سارسەنبى, 10 ءساۋىر 2013 1:17
ريددەر قالاسىنداعى التاي بوتانيكالىق باعىنىڭ قۇرىلعانىنا كەلەر جىلى 80 جىل تولماق. ەلىمىزدە العاش دۇنيەگە كەلگەن بوتانيكالىق باقتىڭ تابيعاتتى ساقتاۋ, وسىمدىك زەرتتەۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ادامدارعا قۋانىش سىيلاۋدا الار ورنى ەرەكشە. سوڭعى ءبىر جارىم جىل بويى ەلىمىزدىڭ شىعىسىنداعى ىرگەلى دە بەلگىلى ۇجىمدى ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى مامانى ءابدىراحمان سۇلەيمەنوۆ باسقارىپ كەلەدى.
سارسەنبى, 10 ءساۋىر 2013 1:17
ريددەر قالاسىنداعى التاي بوتانيكالىق باعىنىڭ قۇرىلعانىنا كەلەر جىلى 80 جىل تولماق. ەلىمىزدە العاش دۇنيەگە كەلگەن بوتانيكالىق باقتىڭ تابيعاتتى ساقتاۋ, وسىمدىك زەرتتەۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ادامدارعا قۋانىش سىيلاۋدا الار ورنى ەرەكشە. سوڭعى ءبىر جارىم جىل بويى ەلىمىزدىڭ شىعىسىنداعى ىرگەلى دە بەلگىلى ۇجىمدى ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى مامانى ءابدىراحمان سۇلەيمەنوۆ باسقارىپ كەلەدى.
بوتانيكالىق باق ريددەر قالاسىنىڭ ءبىر پۇشپاعىنداعى 154 گەكتار جەردى الىپ جاتىر. ءبىزدى باقتىڭ باس ديرەكتورى ءابدىراحمان نۇرشان ۇلى قارسى الدى. تابيعاتى تامىلجىعان, قاراعايى مەن شىرشاسى, تولىقسىعان قايىڭدارى مەن تەرەكتەرى سامساپ تۇرعان ولكەدە تۇرىپ جاتقانىمىزبەن, مۇنداي بوتانيكالىق باقتى كوپ كەزدەستىرمەپپىز. ەندى مىنە, يرانباققا كىرىپ كەتكەندەي اسەرگە بولەندىك. مەكەمەنىڭ كىرەبەرىسىندە التاي بوتانيكالىق باعىندا وسىرىلەتىن جەمىس-جيدەك, وسىمدىكتەر الەمى, «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن گۇلدەر مەن دەندرولوگيا جايلى كوپ ماعلۇماتتاردى الۋعا بولادى ەكەن.
– بوتانيكالىق باقتا 3600-دەن استام وسىمدىك پەن اعاش ءتۇرى بار. ونىڭ ىشىندە «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن التاي ءسىبىرى, سيۆەرس الماسى, التاي راۋعاشى, باسقا دا وسىمدىك تۇرلەرى ەرەكشە ورىن الادى. قازىر بوتانيكالىق باقتا ءتورت ءبولىم بار, ولار تابيعات ساقتاۋ, وسىمدىك زەرتتەۋ, دەندرولوگيا, گۇل جانە جەمىس-جيدەك بولىپ توپ-توپقا بولىنەدى, – دەپ اڭگىمەسىن باستادى بوتانيكالىق باقتىڭ باس ديرەكتورى.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ءتورت قانا بوتانيكالىق باق بار بولسا, ماڭعىشلاق, جەزقازعان, ىلە بوتانيكالىق باقتارى ءبىر-بىرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساي باستاپتى. ارينە, ءار ولكەنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار, ەندەشە تاجىريبە الماسىپ, شەبەرلىكتى شىڭداي تۇسكەنگە نە جەتسىن. التاي بوتانيكالىق باعىندا قىزمەت ەتەتىن 43 ادام ءوز بىلىمدەرى مەن بىلىكتىلىگىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرادى. باس ديرەكتور ءابدىراحمان سۇلەيمەنوۆ قول استىنداعى قىزمەتكەرلەرگە جان-جاقتى قولداۋ جاساپ وتىرادى.
– تابيعات پەن وسىمدىك الەمى ەگىز ۇعىم. قاراپايىم عانا ءوسىپ تۇرعان ءشوپتى نەمەسە گۇلدى الايىقشى. ونىڭ ەمدىك قاسيەتتەرىن زەرتتەپ, ادام اعزاسىن جاڭارتۋعا وڭتايلى جۇمساي بىلسەك, ۇتارىمىز انىق. ءبىز ءوسىمدىكتى زەرتتەپ, ونىڭ قۇپياسىن تەرەڭ مەڭگەرۋگە تىرىسامىز. التاي باعىندا جارتى عاسىردان استام ۋاقىت بويى قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى يۋري اندرەەۆيچ كوتۋحوۆتى قازاقستاندى بىلاي قويىپ, شەتەل ماماندارى دا جاقسى بىلەدى. دارىلىك, اسەمدىك قاسيەتتەرى بار ءتۇرلى شوپتەر, گۇلدەردىڭ «ءتىلىن» جەتىك بىلەتىن ماماننىڭ شاكىرتتەرى ولگا انۋفريەۆا, الەۆتينا دانيلوۆا, اندرەي ۆينوكۋروۆ, تامارا نەمتسەۆا تابيعات-انانىڭ بايلىعىن ەل يگىلىگىنە جاراتۋدا تالماي قىزمەت ەتىپ كەلەدى. بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى تاتيانا ۆدوۆينا ەلىمىزدە تەڭدەسى جوق جەمىس بەرەتىن وسىمدىكتىڭ جاڭا ءتۇرىن ويلاپ تاپتى. سونداي-اق, ينجەنەر-كوگالداندىرۋشى دامەتكەن جاڭاتايقىزى, ينجەنەر ۆەرا پانوۆا دا التاي بوتانيكالىق باعىنىڭ ىستىعى مەن سۋىعىنا بىردەي توزگەن تاجىريبەلى ماماندار. سونىمەن بىرگە بىزگە قىزمەتكە كەلگەن جاس ماماندار نينا كادانتسەۆا مەن اناستاسيا نەمتسەۆا دا ءوز بىلىمدەرىن جەتىلدىرىپ وتىرادى, – دەيدى ءابدىراحمان نۇرشان ۇلى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتىنە قارايتىن التاي بوتانيكالىق باعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى الداعى ۋاقىتتا دا بيىك بەلەستەردەن كورىنە بەرمەك.
وڭداسىن ەلۋباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ريددەر قالاسى.