توكيو: تاتاميدە كىل مىقتىلار

قازاقستان مىقتى دزيۋدوشىلاردان كەندە ەمەس. الايدا كەزىندە ولاردىڭ بارلىعى دا بۇكىلوداقتىق جانە قۇرلىقتىق دودالاردا جۇلدە الۋمەن عانا شەكتەلدى. ماسەلەن, 1993-2008 جىلدار ارالىعىندا الەم چەمپيوناتتارىنىڭ جالاۋى 16 مارتە جەلبىرەدى. جەرلەستەرىمىز سول جارىستاردىڭ بارلىعىندا بوي كورسەتتى. العاشقى تورتەۋىندە جەر سيپاپ قالدىق. ۇلتتىق قۇراما ساپىندا اعايىندى سەرگەي مەن احات ءاشىروۆ, يۆان كارازەليدي, سەرگەي ءالىمجانوۆ, سەرىك ادىعانوۆ, سەرگەي شاكىموۆ, رۋسلان سەيىلحانوۆ, ۆياچەسلاۆ بەردۋتا سىندى ساڭلاقتار بولا تۇرا ولاردىڭ ەشبىرىنە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ باقىتى بۇيىرمادى. ناقتىلاپ ايتساق, 1993 جىلى – گاميلتوندا, 1995 جىلى – تيبادا, 1997 جىلى – پاريجدە جانە 1999 جىلى – بيرمينگەمدە جالقى جۇلدەگە دە قول جەتكىزە الماي, ەلگە ەڭسەمىز تۇسكەن كۇيدە ورالدىق.

جاڭا عاسىر تابالدىرىقتان اتتاعاننان كەيىن عانا العاش رەت مەدالدىڭ سىڭعىرىن ەستىدىك. 2001 جىلى گەرمانيانىڭ ميۋنحەن قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا قوس اسحاتتىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. اتاپ ايتساق, 100 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان اسحات جيتكەەۆ پاۆەل ناستۋلا (پولشا), سەربيالىق دانو پانتيك (سەربيا), ماريو سابينو (برازيليا), ۆەرگارد شورليفسسون (يسلانديا) جانە يۆەري دجيكۋراۋليدى (گرۋزيا) جەڭدى. سول جارىستا بىلىكتى باپكەرلەر – سايات قۇدايبەرگەنوۆ پەن جەكسەنباي سالاماتوۆتان ءتالىم-تاربيە العان سپورتشىنىڭ تەك جاپونيانىڭ شوق جۇلدىزى, سيدنەي وليمپياداسى مەن ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, الەم چەمپيونى كوسەي ينوۋەگە عانا ءالى جەتپەدى. ال 73 كيلو سالماقتا بەلدەسكەن اسحات شاحاروۆ دەننيس مەيدجەر (گوللانديا), كلاۋديو باستي (رۋمىنيا), لۋكاس حورد (چەحيا), گەرمان ۆەلاسكو (پەرۋ) جانە سۋن حو مينگە (وڭتۇستىك كورەيا) سان سوقتىردى. اسىلبەك قۇلماعامبەتوۆتىڭ شاكىرتىن ميۋنحەن تاتاميىندە باس جۇلدە ءۇشىن تالاسۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرعان پولشانىڭ اسا مىقتى بالۋانى كشيشتوف ۆيلكوميرسكي ەدى.

الايدا, كەلەسى ءۇش جارىستان جەرلەستەرىمىز قۇرالاقان قايتتى. 2003 جىلى – وساكادا, 2005 جىلى – كايردە جانە 2007 جىلى – ريو-دە-جانەيرودا جولىمىز بولمادى.

دەسەك تە ەرەن ەڭبەكتىڭ ەش كەتپەيتىنى بەلگىلى عوي. 2009 جىلى گوللانديانىڭ روتتەردام قالاسىندا وتكەن ءدۇبىرلى دودادا ماكسيم راكوۆ باس جۇلدەنى ولجالادى. 100 كيلو سالماقتا ونەر كورسەتكەن وتانداسىمىز تاگير حايبۋللاەۆ (رەسەي), شەرالى پولاتوۆ (وزبەكستان), ەۆگەني بوروداۆكو (ليتۆا) جانە ەلمار گاسيموۆتى (ازەربايجان) قاپى قالدىرىپ, فينالدىق سايىستا جەرگىلىكتى دزيۋدوشى حەنك گرولدى الىپ ۇردى. بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ەۋروپانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى دەگەن دارداي اتاعى بار تاتامي قوجايىنىنىڭ ۇتىلعانىن كورگەندە روتتەردامداعى سپورت كەشەنىنە جينالعان كورەرمەندەردىڭ كوزدەرىنە جاس العانى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا. وسىلايشا, سەرگەي راكوۆ پەن تالعات بايشولاقوۆتىڭ شاكىرتى قازاقستاننىڭ دزيۋدوشىلارى اراسىنان تۇڭعىش الەم چەمپيونى اتاندى.

