ەل رۋحانياتى ەڭسە تىكتەگەن كەزەڭ

جۇيەلى جۇمىس – ناقتى ناتيجەلەر

وتكەن جۇما كۇنى نۇر-سۇلتان­دا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلى­عىمەن قۇرامى جاڭارتىل­عان جانە مەملەكەتتىك حاتشى مارات ءتاجين جەتەكشىلىك ەتەتىن وسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميس­سيانىڭ وتىرىسى ءوتتى.  ونىڭ بارىسىندا «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلاماسى مەن ەلباسى­نىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ قورى­تىندىلارى, سونىمەن قاتار جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلارى قارالدى.

جيىندى اشقان مەملەكەتتىك حاتشى مارات ءتاجيننىڭ اتاپ وتكەنىندەي,  ەكى جىل ىشىندە قوعامدىق جانە تاريحي سانانى جاڭعىرتۋدى باستى ماقسات ەتكەن اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعان. لاتىن گرافيكاسى نەگىزىندەگى قازاق ءالىپبيى بەكىتىلدى. «تۋعان جەر» جوباسى اياسىندا مەتسەناتتار قاراجاتىنا 27 مەكتەپ, 115 بالاباقشا, 479 الەۋمەتتىك ينفرا­قۇرىلىم نىسانى سالىندى. وتان­دىق تاريحتا العاش رەت شەت تىلدەردەن ەكونوميكا, الەۋمەتتانۋ, ساياساتتانۋ, پسي­حولوگيا جانە وزگە دە عىلىم سالا­لارى بويىنشا الەمدەگى 48 ۇزدىك وقۋ­لىق قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, باسىپ شىعارىلدى. ەلدىڭ گۋمانيتارلىق ءبىلىم قورى 2019 جىلى تاعى 30 كىتاپپەن تولىقپاق. سونداي-اق بۇۇ-نىڭ نەگىزگى 6 (اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان, اراب, قىتاي, ورىس) تىلىندە قازاقستان جازۋشىلارى مەن اقىندارىنىڭ پروزا جانە پوەزيا انتولوگيالارى باسپاعا ءازىر­لە­نىپ, وسى جىلى جارىق كورەتىن بولادى. «كيەلى قازاقستان» جوباسى تابىستى جۇرگىزىلۋدە: 28 تاريحي نىساندا رەستاۆراتسيا جاسالدى, جاڭادان «بوزوق», «بوتاي», «سارايشىق» قورىق-مۋزەيلەرى اشىل­دى. ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىنداعى جوبالار قىزۋ ىسكە اسىرىلۋدا.

جۇرگى­زىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناقتى ءناتي­­­جەلەرى مەن جوس­پارلارى تۋرالى وتى­­­­­رى­ستا قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­­­­زيدەنتى اكىمشىلىگى مەملەكەتتىك با­قى­­­لاۋ جانە ۇيىمداستىرۋ-اۋماقتىق جۇ­­­­مىسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نۇرلان ساۋ­­­­رانباەۆ, «Wikibilim» قوعامدىق قورى قام­­­­قورشىلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى راۋان كەن­جە­­حان ۇلى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولى­مى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى ايدا بالاەۆا, نۇر-سۇل­تان قالاسىنىڭ اكىمى باقىت سۇل­تا­­­نوۆ, مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, ءبىلىم جانە عى­­لىم ءمينيسترى كۇلاش ءشامشيدينوۆا, اق­پارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ ءسوز سويلەدى.

