سەيسەنبى, 14 مامىر 2013 2:48
قازىر مەملەكەتتەگى جولدار ادام بويىنداعى قان تامىرلارى ىسپەتتى. ال سىرقات قان تامىرلارىمەن مەملەكەت ەشقاشان قۋاتتى بولا الماسى ماعلۇم. ءبىزدىڭ ەلدىڭ قان تامىرلارىنىڭ ءحالى نەشىك؟ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءزامىر ساعىنوۆپەن وسى جانە وزگە دە جايتتەر جونىندە اڭگىمەلەستىك.
سەيسەنبى, 14 مامىر 2013 2:48
قازىر مەملەكەتتەگى جولدار ادام بويىنداعى قان تامىرلارى ىسپەتتى. ال سىرقات قان تامىرلارىمەن مەملەكەت ەشقاشان قۋاتتى بولا الماسى ماعلۇم. ءبىزدىڭ ەلدىڭ قان تامىرلارىنىڭ ءحالى نەشىك؟ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءزامىر ساعىنوۆپەن وسى جانە وزگە دە جايتتەر جونىندە اڭگىمەلەستىك.
– ءزامىر سادىق ۇلى, «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق اۆتوجول ءدالىزىنىڭ قۇرىلىسىندا ءبىرتالاي قولايسىز اڭگىمە تارادى. وڭتۇستىكتە جول وتەتىن دالىزدەردە جەكە مەنشىك جەرى بار تۇرعىندار ءوز ەلىمىزبەن قاتار, حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ دا قۇلاعىن ەلەڭدەتتى. جەرگە تولەنەتىن قارجى كولەمىنە كوڭىلدەرى تولماي, ءبىرشاما داۋ-داماي تۋىنداتتى. وسى ماسەلە شەشىمىن تاپتى ما؟
– ۇلكەن ىستە كولەمدى ماسەلەلەر تۋىندايدى. ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى مۇنداي حالىقارالىق ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلماعان. ياعني, ترانزيتتىك اۆتوبان سالۋدا تاجىريبەمىز بولمادى. جول حالىقارالىق بولعان سوڭ, قۇرىلىسى حالىقارالىق ەرەجە-تالاپپەن جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق, ونى حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى قارجىلاندىرادى. وسىنى بىلگەن دالىزدەگى جەر يەلەرى ۇلكەن قارجىدان كوپ اقشا ءوندىرىپ الۋعا تالپىندى. وندايلار اراگىدىك ءالى دە بوي كورسەتەدى. دەسەم دە, جەر تەلىمدەرىنە بايلانىستى داۋ 99 پايىزعا شەشىمىن تاپتى.
جوبا جۇزەگە اسىرىلماس بۇرىن حالىقارالىق ەرەجە-زاڭ پارلامەنتتىڭ ەكى پالاتاسىنا دا جىبەرىلىپ, دەپۋتاتتاردىڭ تالقىلاۋ سۇزگىسىنەن ءوتىپ, ەلباسىنىڭ قولىمەن مورلەنگەن. ول بويىنشا, جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا جەرگىلىكتى حالىق زالال شەكپەۋى ءتيىس. جەردى ساتىپ العاندا, جەكە مەنشىكتىڭ تالاپ-تىلەگى ەسكەرىلىپ, نارازىلىعىن تۋدىرماۋى كەرەك. نەگىزى, ەرەجە حالىقارالىق بولعان سوڭ ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك زاڭنان جوعارى تۇرادى. وسىنى بىلگەن كەيبىرەۋلەر قۇلاشتى كەڭگە سەرمەدى. ءتىپتى وسى ماسەلە بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك بانكتەن ەكى رەت كوميسسيا كەلىپ, تەكسەرۋ جۇرگىزدى. «قۇقىقتارىمىز بۇزىلىپ جاتىر» دەپ ولارعا دا داۋاسى جوق «دەرتى» تۋرالى دەستەلەپ تۇرىپ ارىز جولداعان. شۇكىرشىلىگى, قۇنتتاپ قاتتاعان قۇجاتتارىمىز ءىستىڭ اق-قاراسىن تەز-اق اجىراتىپ بەردى. ناتيجەسىندە, «وگىز دە ولگەن جوق, اربا دا سىنعان جوق».
