- اكادەميكتىڭ عىلىمي شىعارماشىلىعىندا زەرتتەۋ تاقىرىپتارىنىڭ جان-جاقتى, كەشەندى تۇردە بولۋى مەن تەرەڭ تالدانۋى ايشىقتالادى. يندۋستريالىق وزگەرىستەر مەن الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق دامۋ ۇردىستەرىن بۇكىل قوعام تاريحىمەن تىعىز بايلانىستا قارايدى. عالىم زەرتتەۋلەرىندەگى مەتودولوگيالىق پايىمداۋلار زەرتتەلگەن ماسەلەلەردى جان-جاقتى تالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول قازاقستان حالقى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەردى قاراستىرۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى, وزىندىك بىرقاتار قاعيدالاردى قالىپتاستىردى. عالىم تاريحىمىزداعى «اقتاڭداقتاردى» زەرتتەۋگە دە كوپ كوڭىل ءبولدى» دەپ اتاپ ءوتتى زيابەك قابىلدينوۆ.
ءومىردىڭ قيىن-قىستاۋ بەلەسىنەن ءوتىپ, ەڭبەك جولىن جەتى جىلدىق مەكتەپ وقىتۋشىسىنان باستاپ, قر ۇعا اكادەميگى دارەجەسىنە دەيىن جەتكەن مالىك-ايدار اسىلبەكوۆتىڭ قازاقستان عىلىمىنىڭ دامۋىنا قوسقان سۇبەلى ۇلەسىن عىلىمي ورتا ەسكە الا وتىرىپ, شىعارماشىلىق مۇراسىنا تالداۋ جاسادى.
«قازاق عىلىمىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جۇمىسشى تابى, تەمىرجولشىلار تاريحى تاقىرىبىنا تىڭنان تۇرەن سالعان عالىم» دەپ اتاپ وتكەن ينستيتۋتتىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ءزيرابۇبى تولەنوۆا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قازاقستان تاريحى دەموگرافياسى عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاعان عالىم ەڭبەكتەرىنە شولۋ جاساي وتىرىپ, عىلىمي تاقىرىپتارىنىڭ اۋقىمدىلىعىنا كوز جەتكىزە تۇسەمىز, دەيدى. عالىم-ۇستاز اسىرەسە, تەمىرجولشىلاردىڭ, قازاق ۇلتتىق تاريحىنىڭ قالىپتاسۋىن زەرتتەۋ بارىسىندا تۇلعاتانۋ سالاسىندا وزىندىك ءىز قالدىردى. مىسالعا, 1965 جىلدىڭ وزىندە قازاق قايراتكەرلەرىنىڭ تاعدىرىنا, قىزمەتىنە تىيىم سالىنعان كەزدە تۇرار رىسقۇلوۆ تۋرالى ەڭ العاش قالام تارتىپ, كوپتەگەن ۇلت قايراتكەرلەرىن ءوز تۇعىرىنا قوندىرىپ كەتتى. مالىك-ايدار اسىلبەكوۆتىڭ عالىم رەتىندە قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتكەن ۇستاز نىعمەتۋللا كيىكباەۆ, ەرمۇحان بەكماحانوۆ سەكىلدى تانىمال تاريحشىلار بولدى. ستۋدەنت كەزىندە وسى بەكماحانوۆشىلاردىڭ, ياعني بەكماحانوۆ يدەياسىن قولداۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە 50-جىلداردىڭ باسىنداعى قازاق عالىمدارىن قۋدالاۋ كەزىندە وسى لەككە ۇشىرادى. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا رەسەي ارحيۆتەرىندە ۇزاق جىلدار بويى زەرتتەۋگە رۇقسات ەتىلمەگەن 37-39-جىلداردىڭ ساناق بويىنشا ماتەريالدارىن جيناقتاپ, 4 تومدىق ەڭبەكتى جارىققا شىعارۋدى باسقاردى.
ەلۋ جەتى جىل بويى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ تاريح ينستيتۋتىندا ەڭبەك ەتىپ, وتىز جىل بويى ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستە جۇمىس ىستەگەن عالىم ەڭبەكتەرى حاقىندا تاريح ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قانات ەنسەنوۆ «كەڭەستىك قازاقستاندا يندۋستريالاندىرۋ, دامۋ تاريحىن, تاريحي دەموگرافيا جانە تۇلعاتانۋ بويىنشا كوپتەگەن ەڭبەكتەر جازعان عالىم. قازاق تاريحىنىڭ 5 تومدىق اكادەميالىق عىلىمي باسىلىمىنىڭ نەگىزگى اۆتورلارىنىڭ ءبىرى بولدى. 1995 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تاريحي سانا قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسىن جاساۋدا ماناش قوزىباەۆ جەتەكشىلىك ەتكەن جۇمىس توبىندا كەڭەس نۇرپەيىسوۆپەن بىرگە ەڭبەك ەتتى» دەپ ەسكە الدى. - بۇل قۇجات كەڭەستىك كەزەڭنەن كەيىن تاريحتى جاڭاشا تانۋ, تاريحي سانانى قالىپتاستىرۋ, اقتاڭداقتاردى تۇگەندەۋدىڭ جولىن ايقىنداۋعا جول اشتى» دەپ اتاپ ءوتتى. ال اكادەميكتىڭ ەڭ جاس شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى PhD تيمۋر اپەنديەۆ, قازاقستاندىق دەموگرافيا عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, سانالى عۇمىرىن وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ارناعان ۇستازى جايىندا وي تولعاپ, ۇلت تاريxىنداعى كوشى-قون, دەموگرافيا سالاسىن تەرەڭ زەرتتەگەن عالىمنىڭ الەۋمەتتىك دەموگرافيانى زەرتتەۋ سالاسىن قالىپتاستىرىپ, دامىتۋمەن قاتار ءوزىنىڭ عىلىمي مەكتەبىن قالىپتاستىرعاندىعىنا توقتالدى.
القالى جيىنعا جينالعان عالىمدار اكادەميك باستاپ بەرگەن يگى جوبالاردى جالعاستىرۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ, ارنايى قارار قابىلدادى. وندا تاريحي دەموگرافيا مەن تۇلعاتانۋ ماسەلەلەرىن زەرتتەۋدى كۇشەيتۋ, اكادەميك اتىنداعى قوردىڭ قۇرىلۋى مەن عىلىمي ستيپەنديا تاعايىنداۋ, سونىمەن قاتار ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا تۇرعان ۇيگە ەسكەرتكىش تاقتا ءىلىپ, كوشە اتىن بەرۋ جانە دە عالىمنىڭ ەسىمىن ءوزى وقىعان شاردارا اۋىلىنىڭ مەكتەبىنە بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس-پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.