سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى ءبىزدىڭ اۋلا بالاعا تولىپ كەتەدى. بالاباقشادان, مەكتەپتەن, مۇرات اعامىز ايتقانداي, بوساپ, الاڭسىز ويىن قىزىعىنا كىرىسەتىن كەزدەرى عوي.
سول كۇندەرى ءبىز دە اۋلاعا شىعىپ, ەكەۋارا اڭگىمەلەسىپ, بالالاردىڭ ويىنىن تاماشالاپ وتىرامىز. شەكەسى شودىرايىپ, كوزى باقىرايىپ, تاناۋى دەلديىپ دوپ قۋىپ جۇرگەن قارادومالاقتار باياعى-ى بالالىق شاعىمىزدى ەسكە تۇسىرەدى.
الايدا بۇلاردىڭ ءبىر وزگەشەلىگى – ءبىر-بىرىمەن ورىسشا سويلەسەتىندىگى.
− انە, قاراشى, ءوزىمىزدىڭ قازاقتىڭ قاراكوز بالاسى, – دەيدى مۇرات اعامىز ءالسىن-ءالسىن باسىن شايقاپ. – بۇيتە بەرسە ەرتەڭگى كۇنىمىز نە بولادى, ا؟..
− ءيا-ءا, – دەپ قوستايمىن مەن ول كىسىنى. – ۇيدە قانشا ءۇيرەتسەك تە كوشەنىڭ تاربيەسى باسقا-ا...
ارينە بۇل ءبىزدىڭ ءار كەزدەسكەن سايىن ايتاتىن اڭگىمەمىزدىڭ ءبىر پۇشپاعى عانا. بىراق سونىڭ وزىندە كوكەيىمىزدە ءجۇرگەن قات-قابات ماسەلەنىڭ سەڭ قوزعالعانداي سىقىر ەتە قالعانىن انىق سەزەمىز.
– ءاي, وسىلاردىڭ ىشىندەگى ەرەسەكتەرى قازاقشا مەكتەپكە, ال كىشكەنتايلارى قازاقشا بالاباقشاعا بارادى ەمەس پە؟! − دەيدى مۇرات اعامىز قايران قالىپ. – بىراق كوشەگە شىققان بەتتە ءبىر-بىرىمەن ورىسشا ءسويلەسە جونەلەتىندەرى نەسى؟..
– ە-ە, – دەيمىن مەن ونىڭ سۇراعىنا وزىمشە جاۋاپ ىزدەپ. – دۇكەنگە كىرسەڭىز دە, بانككە بارساڭىز دا, ءتىپتى شاش الدىرساڭىز دا بۇل قالا, ەڭ الدىمەن, سىزگە ورىسشا ءتىل قاتادى ەمەس پە. ويتكەنى ول – حالىقارالىق ءتىل. سوندىقتان كوشەدەگى كوپشىلىك ءالى كۇنگە دەيىن سول ءتىلدىڭ جەتەگىندە جۇرەدى.
– ولاي بولسا, سىزدەر, جۋرناليستەر ءوز ەلىمىزدە انا ءتىلىمىز حالىقارالىق ءتىل بولسىن دەپ ماسەلە كوتەرمەيسىزدەر مە؟!
– ە-ە, مىنە, بۇل – جاڭا يدەيا, – دەيمىن مەن جىميىپ. – بىراق قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل ەكەنىن ۇمىتپاعانىڭىز ءجون. سوندىقتان دا...
– شىنىمدى ايتسام, – دەيدى مۇرات اعامىز مەنىڭ ءسوزىمدى اياقتاتپاي كيىپ كەتىپ. – تاۋەلسىزدىك داۋىرىندە ءدۇنيەگە كەلگەن جاس ۇرپاقتىڭ وكىلدەرى نەگە ءوز انا تىلىمىزدە ءسويلەمەيتىنىنە قايران قالامىن. ال سەن ماعان وسىنىڭ سىرىن ءتۇسىندىرىپ بەرە الاسىڭ با؟
بۇل, ارينە, وتە قيىن سۇراق. دەگەنمەن, وزىڭە تىكە قويىلعان سۇراقتان تاباناستى تايقىپ كەتۋ دە قيىن. سوندىقتان:
– تاۋەلسىزدىك دەگەنىمىز – ماڭگىلىك كۇرەس ءارى باسەكە, – دەيمىن مەن ءوز كوڭىلىمدەگى ءبىر ويدى سۋىرتپاقتاپ. – سول سەبەپتى ءبىزدىڭ ۇلتىمىزدىڭ ءوز تىلىمەن, بىلىمىمەن, ونەرىمەن الەمدىك باسەكەگە تۇسەتىن شاعى الدەقاشان جەتتى.
– ءتۇسىندىم, – دەيدى مۇرات اعامىز مەنىڭ ويىمدى قۇپتاعانداي سىڭاي تانىتىپ.
تاپ وسى ساتتە بالالاردىڭ ءبىرى تەپكەن دوپ دومالاپ كەلىپ ءبىز وتىرعان ساكىنىڭ استىنا, دالىرەك ايتسام, مۇرات اعامىز وتىرعان جاققا بارىپ تىرەلدى. دوپتىڭ سوڭىنان قۋعان بالالاردىڭ ءبىرى القىنىپ كەلىپ: «اتاشكا, ۆىتاششيتە, پوجالۋيستا, مياچ», دەدى.
مۇرات اعامىز اقىرىن عانا باسىن شايقاپ, ەڭكەيە بەردى...
* * *
ال ەرتەڭىنە مەن التى جاسار نەمەرەمدى باسسەينگە الىپ بارا جاتتىم. ءبىر كەزدە نەمەرەم قولىمنان تارتىپ:
– اتا, − دەدى ءبىر ماڭىزدى نارسە ايتپاق بولىپ. – كەل, ەكەۋمىز ورىسشا سويلەسە بەرەيىكشى, ا.
– نەگە؟ – دەيمىن مەن اڭ-تاڭ بولىپ.
– سەن بىلمەيسىڭ عوي, قازىر باسسەينگە بارعاندا دا, كەشكە تاەكۆاندوعا بارعاندا دا بالالاردىڭ ءبارى ءبىر-بىرىمەن ورىسشا سويلەسەدى.
ماسساعان, «مەن نە دەيمىن, دومبىرام نە دەيدى؟»
سودان سوڭ:
– جوق, − دەدىم ونىڭ قولىن قاتتىراق قىسىپ. – ەلباسىمىز ايتقانداي, قازاق قازاقپەن قازاقشا سويلەسۋى كەرەك. ونىڭ ءمانىسى وتە تەرەڭدە جاتىر, اينالايىن.