ەۋروپارلامەنتتىڭ رەسمي سايتىنداعى مالىمەتكە سۇيەنسەك, اتالعان ماسەلەگە قاتىستى جاڭا زاڭ جوباسىن تالقىلاۋعا 560 ادام قاتىسقان, ونىڭ 35-ءى قارسى داۋىس بەرسە, 28-ءى قالىس قالعان. ەۋروپارلامەنت مۇشەلەرىنىڭ باسشىسى, جوعارىدا اتاپ وتكەن ف.ريس: «بۇل زاڭ 2030 جىلعا دەيىن ەۋروپاداعى پلاستيكالىق لاستانۋدىڭ جوبالىق قۇنى بويىنشا قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرەتىن شىعىنداردى 22 ميلليارد ەۋروعا دەيىن تومەندەتەدى», دەدى. ال ەۋروپالىق كوميسسيا تەڭىزدەردەگى قوقىستاردىڭ 80 پايىزى پلاستيك ەكەنىن جەتكىزدى. پلاستيك قالدىقتارى سۋداعى جانۋارلار مەن بالىقتاردىڭ اعزاسىنان تابىلىپ جاتىر. دەمەك, مۇنداي قوقىستار مۇحيت, تەڭىز ونىمدەرىن تۇتىناتىن ادامداردا دا كەزدەسەدى. بەكىتىلگەن جاڭا زاڭ «لاستاۋشى تولەيدى» دەگەن ۇستانىمدى قاتاڭ ساقتاۋدى ماقسات ەتەدى. بۇل دەگەنىمىز – پلاستيكالىق زاتتاردى, اسىرەسە پاكەتتەردى تۇتىنۋشى بۇدان بىلاي تەگىن بولسا, ساتىپ الادى نەمەسە قىمباتقا تۇسەدى دەگەن ءسوز. ياعني, قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرۋشى وتەيدى.
پلاستماسسالار تەڭىز قوقىستارىنىڭ شامامەن 80 پايىزىن قامتىعاندىقتان, ەۋرووداق جوسپارلانعان شەكتەۋلەردى ءبىر جىلدان از ۋاقىتتا تالقىلادى. دەگەنمەن بۇل ماسەلە كوپتەگەن ەلدەردە ءبىر جاقتى جولعا قويىلعان جانە ونىڭ ايتارلىقتاي ناتيجەسى دە بار.
انگليالىقتار 2015 جىلى 7 ملرد, 2016 جىلى 500 ملن ءبىر رەت پايدالانىلاتىن پاكەت قولدانعان. 1 جىلدىڭ ءىشىندە قالاي وسىنشا ءمولشەرگە ازايتتى؟ بار بولعانى 2015 جىلدىڭ قازان ايىندا پلاستيكالىق پاكەتتى قولدانۋشىلارعا 5 پەنس كولەمىندە سالىق سالىندى. باسىندا شوتلانديا مەن ۋەلستە سىناقتان وتكىزىلگەن بۇل جوبا كەيىن ۇلىبريتانيانىڭ وزگە دە ءوڭىرلەرى مەن قالالارىنا ەنگىزىلە باستادى. سونىڭ ءناتيجەسىندە, habr پورتالىنىڭ ءمالىمەتىنشە, پلاستيكالىق پاكەتتەردى قولدانۋ ۇلەسى 85 پايىزعا تومەندەگەن.
جالپى وسىنداي ءبىر رەتتىك پوليەتيلەن پاكەتتەرىن قولدانۋعا تىيىم سالۋدان افريكا الدا كەلە جاتىر. ءويتكەنى قۇرلىقتا ەكولوگيالىق پروبلەما كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى. سول سەبەپتى افريكاداعى ءبىراز ەلدەردە پوليەتيلەننەن جاسالعان بىررەتتىك قالتالاردى قولدانۋعا زاڭمەن تىيىم سالىنعان. پلاستيكتەردىڭ ورنىن ماتادان جانە قاعازدان جاسالعان قالتالار باستى. تيىسىنشە سول تاۋارلارعا سۇرانىس ارتقان. كەنيادا مۇنداي پاكەتتەردى قولدانعان نەمەسە تۇتىنۋشىلارعا ساتقان ساۋدا ورتالىقتارىنا شامامەن 40 مىڭ اقش دوللارىنداي ايىپپۇل سالىناتىن كورىنەدى. سونىمەن قاتار كامەرۋن, گۆينەيا-بيساۋ, مالي جانە ۋگاندا سياقتى ەلدەردە دە پوليەتيلەندى پايدالانۋعا قاتاڭ شەكتەۋ بار. ال دانيا ۇكىمەتى پلاستيك قالتالاردى قولدانۋعا سوناۋ 1994 جىلى-اق شارا قابىلداعان. 25 جىلدان بەرى دانيالىقتار اراسىندا پلاستيك پاكەتتەردى قولدانۋ ۇلەسى 90 پايىزعا دەيىن ازايعان.
2017 جىلى وسىنداي شەتەلدىك ءتاجىريبەلەردى زەردەلەگەن بۇرىنعى ينۆەستيتسيا جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك 2018 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە مۇنداي قالتالار زاڭ جۇزىندە اقىلى بولاتىنىن ايتقان. «ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى حالىقارالىق تاجىريبەنى سارالاعان سوڭ ەلىمىزدە پوليەتيلەن پاكەتتىڭ قولدانىسىنا شەكتەۋ قويۋ مەن تىيىم سالۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن اتقارۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. ءبىرىنشى كەزەڭدە پوليەتيلەن پاكەتتەردىڭ تەگىن تاراتىلۋىنا تىيىم سالۋ, ەكىنشى كەزەڭدە پوليەتيلەن پاكەتتەردىڭ ءوندىرىسىن توقتاتۋ جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل باستاما جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, «Kaz Waste» قالدىقتاردى باسقارۋ قاۋىمداستىعىنىڭ جانە «اتامەكەن» ۇكپ-تىڭ قاراۋىنا جىبەرىلدى», دەگەن ەدى ج.قاسىمبەك.
بۇل البەتتە, ۇلىبريتانيانىڭ ەنگىزگەن ءادىسى. الايدا بۇل باستاماعا قۇلاق اسىپ, ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ساۋدا ورتالىقتارى مەن دۇكەندەردىڭ قاراسى از سەكىلدى. سەبەبى Magnum, Small سياقتى ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىنان باستاپ شاعىن دۇكەندەردىڭ ءوزى ءالى كۇنگە دەيىن پوليەتيلەننەن جاسالعان بىررەتتىك قالتالاردى تەگىن تاراتادى. سوندىقتان قازاقستان باستاماشى ايتقان اۋقىمدى ءىستىڭ, ۇلكەن باستامانىڭ نەبارى ءبىرىنشى كەزەڭىن دە تولىق وتكەرگەن جوق.
ايدانا شوتبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»