تاعدىردىڭ جازۋىمەن ءوتكەن عاسىردىڭ 20-جىلدارى سول كەزدەگى قازاق استاناسى ورىنبورعا قونىس اۋدارىپ كەلىپ, دارقان دالا توسىندە كەڭ تىنىسپەن اۋەلەتىپ سالىناتىن عاجايىپ اندەردىڭ سيقىرىنا ەلىتىپ «ءبۇگىننەن باستاپ وسى حالىقتىڭ مۋزىكاسىن زەرتتەيمىن» دەپ ءومىرلىك ماقسات بەلگىلەگەن كەزدە ونىڭ جول ورتاسىنان اسقان شاعى بولاتىن. سودان كەيىنگى بار سانالى عۇمىرىن وزىنە بەيتانىس بولىپ كەلگەن ەلدىڭ باي قازىناسىن جيناپ, قاعازعا ءتۇسىرۋگە ارناعان زاتاەۆيچتىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا قازاق مۋزىكاسى ەۋروپاعا جەتىپ, ءدۇنيە جۇزىنە تارادى.
قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريادا ا.زاتاەۆيچتىڭ 150 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان «مۋزىكالىق ەتنوگرافياداعى تۇلعا, ءداستۇر, مادەنيەت» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا ۇلى مۋزىكا زەرتتەۋشىسىنىڭ ۇشان-تەڭىز ەڭبەگى ەكى كۇن بويى ءار قىرىنان ءاڭگىمەلەنىپ, ۋاقىتپەن بىرگە تەرەڭدەلە تۇسەتىن تانىم تۇرعىسىنان تاعى ءبىر مارتە زەردەلەندى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيا اتاقتى كومپوزيتوردىڭ مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدى عانا ەمەس, اۋىز ادەبيەتىنىڭ قازىرگى احۋالىنىڭ, ولاردى زەرتتەۋ مەن ساقتاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋدى ماقسات ەتتى. كەڭ اۋقىمدا وتكەن كونفەرەنتسياعا قازاقستاننان, رەسەيدەن, قىرعىزستاننان, وزبەكستاننان, ازەربايجاننان, بولگاريادان ءجانە ۆەنگريادان جيىنى 55 مۋزىكا زەرتتەۋشىسى كەلىپ قاتىستى.
مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا عاسىر باسىنداعى ەۋرازيالىق مادەني كەڭىستىكتىڭ ءجىبىن جالعاپ, قازاق جانە الەم مۋزىكاسى ورتاسىندا رۋحاني التىن كوپىر قىزمەتىن اتقارعان ەتنوگراف الەكساندر زاتاەۆيچتىڭ ۇلتىمىزدىڭ ونەرىنە سىڭىرگەن وراسان زور ەڭبەگىن بيىك دارەجەدە باعالاي وتىرىپ جاساعان بايانداماسى قۇندى دەرەكتەرگە تولى بولدى. 1920 جىلدان 1936 جىلعا دەيىن ون التى جىل بويى قازاق دالاسىن بىردە جاياۋ, بىردە اربامەن ارالاي ءجۇرىپ, حالىق انشىلەرى مەن كۇيشىلەرىنىڭ ورىنداۋشىلىق سىرىن اشىپ, وتە ماڭىزدى ماعلۇماتتار جينادى. مۋزىكالىق ەتنوگرافتىڭ تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, ورىس, قىرعىز, وزبەك, تاجىك, تۇرىكمەن, تاعى باسقا دا حالىقتاردىڭ ءان-كۇيىنىڭ ەرەكشەلىگىن, مازمۇنىن, ۇقساستىعىن سارالاپ, سالىستىرا وتىرىپ جاساعان ورتاق ءتۇيىنىن بۇگىنگى كومپوزيتورلار مەن جاس زەرتتەۋشىلەر قۇندى ءمالىمەت رەتىندە ەڭبەكتەرىندە پايدالانىپ كەلەدى. «قازاقتىڭ 500 ءان-كۇيى», «قازاق حالقىنىڭ 1000 ءانى» – ءالى عاسىرلار بويى وزەكتىلىگىن جوعالتپايتىن ءولمەس تۋىندىلار.