– بۇل كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋعا بولمادى ما؟
– نەگىزى جوبا بەكىتىلگەن سوڭ ءاۆتودالىز وتەتىن وبلىس-اۋدان اكىمدەرىنىڭ بارىنە ارنايى حات جازىلعان. حاتتا جوبانىڭ ماقسات-مۇراتى تۇگەل كورىنىس تاپتى. جوبانى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى اكىمدىك وكىلدەرىمەن بولاشاق ءاۆتودالىزدىڭ بويىمەن ءجۇرىپ ءوتتى. سول كەزدە ءدالىزدىڭ قاي تۇسىنا كوپىر تۇسەدى, قاي تۇسىنان مال ءجۇرىپ وتەتىن وتكەل قالدىرىلۋى كەرەك, قايسى ەلدى مەكەندى اينالىپ, قايسى ەلدى مەكەننىڭ ىشىمەن وتەدى, ءبارى-ءبارى ناقتى بەلگىلەنىپ قازىعى قاعىلعان, كەلىسىم قۇجاتى بەكىتىلىپ, اكىمدەر قول قويعان.
ءبارىبىر داۋ تۋىندادى. بولىنگەن قارجىنىڭ كولەمىن ەستىگەن ولار كۇتپەگەن «ونەر» شىعاردى. جالما-جان قۇجاتتارىن ازىرلەۋگە كىرىسىپ كەتتى. سۋ شىقپايتىن جەردى سۋارمالى دەپ, قۇرىلىس نىسانى تۇگىلى, ىرگەتاسى جوق عيماراتتار پايدا بولدى. ءنارى جوق جەرلەر قۇنارلىعا اينالدى. مۇنىڭ ءبارى جەر تەلىمىنىڭ باعاسىن قىمباتتاتتى. سالدارىنان, وڭىردە جول قۇرىلىسى بىرنەشە رەت قاڭتارىلىپ قالدى.
وسى كەزدە زاڭ-ەرەجەنىڭ شيكى تۇستارى شىقتى. ءبىز م ۇلىكتى باعالايتىن ارنايى كومپانيا جالدايمىز, ول جەردى, ونداعى نىساندى باعالايدى. ەگەر جەر يەلەرى ول باعامەن كەلىسپەسە, باسقا باعالاۋ كومپانياسىن شاقىرادى. ەكى كومپانيا ەكى ءتۇرلى باعا شىعارىپ, كەلىسپەۋشىلىك ورىن الادى. ءىس ودان ءارى سوتقا اسادى. سوت تەكسەرۋى اياقتالعانشا, ودان شەشىم شىعارعانشا قىرۋار ۋاقىت كەتەدى. زاڭنىڭ شيكىلىگى دەگەنىم, جاڭاعى باعالاۋشى كومپانيالار ەشقانداي جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا المايدى. كليەنتىمەن كەلىسىپ العان باعاعا تابان تىرەپ تۇرادى. سوندىقتان, زاڭ-ەرەجەلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى ۇسىندىق. ول بويىنشا تەلىمدى ساتىپ الۋ مەن ولارعا ايماقتىڭ باسقا جەرىنەن ءدال سونداي تەلىم بەرۋ ءىسى اكىمدىكتەرگە جۇكتەلدى. ءبىز اكىمدىكتەردىڭ ۇسىنىسىنا وراي قاراجات بەرەتىن بولدىق. ءدال سول كەزدە م ۇلىكتى زاڭداستىرۋ دا كۇشىنە ەنگەن ەدى. وسىنى شەبەر پايدالانعاندار بولمايتىندى بولدىرىپ قۇجات دايىنداعان. اقىرى ادىلەت مينيسترلىگى ازىرلەگەن ەرەجەنىڭ شيكى تۇستارى جەتىلدىرىلدى. وندا باعالاۋ كومپانياسى الاياقتىق جاساسا, قىلمىستىق جازاعا تارتىلاتىن بولدى. وسىدان كەيىن جوبا ءىسى العا جىلجىدى.
– جەر تەلىمىن باعالاۋدا ەكى تاراپتىڭ باعالارىنداعى ايىرماشىلىق قانداي بولدى؟
– ءجۇز ەسەگە دەيىن. ءبىز 10 ميلليونعا باعالاساق, ولار 100-500 ميلليون تەڭگەگە دەيىن كوتەردى. اسىرەسە الماتى, شىمكەنت قالالارىنداعى اينالما جولدار باعاسى تىم جوعارى بولدى. ناقتى ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. شىرايلى قالاعا اينالما جول سالاردا, ءبىر جەر تەلىمىن ءبىزدىڭ كومپانيا 17 ميلليونعا باعالادى. بۇعان كەلىسپەگەن تەلىم يەسى باسقا كومپانيانى شاقىرىپ, تەلىمدى 286 ميلليون تەڭگەگە ءبىر-اق شىعاردى. اقىرى سوتتاسىپ, تەلىمدى 90 ميلليونعا الدىق. كەيبىر ازاماتتاردا 20 شاقتى جەر تەلىمدەرى بولدى. ونىڭ ءبىرتالايى جەر كاداسترىمەن سايكەس تە كەلمەيدى. ولار ونى قالاي مەنشىكتەپ, زاڭداستىرىپ العانى ءوزى مەن اكىمدەرگە, سونداي-اق ءبىر اللاعا عانا ايان!
– ءاۆتودالىز تولىق پايدالانۋعا بەرىلگەندە, ەل بيۋدجەتىنە ءتۇسىپ تۇراتىن پايدا كولەمى قانداي بولماق؟
– جولدىڭ ءوزىن ءوزى اقتايتىنى, مول پايدا اكەلەتىنى انىق. ايتپەسە, بۇل ىسكە بەلسەنە كىرىسپەگەن بولار ەدىك. قازىر ءاۆتودالىز قۇرىلىسىندا 35 مىڭ ادام جۇمىس ىستەيدى. وسى جۇمىسشىلارعا جەرگىلىكتى قانشاما تۇرعىن ءتۇرلى قىزمەت كورسەتىپ, ءاۆتودالىز قۇرىلىسىن تابىس كوزىنە اينالدىرعان. بىرەۋلەرى ازىق-ت ۇلىك اكەلسە, ەكىنشىلەرى كوكونىس, جەمىس-جيدەگىن ساۋدالايدى, ۇشىنشىلەرى مونشا جاعادى, تورتىنشىلەرى كيىم-كەشەگىن جۋىپ بەرەدى دەگەندەي…
ارينە, ۇنەمى بۇلاي بولا بەرمەيدى. بۇيىرتسا, قىزىلوردا وڭىرىندەگى جول بولىگىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالماق. ءسويتىپ, ون مىڭداي ادام جول جۇمىسىنان بوساتىلماق. جارايدى, ولاردىڭ جاقسى قىزمەت ەتكەن مىڭشاقتىسىن مەردىگەر كومپانيالار تۇراقتى جۇمىسقا قابىلداپ, وزدەرىمەن الىپ كەتسىن. ونداي نەگىزدەر بار. ال توعىز مىڭداي ادامنىڭ كۇندەلىكتى ناپاقاسىنان ايىرىلۋى وبلىسقا كادىمگىدەي سالماق بولارى انىق.
– وسىندا جالاقىعا بايلانىستى ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت داۋ شىققانى بەلگىلى…
– مۇنى كوپشىلىك قاۋىم كەيدە دۇرىس ۇقپاي قالىپ جاتادى. ءتۇسىندىرىپ ايتار بولسام, ونداعى كومپانيالاردىڭ بىردە-ءبىرى ۇلتتىق نەمەسە مەملەكەتتىك مەكەمە ەمەس. ءبارى دەرلىك مەردىگەر كومپانيالار. جىلىكتەپ جۇيەلەر بولساق, 24 باس مەردىگەر, 80-گە جۋىق قوسالقى مەردىگەر كومپانيالار بار.