ارادا ەكى جىل وتكەننەن كەيىن ماكسيم راكوۆ الەم چەمپيوناتىندا تاعى دا تاماشا ونەر كورسەتتى. پاريجدە وتكەن جارىستا رامزيددين سايدوۆ (وزبەكستان), مۇحاممەدمۇرات ابدۋراحمونوۆ (تاجىكستان), تەددي فابر (فرانتسيا), لۋكاش كرپالەك (چەحيا) جانە رامادان ءدارۆيشتى (ەگيپەت) ۇتىپ, اقتىق سىنعا القىنباي جەتتى. الايدا شەشۋشى تۇستا ەۋروپا بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى, كەيىننەن لوندوندا وليمپيادا چەمپيونى اتانعان تاگير حايبۋللاەۆقا ەسە جىبەردى. ءدال سول بالۋاندى ول روتتەردامداعى الەمدىك دودادا جەڭگەن بولاتىن. فرانتسيادان راكوۆ كۇمىس مەدالمەن ورالدى.

2013 جىلعى الەم چەمپيوناتىن ريو-دە-جانەيرو قالاسى قابىلدادى. برازيليادا توسەلگەن بوز كىلەمدە ازامات مۇقانوۆتىڭ اسقان شەبەرلىگىنە ءتانتى بولدىق. بەرىك جەتپىسباەۆ پەن ءمۇسىلىم وڭداعانوۆتىڭ قول استىندا جاتتىققان قازاقتىڭ قايسار ۇلى باستاپقى باسەكەلەرىنىڭ بارلىعىندا ايقىن باسىمدىق تانىتتى. رەسەيلىك اليم گادانوۆ, سينگاپۋرلىق دجوەل تسەنگ, ۇلىبريتانيالىق كوۋلين وۋتس جانە جاپونيالىق ماسااكي فۋكۋوكانى جەڭۋ وعان ەش قيىندىق تۋعىزعان جوق. جارتىلاي فينالدا الەم جانە ەۋروپا چەمپيو­نى, ۋكراينالىق گەورگي زانتارايا ءبىراز تىرەستى. دەسەك تە ازامات ونىڭ دا وسال تۇسىن تاپتى. فينالدا جاپونيانىڭ داڭقتى دزيۋدوشىسى, 2011 جىلعى الەم چەمپيونى, 2012 جىلعى وليمپيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى ەبۋنيما ءماساشيدى ۇتىپ جاتىپ, باسەكەنىڭ اياقتالۋىنا ءبىر مينۋتتاي ۋاقىت قالعاندا جەڭىستى ۋىسىنان شىعارىپ الدى. ءسويتىپ وڭتۇستىك امەريكا قۇرلىعىنان ازامات مۇقانوۆ كۇمىس مەدالمەن ورالدى.

2014 جىلى چەليابىدە قازاقستان قۇراماسىنا جۇلدە بۇيىرمادى. ەسەسىنە 2015 جىلى قازاق ەلىنىڭ استاناسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا قوس بىردەي قانداسىمىز جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ەكەۋى دە 60 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇرەستى. وعان دەيىن ەلدوس سمەتوۆ يۋحو رەينۆالل (فينليانديا), ەيسا ماجراشي (ساۋد ارابياسى), نابور كاستيللو (مەكسيكا), ديوربەك وروزبوەۆ (وزبەكستان) جانە تورۋ شيشيمەگە (جاپونيا) شاڭ قاپتىرسا, رۋستام ىبىراەۆ يانيسلاۆ گەرچەۆ (بولگاريا), لەنين پرەكادو (ەكۆادور), اميران پاپيناشۆيلي (گرۋزيا), ين حيۋك چوي (وڭتۇستىك كورەيا) جانە بولدبااتار گانبااتتان (موڭعوليا) باسىم ءتۇستى. قوس قانداسىمىز اراسىندا وربىگەن اسا شيەلەنىستى تارتىس عالىمجان جىلگەلديەۆتىڭ شاكىرتىنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. وسى جەڭىستىڭ ارقاسىندا ەلدوس باۋىرىمىز الەم چەمپيونى اتانسا, ايدار جيەنباەۆ جاتتىقتىرعان رۋستام كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى.

2018 جىلى ەرلان سەرىكجانوۆتىڭ ونەرىنە تام­ساندىق. بۇعان دەيىنگى ءدۇبىرلى دودالاردا كوپ كوزگە تۇسە قويماي, كوبىنە-كوپ تاسادا قالىپ قويىپ ءجۇر­گەن قانداسىمىز باكۋدە ءوزىن كەرەمەت قىرىنان كورسەت­تى. ايدار قايىرباەۆ باپتاعان بالۋان باستاپقى باسە­كە­لەردە ارتۋر كارلوس جۋنيور (موزامبيك), بارۋش شماي­لوۆ (يزرايل), ۆاديم بۋنەسكۋ (مولدوۆا) جانە حەر­لەن گانبولدتى (موڭعوليا) جولىنان ىعىستىرىپ, جارتىلاي فينالدا ءيزرايلدىڭ بەتكەۇستارى, الەم جانە ەۋروپا چەمپيوناتتارىنىڭ جۇلدەگەرى تال فليككەردى ۇتتى. فينالدا تاعى ءبىر الەم چەمپيونى, جاپونيالىق حيفۋمي ابەدەن جەڭىلدى. بىراق وسىنداي ءدۇبىرلى دوداعا العاش رەت قاتىسىپ وتىرعان ەر مىنەزدى ەرلاننىڭ بۇل تابىسىن بارشا جانكۇيەر «التىنعا بەرگىسىز» دەپ باعالادى.