كونفەرەنتسياداعى قىزىقتى باياندامالاردىڭ ءبىرىن وزبەكستان مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ پروفەسسورى, ونەرتانۋ دوكتورى توقتاسىن گافۋربەكوۆ جاسادى. ونىڭ ءمالىمەتىنشە, ورىس كلاسسيكالىق مۋزىكاسىنىڭ كورنەكتى وكىلى سەرگەي راحمانينوۆ پەن الەكساندر زاتاەۆيچ اراسىنداعى اسقاق دوستىق ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان. مىنەزى تۇيىق, ادامدارمەن ارالاسۋدان بويىن اۋلاق ۇستاعان, ءبىر عانا سيمفونياسىنىڭ ساتسىزدىككە ۇشىراعانىن كوتەرە الماي, اشۋ ۇستىندە امەريكا اسىپ كەتكەن اتاقتى راحمانينوۆ قازاق جەرىندە قاراپايىم تىرشىلىك كەشكەن زاتاەۆيچتى عانا جاقىن تۇتىپ, جيىرما جىلدان اسا سىرىن, مۇڭىن ايتىپ, حات الىسىپ تۇرعان. فولكلورشى مەن كومپوزيتوردىڭ ىنتىماقتاستىعىنان بۇكىل الەم ىقىلاستانا قۇلاق تۇرگەن سيقىرلى سازعا تولى سيمفونيالار تۋعان.
الماتىدا كلاسسيكالىق, حالىقتىق-ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ اسا مول قۇرامداعى تانىمال بىلگىرلەرىنىڭ ءدال وسىلاي باس قوسۋى وتە سيرەك. سوندىقتان بولار, كونفەرەنتسياعا كەلگەن مۋزىكاتانۋشىلار زاتاەۆيچ شىعارماشىلىعىن نەگىزگە الا وتىرىپ, بۇگىنگى ءان مەن اۋەننىڭ دامۋ باعىتى توڭىرەگىندە پىكىر تالاستىرىپ, قىزىقتى ويلارىن ورتاعا سالدى.
بەلگىلى تۇركولوگ-لينگۆيست ەۆا چاكي (ۆەنگريا), مۋزىكاتانۋدا جۇيەلى ەتنوفوندىق ءادىستەردىڭ نەگىزىن قالاۋشى يگور ماتسيەۆسكي, جەتەكشى مۋزىكالىق شىعىستانۋشىلار ۆيولەتتا يۋنۋسوۆا, اننا اليابەۆا, مارينا دۋبروۆسكايا (رەسەي), مۋزىكاتانۋشى ەميليا كولاروۆا (بولگاريا), تانىمال وزبەك مۋزىكاتانۋشىلارىنىڭ وكىلدەرى توقتاسىن گافۋربەكوۆ, الەكساندر دجۋماەۆ, ديلوروم كارومات جانە زۋلفيا مۋرادوۆا, سونداي-اق جانە سوپىلىق مۋزىكالىق ءداستۇرىن تاراتۋشى ازەربايجاندىق ەتنومۋزىكاتانۋشى فاحراددين باحشاليەۆ, قازاقستاندىق عىلىم دوكتورلارى سارا كۇزەمباي مەن ساۋلە وتەعاليەۆا سەكتسيا وتىرىستارىن عىلىمي پايىمى تەرەڭ دارىستەرىمەن بايىتا ءتۇستى. كونفەرەنتسيا سوڭى قازاق, قىرعىز, وزبەك, ازەربايجان حالىقتارىنىڭ ءداستۇرلى اندەرىن ورىنداعان «تۇران» جانە «حاسساق» فولكلورلىق-توبىنىڭ ونەرى مەن وزگە دە ءداستۇرلى ءانشىلەردىڭ كونتسەرتىنە ۇلاستى. الماتى