وكىنىشكە قاراي, كوپ ازاماتتار قاراپايىم زاڭنامالار مەن قاعيدالاردى, جەكە باسىنىڭ قۇقىعىن بىلە بەرمەيدى. بىلگەن كۇننىڭ وزىندە سونى دۇرىستاپ تالاپ ەتە المايدى. بۇل سالعىرتتىعى وزىنە ءجيى تاياق بولىپ تيەدى. ايتپاعىم, جەرگىلىكتى اۋىل تۇرعىنى شاعىن ءبىر مەردىگەر كاسىپورىنعا جۇمىسقا سۇرانادى. جۇمىس بەرۋشى ءتۇرلى مىندەتتەردەن قاشىپ, اقشاسىن قورعاپ قالۋ ءۇشىن اۋىل ادامىنا زاڭدى كەلىسىم-شارتسىز, ەشقانداي قۇجاتسىز قۇرعاق ۋادە بويىنشا كەلىسىمگە كەلۋدى ۇسىنادى. ال الدى-ارتىن ويلاماعان اۋىل ادامى ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابىلعانىنا ءماز. مۇنداي جاعدايدا, جۇمىسشى جازاتايىم بىردەڭەگە ۇرىنىپ قالسا, ءوزى ايىپتى بولىپ شىعا كەلەدى. وسىنداي قۋ كاسىپكەرلەر اڭقاۋ جۇمىسشىنى الداپ, 2-3 اي جالاقىسىن بەرمەي جۇرەدى. سوندىقتان, ءار جۇمىسشى ءوزىنىڭ قۇقىعى مەن ەڭبەك شارتىن جەتىك ءبىلۋى ءتيىس.
– كەلەشەكتە ءاۆتودالىز قازاقتىڭ ترانزيتتەن كۇتكەنىن تولىق قاناعاتتاندىرا الا ما؟
– ءاۆتودالىز قازاقتىڭ ترانزيتتەن كۇتىپ وتىرعان قالاۋىن قاناعاتتاندىرۋىنا كەپىلدىك مول. ەندى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىنگى تابىسىن ەجىكتەپ كورەلىك. قىتايدان جۇك تيەگەن ەۋروپانىڭ اۆتوكەرۋەندەرى قورعاس ارقىلى قازاق جەرىنە كىرىپ, ەل اۋماعىمەن 2 800 شاقىرىمداي جول جۇرەدى. سوندا ولارعا دەمالاتىن جانە كولىكتەرىنىڭ ماي-سۋىن قارايتىن سەرۆيستىك ورىندار كەرەك. ول سەرۆيستىك ورىنداردا قىرۋار جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى.
2015 جىلدان باستاپ اۋىر جۇك كولىكتەرىنە جولدى اقىلى ەتپەكپىز. مۇنداي تاجىريبە ەۋروپا ەلدەرىندە بار. كورشى رەسەي دە وسى جۇيەگە بەت بۇرماق. جولدان تۇسكەن قارجى جولداردى جوندەپ تۇرۋعا جۇمسالادى. بۇگىندە, ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك اۆتوجولدارىندا كولىك قوزعالىسى ايتارلىقتاي ارتقان. سوندىقتان, كولىكتەر سيرەك جۇرەدى دەپ ءشۇبالانۋدىڭ رەتى جوق. ونىڭ سىرتىندا جول-كولىك وقيعاسى تىم كوبەيىپ, سالدارىندا قايعىلى قازالار جيىلەگەن قازىرگى كۇندە جول شارۋاشىلىعىن تاقتايداي تەگىس ەتۋ باستى ماسەلەنىڭ بىرىنە اينالدى. جولدى دۇرىستاي الساق, حالقىمىزدى قاۋىپ-قاتەردەن قاقپايلاپ, قورعاعانداي بولامىز.
ايتقانداي, ەل بيۋدجەتىنە جىلىنا اقىلى جولداردان 5 ملرد. تەڭگە تازا پايدا ءتۇسىپ تۇرادى. بۇل – جوبانى زەرتتەپ, زەردەلەپ جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىس جاساعان وتاندىق جانە حالىقارالىق ساراپشى مامانداردىڭ ورتاق تۇجىرىمى.
