قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگى ەكى باستان ماقتا, باۋ-باقشا, كوكونىسكە كوبىرەك كوڭىل بولەدى. ال اتاقتى سىرداريانىڭ پۇشپاعىن ەمىپ وتىرعان قىزىلوردا وبلىسى – اق كۇرىشتىڭ مەكەنى. شيەلى اۋدانىندا «دالا كۇنى» ءداستۇرلى سەمينار-كەڭەسى ءوتتى. شارۋالار «اقمايا» يننوۆاتسيالىق شارۋا قوجالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, اگروسەكتوردى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تاجىريبە الماستى.
جيىن بارىسىندا وبلىس باسشىسى قىرىمبەك كوشەرباەۆ «اkmaya Smart Farm» اقىلدى فەرماسى» جوباسىمەن تانىستى.
كۇرىش القابىنا العاشقى ءدان سەبۋ ءراسىمى ءوتىپ, «اقمايا» شارۋا قوجالىعىنىڭ ەگىس القابىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن تسيفرلاندىرۋ, اگرودرونداردى ەگىنشىلىكتە پايدالانۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاڭا تەحنيكالارى مەن تەحنولوگيالارىن وندىرىسكە ەنگىزۋ, ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جاڭا سۇرىپتاردى پايدالانۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن سۋلاندىرۋدا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
– بيىلعى ءدان سەبۋ ءراسىمىن وتكىزۋدە شيەلى اۋدانىنداعى اقمايا اۋىلىن بەكەر تاڭداعان جوقپىز. سەبەبى كۇرىش ءوسىرۋ تاريحىندا اۋىل 16 ەڭبەك ەرىن شىعارعان قاسيەتتى مەكەن. بيىل دا كۇرىش تۇقىمىن ساۋىقتىرۋ, ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا مايلى, مالازىقتىق, كارتوپ, باقشا داقىلدارىنىڭ ءونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ جانە سۋارمالى جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋ باعىتىندا بىرقاتار جوبالاردى قارجىلاندىرۋدى قولعا الدىق. اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا ەلىمىزدە اگرارلىق سالادا ماڭىزدى جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. وسى ورايدا, سىر وڭىرىندە دە اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جۇمىستار ءجۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىر عانا مىسال, مەملەكەتتىك قولداۋلاردى ۇتىمدى پايدالانعان ديقاندار سوڭعى جىلدارى اق كۇرىشتى مولايتۋدا تابىستى ەڭبەك ەتىپ, جىل سايىن ەل قامباسىنا جارتى ميلليون توننا استىق قۇيىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە وتكەن جىلى ورىن العان سۋ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن ارتىق ەگىلەتىن كۇرىشكە سۋارمالى سۋ جەتكىزىپ بەرۋدى اكىمدىك موينىنا المايتىنىن شارۋاشىلىق باسشىلارىنا تاعى دا ەسكەرتكىم كەلەدى, – دەدى ايماق باسشىسى.
وبلىسقا 2019 جىلعا بەكىتىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ورنالاستىرۋ سىزباسىنا سايكەس تۇراقتى سۋارۋعا 4,2 ملرد تەكشە مەتر سۋ قاجەت. بيىل ديقاندار سۋدان تاپشىلىق كورمەيتىن سىڭايلى. ويتكەنى شاردارا سۋ قويماسىندا 5,1 ملرد تەكشە مەتر, كوكساراي سۋ رەتتەگىشىندە 2,1 ملرد تەكشەمەتر سۋ جينالدى. سونداي-اق وبلىس اكىمى سۋ ۇنەمدەيتىن سۋارۋ تەحنولوگيالارىن بەلسەندى ەنگىزۋدى جانە باسقا ەلدى-مەكەندەردە «اقىلدى فەرمالاردى» قۇرۋ تاجىريبەسىن قابىلداۋدى تاپسىردى.