ال سپورتتىڭ بۇل ءتۇرىن سەرىك ەتكەن قىزدارىمىزدىڭ تابىسى جايىندا كەڭىنەن كوسىلۋدىڭ رەتى جوق. سەبەبى شيرەك عاسىر ۋاقىت ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ ايەلدەر قۇراماسى بار-جوعى ەكى جۇلدەگە عانا قول جەتكىزدى. ونىڭ ەكەۋى دە وتگونتسەتسەگ گالبادراحتىڭ ەنشىسىندە. موڭعوليادان قونىس اۋدارىپ كەلگەن ايتۋلى دزيۋدوشى 2017 جىلى بۋداپەشتە جانە 2018 جىلى باكۋدە قولا مەدالعا يە بولدى.

بيىل 28 تامىز بەن 3 قىركۇيەك ارالىعىندا جاپونيادا جالاۋى جەلبىرەيتىن جارىستا قازاقستان بالۋاندارىنىڭ ءبىر ەمەس, بىرنەشە جۇلدە الۋعا شاما-شارقى جەتەدى دەگەن ويدامىز. بۇل رەتتە باستى ءۇمىت ەلدوس سمەتوۆ پەن وتگونتسەتسەگ گالبادراحقا ارتىلادى. اسا جەڭىل سالماقتا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن ساقا سپورتشىلارىمىز تالاي دۇرمەكتە دارالانعانىن جۇرت جاقسى بىلەدى. ەكەۋى دە 1993 جىلدىڭ تۋمالارى. 25 جاس­تان ەندى عانا اسقان جالىندى دزيۋدوشىلار. بىلتىرعى دودادا كۇمىس مەدالدى كەۋدەسىندە جارقىراتقان ەرلان سەرىكجانوۆتىڭ دا تەگەۋرىنى كۇشتى. ازيا ويىندارىندا الدىنا جان سالماعان ديدار حامزاعا دا ارتىلار سەنىم ەرەكشە. ۇلتتىق كوماندامىزدىڭ ساپىندا ودان باسقا دا مىقتى دزيۋدوشىلار بار.

سوڭعى بەس ءاچ قورىتىندىسى بويىنشا توپ-10 كوماندا (ەرلەر)

№

مەملەكەت

التىن

كۇمىس

قولا

بارل.

1.

جاپونيا

14

5

7

26

2.

فرانتسيا

5

2

3

10

3.

وڭتۇستىك كورەيا

4

0

6

10

4.

گرۋزيا

2

4

7

13

5.

ازەربايجان

1

3

3

7

6.

كۋبا

1

2

0

3

7.

قازاقستان

1

3

0

4

8.

موڭعوليا

1

1

6

8

9.

گەرمانيا

1

1

5

7

10.

يران

1

0

2

3

سوڭعى بەس الەم چەمپيوناتىنىڭ ەرلەر سايىسىندا بارلىعى 29 مەملەكەتتىڭ دزيۋدوشىلارى جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندى. نەبارى 14 ەلدىڭ ورەندەرى عانا ال­تىن تۇعىرعا كوتەرىلدى.

سوڭعى ءۇش ءاچ قورىتىندىسى بويىنشا توپ-10 كوماندا (ايەلدەر)

№

مەملەكەت

التىن

كۇمىس

قولا

بارل.

1.

جاپونيا

11

9

4

24

2.

فرانتسيا

2

2

4

8

3.

قىتاي

2

0

0

2

4.

سلوۆەنيا

1

2

1

4

5.

موڭعوليا

1

1

4

6

6.

برازيليا

1

0

3

4

7.

ۋكراينا

1

0

0

1

8.

رۋمىنيا

0

2

0

2

9.

گوللانديا

0

1

3

4

10-11

ۇلىبريتانيا

0

1

2

3

10-11

كۋبا

0

1

2

2

P.S. سوڭعى ءۇش الەم چەمپيوناتىنىڭ ايەلدەر باسەكەسىندە بارلىعى 25 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى جۇلدە الدى. سولاردىڭ اراسىنان 7 ەلدىڭ بۇرىمدىلارى التىننان القا تاعىندى. قورجىنىندا قوس قولا مەدالى بار قازاقستان قۇراماسى وڭتۇستىك كورەيا جانە رەسەيمەن بىرگە 15-17-ورىنداردى ءوزارا ءبولىستى.