اۋەلى – ادەبيەت

ەلباسىنىڭ ۇرپاق يگىلىگى ءۇشىن ۇسىنعان جۇيەلى جوسپارى – وسى ماقالا توڭىرەگىندە توپتاسىپ جاتتى.  باعا جەتپەس قۇندىلىعىمىزدىڭ قۇنارلى قاباتى ۇلتتىق ادەبيەت ەكەنى بۇرىننان بەلگىلى. بالبال تاستاردا تاڭبالانعان كونە تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرىنەن باس­تاپ, ەجەلگى ءداۋىر ادەبيەتى, ەپوستىق جىرلار, حان­دىق داۋىرىندەگى جورىق داستاندارى, ىرگە­لى اباي مەكتەبىنەن بۇگىنگە دەيىن جازى­لىپ جاتقان قازاق ادەبيەتىن كوزى­­مىزدىڭ اعى مەن قاراشىعىنداي ساق­تاۋ بىزگە پارىز, بولاشاققا مىندەت. مۇ­نى ادەبيەت­شىلەر قاۋىمى دا, تاريح­شى­­لار لە­گى دە ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلاماسىنا دەيىن «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باع­دار­­لا­ماسى ارقىلى «بابالار ءسوزىنىڭ» 100 تومى جارىق كورسە, بۇل باعدارلاما ارقى­­لى سول جاۋھارلاردى ەندى جاھان تىلىندە جارقىراتىپ, كەمەل ادەبيەتتىڭ كوك­جيە­­گىن كەڭەيتۋ ءىسى قولعا الىنا باس­تا­­دى. مىسالى, جۇما كۇنى ۇلتتىق كوميس­سيا وتىرىسىندا پرەزيدەنت اكىم­­شى­لى­گى­نىڭ ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭ­گە­رۋ­شى­سى, اتالعان كوميسسيانىڭ حاتشىسى ايدا بالاەۆانىڭ اتاپ وتكەنىندەي, «جاھاندانۋ الەمىندەگى زاماناۋي قازاق­ستان­دىق مادەنيەت» جوباسى اياسىن­دا ەكى جىل ىشىندە كوركەم ادەبي شىعار­ما­لارىمىز بۇۇ-نىڭ التى تىلىنە اۋدارىل­دى. دەمەك, الداعى ۋاقىتتا وسى قازاق ادەبيەتى­نىڭ كورنەكتى تۋىندىلارىن الەم­نىڭ 2,6 ملرد-قا جۋىق حالقى ءوز انا ءتىلىن­دە وقي الاتىن بولادى.

جاڭعىرۋدىڭ وزەگى – ءالىپبي

ءبىز حح عاسىردىڭ جيىرما-وتىز جىلى ىشىندە ءالىپبيىمىزدى ءۇش رەت اۋىستىرعان ەل ەكەنبىز. ءالىپبيدىڭ ابىگەرى تالاي تاريحي جادىگەرلەرىمىزدى كەلمەسكە كەتىرىپ, رۋحاني باي قۇندىلىقتارىمىزدى قۇر­دىم­عا جىبەرگەنى بەلگىلى. وقۋ, جازۋ ارقىلى وتارلانعان جۇرتتىڭ وماقا اساتىنى كەز كەلگەن ادامعا ءمالىم. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭ­عى­رۋ» باعدارلاماسى وسىناۋ ولقى تۇسى­مىز­دىڭ ورنىن تولتىرۋدى كوزدەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنت اتالعان اۋقىمدى ماقا­لا جارىق كورگەنگە دەيىن دە ءالىپبي ماسەلەسىن بىرنەشە رەت ايتقان بولاتىن. مىسالى, 2006 جىلى وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحىى سەسسياسىن­دا: «قازاق ءالىپبيىن لاتىنعا كوشىرۋ جونىندەگى ماسەلەگە قايتا ورالۋ كەرەك. ءبىر كەزدەرى ءبىز ونى كەيىنگە قالدىرعان ەدىك. ايتسە دە لاتىن قارپى كوممۋنيكاتسيالىق كەڭىستىكتە باسىمدىققا يە جانە كوپتەگەن ەل, سونىڭ ىشىندە پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ماماندار جارتى جىلدىڭ ىشىندە ماسەلەنى زەرتتەپ, ناقتى ۇسىنىستارمەن شىعۋى ءتيىس. البەتتە, ءبىز بۇل جەردە اسىعىستىققا بوي الدىرماي, ونىڭ ارتىق­شىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىن زەر­دەلەپ الۋىمىز كەرەك», دەگەن پىكى­رى, 2012 جىلعى جەلتوقسان ايىندا جاريالانعان «قازاقستان-2050» ستراتە­گيا­سىندا: «2025 جىلدان باستاپ لاتىن ءالىپ­بيىنە كوشۋگە كىرىسۋىمىز كەرەك», دە­گەن مالىمدەمەسى ەل ەسىندە بولۋى ءتيىس. سول جوسپارلى قادامنىڭ جەمىستى جال­عاسى 2017 جىلدىڭ 26 قازانىندا «قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلل قارپىنەن لا­تىن گرافيكاسىنا اۋىستىرۋ تۋرالى» جار­لىققا قول قويىلۋمەن جۇزەگە استى. سو­دان بەرىدە ۇكىمەت جانىنان قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭى­مەن كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميس­سيا قۇرىلىپ, ورفوگرافيالىق, تەرمي­نولوگيالىق, ءادىس­تە­مەلىك, تەحني­كا­لىق جانە اقپاراتتىق قول­داۋ بويىنشا 4 جۇمىس توبى اۋقىمدى جو­بانى اتقارۋدا ۇلكەن جۇمىس ىستەپ جا­تىر. بارلىعىمىز بىلەتىندەي, 2018 جىلى لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قاز­اق ءالىپبيىنىڭ ورفوگرافيالىق ەرەجەلەر تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. تۇجى­رىم­دا­ما نەگىزىندە ا.بايتۇرسىنوۆ اتىن­داعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى «قازاق ءتىلى ورفوگرافياسىنىڭ نەگىزگى ەرە­جە­­لەرى» جوباسىن جاساپ شىقتى. تەرمي­نولوگيالىق جۇمىس توبى – سوڭعى 40 جىل ىشىندە قازاق تىلىنە بەيىمدەلگەن نەمەسە اۋدارىلعان ءجيى قولدانىلاتىن 2000 تەرميننىڭ تىركەلىمى دايىندالدى. 500 بەتتىك اعىلشىن, ورىس جانە قازاق ءتىل­دەرىندە شەت تىلدەر تەرميندەرىنىڭ ءسوز­دىگى جوباسى ازىرلەندى.