«اقمايا» شارۋا قوجالىعى FMIS – «اقىلدى فەرما» زياتكەرلىك گەواقپاراتتىق فورمانى قولداناتىن قاناتقاقتى شارۋاشىلىق سانالادى. ول جەدەل ناۆيگاتسيانى, ءورىس دەرەكتەرىن تولىق تالداۋدى جانە وندىرىستىك پروتسەستەر مونيتورينگىن قامتيدى. بولاشاقتا جەر بەدەرىنىڭ كارتالارىن, ەگىستىكتەردىڭ ءارتۇرلىلىگىن, اۋرۋلاردىڭ, ارامشوپتەردىڭ جانە زيانكەستەردىڭ تارالۋىن, توپىراق كارتالارىن جانە شارۋاشىلىق قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى باسقا دا ءىس-شارالاردى قامتيتىن كەڭىستىكتىك دەرەكتەردى تسيفرلاۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانۋدا.
بيىل وبلىستا 178,6 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلى, ونىڭ ىشىندە 93,5 مىڭ گەكتار ءداندى داقىل, 7,2 مىڭ گەكتار مايلى داقىل, 60,7 مىڭ گەكتار ازىقتىق داقىل, 17,2 مىڭ گەكتار كارتوپ, كوكونىس, باقشا داقىل-دارى ەگىلەدى. سونىمەن قاتار 83 مىڭ گەكتاردان استام كۇرىش ەگۋ جوسپارلانعان.
اعىمداعى جىلى وبلىستا مال ازىعىنىڭ مول قورىن جيناۋ ماقساتىندا ىلعال ساقتايتىن جاڭا تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, قۇنارلى جەرلەردە مال ازىقتىق داقىلدار ءوسىرۋ جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. «بەسارىق» شارۋاشىلىق بازاسىندا اكۆاسوربەنتتەردى قولدانۋ ارقىلى 3 گا بيداي جانە 2 گا ماقسارى ەگىلدى. جوبا ى.جاقاەۆ اتىنداعى «قازاق كۇرىش شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ» جشس عالىمدارىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلۋدا. الداعى ۋاقىتتا ولاردىڭ تاجىريبەسى وبلىستىڭ باسقا شارۋاشىلىقتارىنا دا تاراتىلادى. بيىل كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى تەحنيكا, تىڭايتقىشتار مەن جانار-جاعارماي قورى دايىندالعان.
سۋارمالى جانە جايىلىمدىق جەرلەر جىل سايىن ازايىپ كەلەدى. ادامداردىڭ نەمقۇرايدىلىعى سالدارىنان كەشەگى سۋلى جازيرانىڭ ءشوپ شىقپاس ايتاقىرعا اينالىپ جاتقانى دا بار. ونىڭ ءبىر مىسالى, ءبىر كەزدەرى «بالىعى تايداي تۋلاعان, باقاسى قويداي شۋلاعان» ارال تەڭىزى. بۇگىندە سول قاتەلىكتەردەن ساباق الىپ, تابيعاتتى جاڭعىرتۋ سوڭعى تەحنولوگيالار جەتىستىگى ارقىلى جاسالىپ جاتىر.
شيەلى اۋدانىنداعى كوشپەلى جيىندا تالقىلانعان ماسەلەلەر قولدا بار مۇمكىندىكتەردى سوڭعى تەحنولوگيا كومەگىمەن از شىعىن جۇمساپ, كوپ پايداعا شىعۋدى كوزدەيدى.
بۇگىندە قىتاي جەكەلەگەن ازىق تۇرلەرىن قولدان جاساپ, الەمدى تاڭعالدىرىپ وتىر. ال ونىڭ ادام اعزاسىن قالاي ۋلايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان تازا تابيعي ءونىم ءوندىرىپ وتىرعان قازاقستان تاۋارلارىنا قاي كەزدە دە سۇرانىس جوعارى.
قىزىلوردا وبلىسى