىلىققا جول بەرەتىن كەيبىر داۋلەتتى وتباسى مۇشەلەرىن ويلاندىرعانىن قالار ەدىك. ەكىنشىدەن, مۇنداي ىسىراپشىلدىق قاراپايىم ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرگە دە قايشى كەلەتىنىن ەسكەرگەن ءجون. ايتايىن دەگەنىمىز, «نۇر عاسىر» مەشىتى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى عۇلامالار كەڭەسىنىڭ باستاماسىن قولداي وتىرىپ, بۇدان ەكى جىل بۇرىن وڭىردە وتكىزىلەتىن ساداقا مەن اس بەرۋ راسىمدەرىن بىرىزدىلەندىرۋ جۇمىستارىن قولعا العان-دى. بۇگىندە اتالعان مەشىت جانىندا ازىرلەنگەن داستارقان ءمازىرى تۇرعىنداردىڭ تالابى مەن كوڭىلىنەن شىعىپ ءجۇر. مۇندا دۇعا داستارقانىنا قويىلاتىن بىرقاتار ەت پەن نان, باۋىرساق پەن شەلپەك, قۇرت-ماي, تارى مەن تالقان, شايمەن ىشىلەتىن جەنت سىندى ۇلتتىق تاعام تۇرلەرى بارىنشا ىقشامدالىپ تۇزىلگەن.
اقتوبەلىك ءدىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ ساداقا ءمازىرىن بىرىزدىلەندىرۋگە بايلانىستى ۇتىمدى ۇسىنىستارى بارلىق جەردە ءوز جالعاسىن تاۋىپ جاتسا قۇبا-قۇپ. مەشىت اسحاناسىندا ىزگى نيەتتەن تۋعان ءارى ەجەلگى عۇرىپقا ساي ازىرلەنگەن ساداقا ءمازىرىنىڭ باعاسى قالاداعى وزگە ءدامحانا, مەيرامحاناداعى باعالارمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا ارزان. مۇنداي داستارقان ءمازىرى قاراپايىم وتباسىنا سالماق سالمايدى. سونىمەن بىرگە ىسىراپشىلدىققا جول بەرىلمەيدى. ەسەسىنە يماندىلىق پەن ادەپتىلىككە ۇندەيتىن ۇردىستەر الدىڭعى قاتارعا شىعادى.
سونداي-اق قاسيەتتى يسلام دىنىندە دە ىسىراپشىلدىق اللا تاعالا ءسۇيمەيتىن ءىس قاتارىنا قوسىلادى ەكەن. ياعني, «نۇر عاسىر» مەشىتىنىڭ نايب-يمامى نۇربول سماعۇلوۆ قۇران-كارىمدە ىسىراپشىلدىقتىڭ كۇنا رەتىندە انىق تۇردە ەسكەرتىلگەنىن, بۇل شاريعات ءسوزى «يسرا» سۇرەسىنىڭ 27-اياتىندا كورسەتىلگەنىن ايتىپ بەردى. بۇعان قوسا مۇحاممەد پايعامبار (س.ع.س) ءوز حاديسىندە: «ىسىراپ بەرەكەتتى جويادى» دەگەن ەكەن.
ءسىز بۇعان نە دەيسىز, قۇرمەتتى وقىرمان؟ اقتوبە