مينيسترلىك مالىمدەگەندەي, ءادىس­تە­مە­لىك جۇمىس توبى بيىل قازاق ءتىلىنىڭ لا­تىن گرافيكاسىنداعى ەرەجەلەرى بەكى­تىل­­گەننەن كەيىن مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىن, بار­لىق ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىندەگى تيپتىك وقۋ باع­دار­لامالارىن اۋدارا باستايدى. لاتىن گرافيكاسىنداعى قازاق ءتىلى ەرەجەلەرىنىڭ جوباسىن اپروباتسيالاۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى انىق­تالعان. تەحنيكالىق جانە انىقتامالىق قولداۋ جونىندەگى جۇمىس توبى – لاتىن گرافيكاسىن ءىت تەحنولوگيالار مەن اقپاراتتىق كەڭىستىككە بە­يىم­دەۋ جۇمىستارىن اتقارادى, جا­ڭا ءالىپبيدىڭ تەحنيكالىق, Windows جانە باسقا دا ءىرى وپەراتسيالىق جۇيە جەتكىزۋ­شى­لەرىنە بەيىمدەۋ ماسەلەلەرىن شەشەدى. 

كيەلى جەرلەردىڭ كارتاسى ازىرلەندى

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنىڭ وزەكتى تۇسى وتە كوپ. سونىڭ ءبىرى – «تۋعان جەر» باعدار­لاماسى. گازەتىمىزدە «اتاجۇرت: اڭىزعا اينالعان اتاۋلار» دەگەن اي­دار­مەن جازىلىپ كەلگەن ۇلى دالا ءتو­سىن­دەگى كونە كەسەنەلەر مەن ەجەلگى قو­نىستار تاريحىمىزدىڭ تۋما باس­تا­ۋى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. اتالعان ماقا­لا وسىناۋ كيەلى مەكەندەردىڭ كارتاسىن ءتۇزىپ, تۋسىراعان ءتۋريزمنىڭ تۋىن بيىك جەلبىرەتۋدىڭ بىرنەشە قادامىن ايقىنداپ بەرگەن بولاتىن. ايتالىق,  «تۋعان جەر» جوباسىنىڭ «تاربيە جانە ءبىلىم», «اتامەكەن», «رۋحاني قا­زىنا», «اقپارات تولقىنى» اتتى ءتورت قوسىمشا باعدارلاماسى جاداعاي تار­­تىپ بارا جاتقان جەرلەرىمىزدى قاي­تا جاڭعىرتا باستادى. مىسالى, قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلت­­تىق مۋزەيى جانىنان «قاسيەتتى قا­زاق­ستان» مامانداندىرىلعان عى­لى­مي ورتالىعى قۇرىلىپ, ورتالىقتا عى­لى­مي-ساراپتامالىق كەڭەس جۇمىسى ۇيىم­داستىرىلعان. قازاقستاننىڭ بار­لىق وڭىرلەرىندەگى كيەلى نىساندار بويىنشا ەتنومادەني ەكسپەديتسيا­لار, ياعني ارحەولوگ, ەتنوگراف, ءما­دەنيەت­تا­نۋشى, ولكەتانۋشىلاردىڭ جانە باسقا دا ما­مانداردىڭ زەرتتەۋلەرى كەشەندى ءجۇر­گىزىلىپ, كيەلى جەرلەردىڭ رۋحى اسقاق­تاي ءتۇستى. مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لى­گى مالىمدەگەندەي, ەل­­دىڭ تاريحي-ءما­دە­ني مۇراسىن كەڭ اۋقىم­­دا جۇيەلەۋ ناتيجەسىندە جال­پى­ۇلت­تىق ماڭىزعا يە 185 نىسان­نان تۇ­راتىن 100 كەشەن,  وڭىرلىك ماڭىز­عا يە 456 نىساندى قامتيتىن قازاق­ستان­­داعى كيەلى جەرلەردىڭ ءتىزىمى انىق­تال­عان. كەشەندى ەكسپەديتسيالاردىڭ ناتيجەسىندە «جالپىۇلتتىق ماڭىزى بار قازاقستاننىڭ كيەلى نىساندارى» جانە «قازاقستاننىڭ وڭىرلىك كيەلى جەرلەرى» كىتاپتارى باسىلىپ شىققان. بۇل رەتتە قوجا احمەت ياساۋي جانە قاراحان كەسە­نە­لەرىنىڭ 3D فورماتىنداعى مودەل­دە­رى جاسالىپ, «قازاقستاننىڭ كيەلى جەر­لە­رى» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ ءبىرىنشى تومى جارىققا شىققانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.

جالپى, وسىناۋ ماقالادا ايتىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ جۇيەلى جۇزەگە اسىپ جاتقاندىعىنا قاراپ, سوناۋ تۇركى جۇرتىنىڭ ۇلى تۇران توسىندەگى جاۋىنگەر رۋحى تىرىلگەندەي, رۋحاني استانامىز تۇركىستاننىڭ دەربەس وبلىس ورتالىعى اتانۋىن دا كەزدەيسوقتىق دەي المايسىڭ. قازاق تاريحىنا قاتىستى نەبىر نىسان قالپىنا كەلتىرىلىپ, اڭىز-ءاپسانالار حاتقا ءتۇسىپ, ەكى جىل ىشىندە ەلەۋلى ەڭبەك ناتيجەسىندە كەلەشەك ۇرپاق ۇلاعاتتى كادەگە مولىنان يە بولىپ جاتىر.

جەتىلۋ جولى – ءجۇز وقۋلىق

ماڭىزدى ماقالانىڭ مۇرا ءتوڭى­رە­گى­­­نەن بولەك كەمەل كەلەشەككە كەشەندى كەمە تۇسىرگەنىن دە كەلىستى ناسيحاتتاي ءبىلۋىمىز كەرەك. ەجەلدەن وركەنيەتتەر وركەن جاي­عان ۇلى دالادا بولاشاق جاستارىمىز دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىن قالاممەن جاۋلاۋ كەرەگى انىق. وسى باعىتتا  مەملەكەتىمىز سوناۋ توقسانىنشى جىل­داردىڭ باسىندا «بولاشاق» باعدار­لا­­ماسىمەن تالاپتى تۇلەكتەرگە شەتەلگە ءبىلىم الۋعا جاعداي جاساسا, بۇگىندە سول شەتەل ءىلىمىن ىلگەرىلەتەتىن وزىق ۇلگى­لەر­­دى, وقۋلىقتاردى ءوز تىلىمىزگە سا­ۋاتتى اۋدارتۋدى قولعا الدى. تۇتاستاي العان­دا, «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنىڭ اياسىن­دا وقۋلىقتاردى ىرىكتەۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارى جۇزەگە اسۋدا. الدى­مەن مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارىلاتىن ۇزدىك وقۋلىقتاردى ىرىكتەۋ بويىنشا نۇسقاۋ­لىق ازىرلەنگەنىن بىلەمىز. قارقىندى باستالعان قايىرلى قادام قازىرگى ۋاقىتتا 48 وقۋلىقتى قازاق تىلىنە سورەمىزگە ءسان­­دى جايعاستىردى. «فيلوسوفيا», «مادەنيەت­تانۋ», «ەكونوميكا», «پەدا­گو­گيكا جانە پسيحولوگيا», «الەۋ­مەت­تا­­نۋ», «تاريح», «ءدىنتانۋ» پاندەرى بويىنشا دايىندالعان باستاپقى 18 وقۋلىقتىڭ 10 مىڭ داناسى  ەلىمىزدەگى 112 جوو-عا بەرىلدى. بۇل – ورەمىزدىڭ بيىك­تەپ, سورەمىزدىڭ ءماندى كىتاپتارمەن تولىعۋىنىڭ باسى دەۋگە بولادى. الەمنىڭ ايگىلى ءجۇز وقۋلىعى انا تىلىمىزدە سويلەۋى – رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ جاڭا جولى ەكەنىن كەز كەلگەنىمىز ماقتانىشپەن ايتا ءبىلۋىمىز كەرەك.

