اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى زور ەكەنىن بىلە تۇرا, ىشكى-سىرتقى مۇمكىندىك كوزدەرى ۇتىمدى قاراستىرىلماي كەلگەنىن وسىعان دەيىن دە ايتقانبىز. تەرەڭدەي بەرسەك, مۇنىڭ ءبارى قارجىعا كەلىپ تىرەلەدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كۇرەتامىرىنا قان جۇگىرتەدى دەگەن كۆازيسەكتور ءۇمىتتى اقتامادى. مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتە وتكەن جيىندا «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگىنىڭ 2018 جىلى 120 ملرد تەڭگەنى ماقساتسىز جۇمساعانىن, حولدينگ قارجىلاندىرعان جوبانىڭ 40 پايىزى توقتاپ تۇرعانىن ايتتى. قازىر ساراپشىلار اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى الپاۋىتتىڭ شىعىنعا باتۋىنا قور قاراجاتىنىڭ ءالسىز بانكتەرگە دەپوزيتتەرگە سالىنىپ كەلگەنى سەبەپ بولعانىن ايتىپ جاتىر. اۋىلدى كوتەرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ ءوزى جۇمىس ىستەۋىنە مۇددەلى بولعان قارجى ۇيىمىنىڭ مۇنداي شەشىمى زاڭعا قايشى.
جالپى, بۇگىنگە دەيىن اۋىلعا باعىتتالعان قارجى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى قارجى ينستيتۋتتارى ارقىلى جۇزەگە اسىپ كەلگەنى بەلگىلى.
قازاقستاندا اگرارلىق بانك قۇرۋ قاجەتتىگىن ۋاقىتتىڭ ءوزى دالەلدەپ وتىر. ونى مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك اشۋ كەرەك. العاشقى كەزەڭدە قارجى ۇيىمىن مەملەكەتتىڭ بالانسىندا ۇستاپ, ۋاقىت وتە كەلە جەكەمەنشىككە بەرۋ كەرەك.
جىل سايىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن نەسيەنىڭ باسىم بولىگى ءىرى شارۋاشىلىقتارعا ۇلەستىرىلەدى دە شاعىن شارۋاشىلىقتار شومىشتەن قاعىلادى. ۇكىمەتتىڭ اۋىلعا بولگەن قارجىسىنىڭ 86%-ى ۇلكەن كاسىپورىندارعا بەرىلەدى, قالعان 24%-ى ۇساق شارۋاشىلىقتارعا ۇسىنىلادى. بۇل ولار ءۇشىن تىم از. ەستەرىڭىزدە بولسا, ەۋروپا رەسەيدىڭ ەكسپورتىنان, رەسەي ەۋروپانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنەن باس تارتا باستاعان تۇستا وتاندىق ساراپشىلار اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ وكىلدەرىنە مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرمەي, رەسەي نارىعىن جاۋلاۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. الايدا رەسەي سانكتسيا كەزىندە دە ساسپادى. اگروبانك ارقىلى اگروسەكتورعا تومەن پايىزبەن نەسيە بەردى. وسىلايشا, اۋىل شارۋاشىلىعىن قۇلدىراۋدان ساقتاپ قالدى. بۇدان تۇيگەنىمىز, اگرارلىق بانك كەز كەلگەن داعدارىس كەزىندە «قۇتقارۋ جاستىقشاسى» مىندەتىن اتقاراتىنىن تۇسىنبەي وتىرمىز. قازىرگى كەزدە ەل تۇرعىندارىنىڭ 46%-ى اۋىلدا ءومىر ءسۇرەدى. دەمەك كەيبىرەۋلەر ايتىپ ءجۇرگەندەي اگرارلىق بانك كليەنتسىز قالمايدى.
ەل ىشىندە «قازاگرو» نەمەسە «دامۋ» ءتارىزدى كۆازيسەكتورلىق قارجى ينستيتۋتتارىن كوبەيتە بەرگەنشە, اگرارلىق بانك سەكىلدى سالماقتى قارجى ۇيىمىن اشۋعا زاڭنامالىق مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بانكتەر قىزمەتى» تۋرالى زاڭىنا سايكەس, «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنەن» وزگە بىردە-ءبىر بانك مامانداندىرىلعان بانك بولا المايدى. ەگەر وسى نورما وزگەرتىلسە, اگرارلىق بانكتىڭ قۇرىلۋىنا كەدەرگى جوق. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, مۇنداي بانك اگروسەكتورعا كەرەك. اۋىلدى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالعان قارجى بىرنەشە بانكتە ساقتالسا نەمەسە قارجىلاندىرۋ ۇكىمەتكە قاراستى بىرنەشە كۆازيسەكتور ارقىلى جۇرگىزىلسە, وندا سالا جۇيەلى دامىمايدى.
بەيسەنبەك زيابەكوۆ,
قارجىگەر, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى