سارسەنبى, 17 ءساۋىر 2013 2:20
دەيدى ەكىباستۇز قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ن.دىچكو
جەلتوقساننىڭ قاتتى ايازدى كۇندەرىندە جىلۋ قۇبىرلارى جارىلىپ, كوپتەگەن ۇيلەردى سۋىق جايلاپ الدى. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى نيكولاي دىچكوعا حابارلاسقان كورشى اقساقال: «قابىلداۋ بولمەسىنە قوڭىراۋ شالعانىمدا نيكولاي بالام تەلەفوندى ءوزى كوتەردى. داۋىسىمدى ەستىپ, «اسسالاۋماعالەيكۇم! حال-جاعدايىڭىز قالاي؟» دەپ امانداستى. سودان كەيىن ءوتىنىشىمدى سابىرمەن تىڭداپ: «اقساقال, ۋايىمداماڭىز. ۇيىڭىزدە جىلۋ بولادى», دەپ قازاقشا جاۋاپ بەردى. ازاماتتىڭ قامقور كوڭىلىنەن كەيىن ءۇيىم جىلىنىپ سالا بەرگەندەي بولدى», – دەپ اعىنان جارىلعان ەدى.
سارسەنبى, 17 ءساۋىر 2013 2:20
دەيدى ەكىباستۇز قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ن.دىچكو
جەلتوقساننىڭ قاتتى ايازدى كۇندەرىندە جىلۋ قۇبىرلارى جارىلىپ, كوپتەگەن ۇيلەردى سۋىق جايلاپ الدى. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى نيكولاي دىچكوعا حابارلاسقان كورشى اقساقال: «قابىلداۋ بولمەسىنە قوڭىراۋ شالعانىمدا نيكولاي بالام تەلەفوندى ءوزى كوتەردى. داۋىسىمدى ەستىپ, «اسسالاۋماعالەيكۇم! حال-جاعدايىڭىز قالاي؟» دەپ امانداستى. سودان كەيىن ءوتىنىشىمدى سابىرمەن تىڭداپ: «اقساقال, ۋايىمداماڭىز. ۇيىڭىزدە جىلۋ بولادى», دەپ قازاقشا جاۋاپ بەردى. ازاماتتىڭ قامقور كوڭىلىنەن كەيىن ءۇيىم جىلىنىپ سالا بەرگەندەي بولدى», – دەپ اعىنان جارىلعان ەدى.
بىردە قالا اكىمىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارىپ جۇرگەن ن.دىچكو وتكىزگەن جيىنعا قاتىستىق. نيكولاي ۆاسيلەۆيچ جيىندى اياعىنا دەيىن قازاق تىلىندە جۇرگىزدى. ءبولىم باسشىلارىنىڭ تۇگەلى دەرلىك مەملەكەتتىك تىلدە بايانداما جاسادى. وسىدان كەيىن «مەملەكەتتىك قىزمەتتە قازاقشا بىلمەيتىن قازاق باسشىدان گورى, قازاقشا سويلەيتىن وزگە ۇلت وكىلىنىڭ ىستەگەنى اناعۇرلىم ءتيىمدى مە» دەگەن ويعا قالدىق.جەرگىلىكتى ۇلتقا قۇرمەتپەن قارايتىن, كىشىپەيىل, بويىنان پاراساتتىلىقتىڭ لەبى ەسكەن ن.دىچكومەن از-كەم اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.– مەنىڭ انام ۆەرا ەفيموۆنا – كوكشەتاۋدىڭ تۋماسى. اتا-باباسى رەسەيدىڭ ۆولوداروۆكا ايماعىنان قونىس اۋدارىپ, تابيعاتى اسەم كوكشەتاۋ باۋرايىندا تۇراقتاپ قالعان. بالا كەزىمدە اجەم قازاقستانعا وتباسىنىڭ كوشىپ كەلۋ سەبەبى, جەرگىلىكتى ۇلتتىڭ جاتسىنباي قارسى العاندىعى جونىندە ءجيى اڭگىمە قوزعايتىن. بەرتىن شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ جاقىن دوسى گريگوري ءپوتانيننىڭ 3 تومدىق ەنتسيكلوپەديالىق كىتابى قولىما ءتيدى. وقىپ وتىرعانىمدا, سول كەزدەگى وقيعالار وزىمە تانىس كورىندى. اجەمنىڭ اڭگىمەلەرىن جازباشا كۇيدە وقىعانداي اسەر الدىم. سالىستىرىپ قاراسام, اجەم تاريح قاتپارىنا كەتكەن وقيعانى بىزگە سول كۇيىندە جەتكىزگەن ەكەن, – دەيدى نيكولاي ۆاسيلەۆيچ.ن.دىچكونىڭ اناسى قازاقستاننىڭ بايىرعى تۇرعىنى بولسا, اكەسى ۋكراينادان ەكەن. ەكەۋى شاڭىراق كوتەرىپ, ەكىباستۇزدا جاڭا ءومىر باستايدى. دىچكولار وتباسى «ارمان» كينوتەاترىنىڭ ماڭايىنداعى باراكتاردىڭ بىرىندە تۇرىپتى. شاعىن ۇيدە بىرنەشە جان ءومىر سۇرسە, كورشىلەرىمەن تۋىستاي ارالاسقان. «ءالى ەسىمدە, باراكتا ءبىز ءبىرىنشى بولىپ تەلەۆيزور ساتىپ الدىق. كەشكە جۇمىستان كەيىن كورشىلەردىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ۇيگە جينالىپ, تەلەۆيزور كورەتىن», دەيدى ول.1972 جىلى اكەسىنىڭ جۇمىس ورنىنان م.ءجۇسىپ كوشەسى, 42 «ب» ۇيدەن ءۇش بولمەلى پاتەر بەرىلىپتى. قارىنداسى تانيا ەكەۋى مۇنداعى كورشىلەردىڭ بالالارىمەن دە تەز جاقىن ارالاسىپ كەتىپتى.– اكەم ەڭبەك دەمالىسىن العان كەزدە وتباسىمەن بىرگە ۋكرايناداعى تۋىستارىنا باراتىن. مەنىڭ ەسىمدە قالعانى, اكەم قازاقستان جايلى ماقتانىشپەن اڭگىمەلەپ, قازاق دوستارىن اۋزىنان تاستامايتىن. ول از ۋاقىتتىڭ ىشىندە قازاقستاندى وتانىم دەپ تانىدى. قازاقتاردىڭ دارحاندىعىنا, قوناقجايلىعىنا ريزا بولدى. «بوتەن ەلدىڭ بايلىعىنا قىزىقپايدى. باسقا ۇلتتى وزەكتەن تەپپەيدى. الدىنداعى اسىن قوناعىمەن ءبولىسىپ جەيدى. بۇل قازاقتاردىڭ باستى ەرەكشەلىگى», دەپ اركەز ايتىپ وتىراتىن. جەرگىلىكتى ۇلتقا قۇرمەتپەن قاراۋدى اكەمىزدەن ۇيرەندىك. ول بالالارىنا قازاقتارمەن سىيلاسىپ ءومىر ءسۇرۋدى امانات ەتتى, – دەيدى نيكولاي ۆاسيلەۆيچ وتكەن كۇندەردى ەسكە الىپ.وكىنىشكە قاراي, تاعدىر ۆاسيليگە ۇلىنىڭ اكە اماناتىنا ساي ازامات بولىپ قالىپتاسقانىن كورۋدى جازباپتى. سانالى عۇمىرىندا ادال ەڭبەگىمەن ابىرويعا بولەنگەن جان 55 جاسىندا دۇنيەدەن وزادى.№1 ليتسەي مەكتەبىنىڭ تۇلەگى نيكولاي ەكىباستۇزداعى تاۋ-كەن تەحنيكۋمىنا وقۋعا تۇسەدى. ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, ماسكەۋدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بىرىندە جوعارى ءبىلىم الادى. 20 جىلداي ەكىباستۇز كومىر بىرلەستىگىندە ەڭبەك ەتكەن وعان سەنىم كورسەتىلىپ, مونتاجداۋ-رەتتەۋ باسقارماسىنا ديرەكتورلىققا تاعايىندالادى. ول جاڭا قىزمەتتە ءجۇرىپ ەلەكترلەندىرۋ سالاسىندا ءبىلىمىن تولىقتىرۋ قاجەتتىگىن تۇسىنەدى. ءسويتىپ, ق.ساتباەۆ اتىنداعى ەكىباستۇز ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ينستيتۋتىندا وقىپ, ەلەكتريك-ينجەنەر سالاسىنا ماماندانادى. 2006 جىلدىڭ شىلدە ايىندا قالالىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتىعىنا سايلانادى.جاس باسشى وسى جىلدان باستاپ قازاق ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقۋعا دەن قويادى.– ءتىلدى ۇيرەنۋ ءۇشىن, ەڭ باستىسى, ادامعا ىنتا كەرەك. ماسەلەن, بىزگە ءارتۇرلى ماسەلەمەن تۇرعىندار كەلەدى, كەلگەن اداممەن تۋعان تىلىندە سويلەسسەڭ, ءتىل تابىسۋ دا جەڭىلدەۋ. سول ءۇشىن باستاپقىدا اۋىزەكى ءتىلدى بولسا دا مەڭگەرۋ قاجەت دەپ ويلايمىن. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەتتىك ءتىل جايىندا ارنايى بەكىتىلگەن باعدارلاما بار عوي, باسشى وزگەلەرگە ۇلگى بولۋى ءۇشىن الدىمەن ءوزى ءبىرىنشى بولىپ ورىنداۋعا مىندەتتى, – دەيدى نيكولاي دىچكو ويىمەن ءبولىسىپ.نيكولاي ۆاسيلەۆيچتىڭ ۇلى ءنوۆوسىبىر مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىردى. سول قالادا ءوندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكەن. ونى وزات ستۋدەنت رەتىندە نوۆوسىبىردەگى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى قىزمەتكە دە شاقىرادى.– بىراق ۇلىم ءنوۆوسىبىردى جەرسىنبەدى. «وزگە ەلدە سۇلتان بولعانشا, ءوز ەلىندە ۇلتان بولعاندى» ءجون كورىپ, «پرومماشكومپلەكت» جشس-ىنە جۇمىسكەر بولىپ ورنالاستى. جۇمىسىندا كاسىبي مامان رەتىندە تانىلعان ول ساتىلاپ ءوستى. قازىر ۋچاسكە باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى ن.دىچكو.ويلاپ قاراساق, ۇلتارالىق تاتۋلىقتىڭ, ىنتىماقتاستىقتىڭ ساقتالۋىنا ءبىر-بىرىمىزگە كورسەتەر ءىلتيپاتتىڭ ءوزى جەتكىلىكتى. حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋدى وزىنە پارىز ساناعان ەلجاندى نيكولاي ۆاسيلەۆيچتىڭ جارقىن ءىسى وزگەلەرگە دە ۇلگى-ونەگە بولسا يگى.
داريا ەرعازينا.
پاۆلودار وبلىسى.