– سەرۆيستىك ورتالىقتاردى جەكە مەنشىك كومپانيالار سالاتىن بولار؟ كەلەشەكتە وسى اقىلى جولدار جەكە مەنشىككە ساتىلۋى ىقتيمال ما؟
– اۆتوموبيل جولدارى جونىندەگى 2001 جىلعى زاڭناماعا سايكەس اقىلى جولدار جەكە مەنشىككە ءوتۋى مۇمكىن, بىراق ساتىلمايتىنىن اتاپ ايتۋ كەرەك. كونتسەسسيا تۋرالى زاڭعا وراي ۋاقىتشا شارت بويىنشا مەملەكەتتىك مەنشىك وبەكتىلەرىن جاقسارتۋ جانە ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا بەلگىلى مەرزىمگە عانا يەلەنۋگە جانە پايدالانۋعا بەرىلۋى ىقتيمال. مۇنداعى ماقسات كونتسەندەنتتىڭ ەسەبىنەن, ايتپەسە, ونىڭ قوسا قارجىلاندىرۋى شارتىمەن جاڭا جولدار سالۋ بولماق.
سەرۆيس ورتالىقتارى جەكە مەنشىك سەكتوردا ورنالاسادى. جوبادا ءاۆتودالىز بويىنا 725 سەرۆيس ورىن تەبەدى. وعان قوسا, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ تۋريزم كوميتەتىنىڭ ەسەبىنە سايكەس, تاعى دا قوسىمشا 50-گە جۋىق تولىق ينفراقۇرىلىمى بار كەشەندى سەرۆيستىك ورتالىقتار سالىنادى. 125 تيپتىك دەمالىس الاڭى مەن باسقا دا سەرۆيس ورىندارى جولاۋشىلار قىزمەتىندە بولادى.
– ۆيتسە-پرەمەر قايرات كەلىمبەتوۆ 2017 جىلعا دەيىن استانا – الماتى جولى كەڭەيتىلىپ, قايتا جاڭعىرتىلاتىنىن, سونداي-اق, جوعارى جىلدامدىقتى پويىزبەن قاتار بالقاش كولىن توتەلەي كەسىپ وتەتىنىن ايتتى. وعان قوسا, 2020 جىلعا دەيىن پاۆلودار ارقىلى وسكەمەنگە جانە تىكەلەي اقتاۋعا جول تارتىلاتىنىن جەتكىزدى. بۇلارعا تەن جاسالعان با؟
– ءبىرىنشى – استانا – پاۆلودار جولى ءتورت جولاقتى بولىپ سالىنادى. قۇرىلىسى تاياۋدا پاۆلوداردان بەرى, ال جاز اياعىنا تامان ەلوردادان ءارى قاراي سالىنا باستايدى. ەكىنشى – استانا – الماتى جولىنىڭ تەمىرتاۋعا دەيىنگى بولىگى بيىل قولعا الىنادى. ال بالقاش كولىنىڭ ۇستىنەن وتەتىن كوپىرگە كەلسەك, وعان تەن-ءدى قتج جاساپ جاتىر. ويتكەنى, كوپىر ەكى قابات بولادى. پويىز ۇستىڭگى, اۆتوكولىكتەر استىڭعى قاباتىمەن وتەدى. كوپىردىڭ ۇزىندىعى 30 شاقىرىمداي. ناتيجەسىندە, ەكى استانا اراسىنداعى ماگيسترالدىڭ جالپى ۇزىندىعى 200 شاقىرىمعا قىسقارادى. ءۇشىنشى – استانا – اقتاۋ. قۇرىلىسى 2016 جىلى باستالىپ, 2020 جىلى اياقتالادى.
– نەگە اۆتوجولداردىڭ جوندەلۋى اياقتالماي جاتىپ, باستالعان جاعى قايتا بۇزىلىپ جاتادى؟
– ونداي اڭگىمەنىڭ بارىن جاقسى بىلەمىز. مىسالى, استانا – الماتى اراسىنداعى ماگيسترالدا 303 شاقىرىمداي جولدىڭ كۇيى وتە ناشار بولدى. سەبەبى, ول جەرگە كۇردەلى ەمەس, جاي جوندەۋ جۇمىسى عانا جۇرگىزىلگەن. نەگىزى اتالعان ماگيسترالدىڭ قالعان بولىگى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, كەيبىر جەرى قايتا سالىندى. ناتيجەسىندە, ءوزىنىڭ قىزمەت مەرزىمىن جاقسى اياقتادى. جول جاقسى تۇزەپ-وڭدەۋدەن وتكەن سوڭ 10-12 جىل قاتارىنان تولىق جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ جۇمىس وسى تالاپقا ساي ءجۇرىپ جاتقانىنا ءوزىم كەپىلمىن. جولدىڭ ەش جەرى وپىرىلىپ, قيراپ جاتقان جوق. ال سالىنعان جول 15-17 جىلعا دەيىن توتەپ بەرسىن دەسەك, ورتاشا جوندەۋدى دەر كەزىندە جاساۋ قاجەت.
بيىلدان باستاپ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك, سولتۇستىك, باتىس وڭىرلەرىندە جاڭا تەحنولوگيامەن جول جوندەۋ جۇمىستارىن باستاماقپىز. اۋەلى ەۋروپا تەحنولوگياسىن سىناقتان وتكەرەمىز. ايتپەسە, وزگە كليماتقا كەلىپ, كىلتيپانى شىعىپ قالۋى مۇمكىن. دەسەم دە, وسى ءىس بويىنشا بەس جىلدان بەرى زەرتتەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسى كورسەتكەندەي, ءبىزدىڭ الىپ ەلدىڭ ءار وڭىرىنە ءارتۇرلى, ياعني جەرگىلىكتى جەرگە ساي بيتۋم مەن ماتەريالدار پايدالانۋ كەرەك ەكەن. ەندى بۇدان بىلاي ءار ايماقتاعى جول قۇرىلىستارىن ءوز تابيعاتىنا ورايلاستىرىپ جاساساق, جول عۇمىرى ۇزارادى دەگەن ءۇمىت زور. ءدال قازىرگى كۇندە الماتىدا الەمدەگى ەڭ سوڭعى ۇلگىدەگى تەحنولوگيالار جۇمىس ىستەپ جاتىر. مۇنداي جابدىقتار ەۋروپانىڭ وزىندەگى ەڭ وزعان 2-3 مەملەكەتتە عانا بار.
– 2020 جىلعا دەيىن جوسپارلى باعدارلاما جاسالدى دەدىڭىز. وندا اۋىل جولدارى قاراستىرىلعان با؟
– بۇل – مەملەكەتتىك ماسەلەنىڭ ءبىرى. قازىر رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ ۇزىندىعى 23,5 مىڭ شاقىرىم, جەرگىلىكتى جولداردىڭ ۇزاقتىعى 70 مىڭ شاقىرىمنان اسىپ جىعىلادى. ول جولداردى جوندەۋ ءبىزدىڭ ەمەس, جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ مىندەتىندە. اكىمدىكتەر جولداردى تۇزەمەيىن دەپ وتىرعان جوق. ونىڭ وعان قاراجاتى جەتپەيدى. ايتسە دە, اكىمدەر 2020 جىلعا دەيىن قاي ەلدى مەكەندەردىڭ جولىن جاسايتىنى تۋرالى ناقتى ۇسىنىستار بەرۋى كەرەك.
شىندىعىن ايتقاندا, باعدارلامانى ازىرلەۋدە ەلدىڭ جولدارىن تۇگەل ءجوندەۋگە قانشا قاراجات كەرەك ەكەنىن ءبىز ەسەپتەدىك. 10 ترلن. تەڭگە اقشا كەرەك ەكەن. ونىڭ وزىندە اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ ورتالىعىنا دەيىنگى عانا جولدار ەسەپكە كىردى. ودان ارىدەگى شاعىن اۋىلداردىڭ جولى تىس قالىپ وتىر. دەسەك تە, بارلىق جولداردىڭ 80 پايىزى قامتىلدى. بىراق بۇل باعدارلاما ءالى ۇكىمەتتە قارالعان جوق. ەگەر باعدارلاما ۇكىمەت قولداۋىنا يە بولىپ, ومىرگە جولداما الىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولادى.
اڭگىمەلەسكەن
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».