رۋحاني جاڭعىرۋدان –  ۇلى دالانىڭ جەتى قىرىنا

«بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنىڭ ىزىمەن جاريالانعان ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى دا ۇلت رۋحانياتىن تۇگەندەۋگە زور ۇلەس قوسىپ وتىر. ونداعى ءبىر عانا «ارحيۆ-2025» باعدارلاماسى اياسىندا 30 مىڭ قۇجاتتىڭ كوشىرمەسىن شەتەلدەن اكەلۋ كوزدەلىپ وت­ىر­عان اۋقىمدى جۇمىستىڭ ءوزىن جەكە تاقىرىپ ەتىپ تولعاۋعا بولادى. شەتەلدىك, اسىرەسە رەسەي جانە قىتاي ارحيۆ­تەرى قازاق تاريحىنا قاتىستى تىڭ دەرەك­تەردى قازاق زەرتحاناسىنا كوشىرۋ – كوشەلى ىستەردىڭ ەڭ كولەمدىسى بولماق. جىلقىنىڭ جالىنداعى جاھان تاريحى تىكەلەي قازاق ساحاراسىمەن بايلانىستى ەكەنى دە وسىناۋ ماقالالاردىڭ مايەگىندە ءماندى باياندالعان.

جالپى, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لا­ماسى – سوناۋ كەرۋلەننەن كەڭگىرگە دەيىنگى, التايدان انادولىعا دەيىنگى باي تاريحي مۇرامىزدى ءبىر ساتتە جادىمىزدا جاڭعىرتىپ, سانامىزدىڭ ساحناسىنا شىعارعان شىنايى قۇبىلىس بولدى. وسىناۋ باعدارلاما نەگىزىندە ۇلتتىق دومبىرا كۇنى دەربەس مەرەكەگە اينالىپ, قورقىتتان قالعان قارت قوبىز قازاق ساناسىندا قايتا تۇلەدى. سوناۋ الاش ارىستارى ارمانداپ كەتكەن ۇلى مۇرات – الاش يدەياسى وسىناۋ ماقالادا سالا-سالا بويىنشا سارالانىپ, ەسەلى ەڭبەك ەل يگىلىگىنە اينالدى. الاشتىڭ ءۇنىن سوناۋ عاسىردا امىرە پاريج تورىنە وزدىرسا, رۋحاني جاڭعىرىپ جاڭا بەلەسكە جول العان قازاقتىڭ ونەر كوشىندە ديماشتاي دارابوز تۇگەل الەمگە تانىمال ونەر يەسى اتاندى. قازاقتىڭ قايىرلى تاعىندا ۇلى قاعاندار ارمانداعان ماڭگىلىك ەل شىن مانىندە رۋحاني جاڭارىپ, جاھان جۇر­تىنا پاراسات بيىگىندە ءوزىن كورسەتىپ كەلەدى. بۇگىن ءجۇز ەسىمگە ىلىگىپ – ەلى­مىزدى ىلگەرىلەتۋگە كۇش سالاتىن جاس­تار قازاقتىڭ قازىنالى كوشىن جارقىن بولا­شاققا ەرتەڭ لايىقتى جەتكىزەتىنىنە كا­مىل سەنەسىڭ.

سونىمەن, 2 جىل ىشىندە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ەسەبى قارالعان ۇلتتىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى مارات ءتاجين «رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دارلاماسىن ءارى قاراي ىسكە اسىرۋ جۇمىسىن جانداندىرۋ قاجەتتىگىن ايرىق­شا اتاپ ايتىپ, بىرقاتار تاپسىرما بەردى. ولاردىڭ ورىندالۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ ءتيىستى بولىمدەرى مەن ۇلتتىق كوميس­سيا­نىڭ ۇدايى باقىلاۋىندا بولماق.