سارسەنبى, 4 ءساۋىر 2012 7:50
قىسقاشاانىقتاما: بولات سەرعازى ۇلى سارسەنباەۆ – ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسيسالاسىندا 1997 جىلدان بەرى قىزمەت ەتەدى, II سىنىپتى توتەنشە جانەوكىلەتتى ۋاكىل ديپلوماتيالىق دارەجە يەسى. ار كەزدەرى سىرتقى ىستەرمينيسترلىگىنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان.قازاقستاننىڭ يزرايلدەگى كەڭەسشىسى, گونكونگتاعى باس كونسۋلى,گرەكياداعى سەنىمدى وكىلى بولعان. 2007 جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ يوردانحاشيميت كورولدىگىندەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى, 2008 جىلىقازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يراك رەسپۋبليكاسىنداعى, 2012 جىلىپالەستينا مەملەكەتىندەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قىزمەتىنقوسا اتقارۋشى.
سارسەنبى, 4 ءساۋىر 2012 7:50
قىسقاشاانىقتاما: بولات سەرعازى ۇلى سارسەنباەۆ – ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسيسالاسىندا 1997 جىلدان بەرى قىزمەت ەتەدى, II سىنىپتى توتەنشە جانەوكىلەتتى ۋاكىل ديپلوماتيالىق دارەجە يەسى. ار كەزدەرى سىرتقى ىستەرمينيسترلىگىنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان.قازاقستاننىڭ يزرايلدەگى كەڭەسشىسى, گونكونگتاعى باس كونسۋلى,گرەكياداعى سەنىمدى وكىلى بولعان. 2007 جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ يوردانحاشيميت كورولدىگىندەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى, 2008 جىلىقازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يراك رەسپۋبليكاسىنداعى, 2012 جىلىپالەستينا مەملەكەتىندەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قىزمەتىنقوسا اتقارۋشى.
2012 جىلعى 6 ساۋىردە قازاقستان مەن پالەستينا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانىنا 20 جىل تولادى. الايدا ەكى مەملەكەت اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ تاريحى ءالدەقايدا تەرەