باقتىڭ بارار جەرى – ىنتىماق

اقساقالدار – اقىلدىڭ كەنىشى, ءوڭىر­­دەگى جاعدايدىڭ بارومەترى. قى­زىل­وردا وبلىسى سوڭعى جىلدارى رەس­­پۋبليكامىزدا جەتەكشى سالا­لار­­دىڭ بارىندە دەرلىك الدىڭعى ورىن­عا شىققان. ەل اعالارى مۇنىڭ ءمانىن بۇرىنعى وبلىس اكىمى, بۇگىندە پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى قىرىمبەك كوشەرباەۆپەن بايلانىستىردى. «ەلگە جان-تانىمەن قىزمەت ەتەتىن وسىنداي باسشىلاردى باسقالارعا ۇلگى ەتىپ, جۇمىسىن تارقاتىپ جازۋ كەرەك» دەپ بىزگە دە تاپسىرما بەرىپ قويدى.

ءبىز دە ءوز تاراپىمىزدان جۇرت ماقتاعان قىرىمبەك كوشەرباەۆتىڭ 2013-2019 جىلدارداعى ايماقتىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كور­سەت­كىشىنە تالداۋ جاساپ كوردىك.

اتاپ ايتساق, سوڭعى 5 جىلدا قى­زىل­وردا وبلىسىندا 71 جاڭا ونەر­كاسىپتىك ءوندىرىس ىسكە قوسىلدى. وڭدەۋ سالاسىنداعى ءونىم ءوندىرىسى 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا 2018 جىلى 31,6% ارتتى. تەك سوڭعى 3 جىلدا وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا ينۆەستيتسيا كولەمى 2,7 ەسە ءوستى. ەڭبەك ونىمدىلىگى – 12%-دان استام, جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى – 21%, ال ەكسپورت كولەمى 2,4 ەسە ارتتى.

ايماقتاعى اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 2018 جىلى قىزىلوردا وبلىسى «بيزنەس ءجۇر­گىزۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسا­عان ەڭ ۇزدىك ايماق» نوميناتسياسى بويىنشا «التىن ساپا» ماراپا­تىنا يە بولدى. جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەك­تى­لەرىنىڭ سانى بويىنشا وبلىس بۇگىندە رەسپۋب­­ليكادا كوش باستاپ تۇر.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى العاش رەت 2017 جىلى وبلىستا 500 مىڭ تون­نا­دان استام كۇرىشتىڭ رەكوردتىق كولەمى جينالدى. بۇگىندە سىر مار­جانى موڭعوليا, تۇركيا جانە اۋعان­ستانمەن قوسا, ازيانىڭ باسقا ەلدەرىنە دە ەكسپورتتالۋدا.

2013 جىلى وبلىس اۋىل شارۋا­شى­لىعى ونىمدەرىنىڭ 3 ءتۇرىن عانا ەكس­پورتتاسا, وتكەن جىلى شەتەل اس­قان ءونىم سانى 15-كە جەتتى. ال 6 جىل­دا بالىق اۋلاۋ 2 ەسەگە ءوستى. قازىر­گى تاڭدا وبلىستا 8 بالىق وڭدەۋ زاۋىتى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ تورتەۋى 2013 جىلدان كەيىن سالىندى. ءناتي­جە­سىندە وسى ۋاقىت ارالىعىندا بالىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 10 ەسەگە ءوستى.

2013 جىلدان باستاپ ەل يگىلىگى ءۇشىن 3,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىس ور­تا­لىعىندا 2013-2018 جىلدارى 15 جاڭا شاعىن اۋدان سالىندى.

پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇي كولەمى 2,6 ەسەگە ءوستى. 2013 جىل 270 مىڭ شارشى مەتر بولسا, 2018 جىلى 700 مىڭ شارشى مەترگە دەيىن جەت­تى. 2019 جىلدىڭ 5 ايىنىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇي كولەمى 22,4%-عا ارتتى.

وتكەن جىلدان باستاپ اپاتتى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى شەشىلدى. اپاتتى ۇيلەردىڭ ورنىنا 645 وتباسى جاڭا پاتەر الدى.

حالىقتىڭ جان باسىنا شاققان­داعى الەۋ­مەتتىك سالاعا جۇمسالاتىن شى­عىس­تار بويىنشا ءوڭىر ەلىمىزدە 1-ورىن الادى. 2013 جىلدان بۇگىنگە دەيىن 200-دەن استام الەۋمەتتىك نىسان پاي­دا­لانۋعا بەرىلدى. 2013 جىلدىڭ باسىن­دا بولعان 34 پروبلەمالىق الەۋ­مەتتىك نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتال­دى. 57 اپاتتىق جاعدايداعى دەنساۋ­لىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ 49-ى سالىندى, قالعاندارى بيىل سالىناتىن بولادى.

وبلىس مەكتەپتەرىندە 3 اۋىسىمدى وقىتۋ ماسەلەسى شەشىلدى. ايماق­تاعى اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپ­تەر ماسەلەسى شەشىلدى, ولاردىڭ ورنىنا 37 جاڭا مەرزىمىنەن بۇرىن مەك­تەپ سالىندى. 2015 جىلى «بالا­پان» باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلدى. 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالا­لار مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن جانە بىلىممەن 100% قامتىلدى. قىزىل­وردا مەكتەپتەرىنىڭ 2017-2018 جىل­دار­داعى تۇلەكتەرىنىڭ 97%-ى جوعا­رى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىن­دارىنا ءتۇستى. قىزىلوردا وبلى­سى – رف ۇكىمەتىنىڭ گرانتى بويىنشا رەسەيدىڭ جەتەكشى تەحنيكالىق جوعا­رى وقۋ ورىندارىندا 520 مەكتەپ تۇلەگىن وقىتۋدى ۇيىمداستىرا العان رەسپۋب­ليكاداعى جالعىز ايماق.

«سەرپىن» باعدارلاماسى اياسىندا قىزىلوردا مەكتەپتەرىنىڭ 4 مىڭعا جۋىق تۇلەگى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك جانە ورتالىق ايماقتارىندا ءبىلىم الۋدا. بۇل – رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىش.

6 جىل ىشىندە 69100 جاڭا جۇ­مىس ورنى, ونىڭ ىشىندە 60098 تۇراق­تى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. جۇمىس­سىز­دىق دەڭگەيى 5,2%-دان 4,8%-عا دەيىن تومەندەدى. سوڭعى ەكى جىل ىشىندە بۇل كورسەتكىش ورتاشا ەسەپپەن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا تومەن. بۇل – بۇرىننان ەڭبەكقور سانالاتىن وڭتۇستىك ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى جەتىس­تىك. جاستار اراسىنداعى جۇمىس­سىز­دىق دەڭگەيى 2013 جىلى 6,7% بولسا, 2018 جىلى 4,2%-عا دەيىن تومەندەدى.

قىزىلوردا قالاسى جانە وبلىس­تىڭ 7 اۋدان ورتالىعىنىڭ 4-ەۋى گازداندىرىلدى. 2017 جىلى بايقوڭىر قالاسىنا گاز بەرىلدى. ناتيجەسىندە حالىقتىڭ 63%-ى تابيعي گازدى تۇ­تىنۋعا مۇمكىندىك الدى. 2018 جى­لى قالعان 3 اۋدان ورتالىعى – جوسا­لى, تەرەڭوزەك جانە جالاعاشقا كوگىل­دىر وتىن تارتىلدى. 2019 جىلى اۋدان­­ىشىلىك گاز جەلىلەرى جۇرگىزىلەدى. وسى­لايشا, جىل سوڭىنا دەيىن حالىقتىڭ 70%-نىڭ تابيعي گازعا قوسىلۋ ءمۇم­كىندىگى تۋادى.

وبلىس حالقى ورتالىقتان­دىرىل­­عان اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ەلدەگى ەڭ جوعارى كو­ر­سەت­كىشتەردىڭ بىرىنە قول جەتكىزدى. حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ دا دامىپ جاتىر. 4 جوبا بويىنشا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وبلىس ورتالىعىنىڭ جىلۋ, سۋ جانە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن, سونداي-اق جولاۋشىلار تاسىمالى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

ەل اعالارىنىڭ رەسپۋبليكا­مىزداعى باسقا اكىمدەرگە ۇلگى بولسىن دەگەن ويىنىڭ استارىن ۇقتىق. «ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى» دەگەن وسى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ وبلىس اكىمدەرىنىڭ الدىنا حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋ ماسەلەسىن قويىپ وتىر.

قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى وبلىستاعى جۇمىسسىزدار مەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ تولىق اقپاراتىن الىپ, اۋدان, اۋىل بويىنشا جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ۇلكەن كۇش جۇمسادى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس­كە رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى ءبولىندى.

وسى قارجىنىڭ كولدەنەڭ كوك ات­تىنىڭ قانجىعاسىندا كەتپەي ءار تيىنى جاڭا كاسىپ باستاعان كاسىپ­كەرگە جەتۋىن قاداعالاۋىنا الدى. رەسپۋب­ليكامىزدا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جوق ماماندىقتار ءۇشىن جاس­تاردى رەسەيدىڭ جەتەكشى ينستيتۋتتارىنا گرانتپەن وقىتتى.

«باقتىڭ بارار جەرى – ىنتىماق». وسىنداي تولاعاي تابىستارعا ول سىر ەلىن ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرۋ ارقىلى جەتتى. بۇگىندە وبلىس تىزگىنى – كۇنى كەشە عانا كومانداسىندا بولعان, وسى جۇمىستاردى مەجە­لەۋگە بىرلەسە ەڭبەك ەتكەن قۋانىش­بەك ىسقاقوۆتا. قۋانىشبەك دوسمايىل­ ۇلىنا وسى جەتىستىكتەردى العا قاراي ەسەلەۋگە تىلەكتەستىك بىلدىرەمىز.

قىزىلوردا وبلىسى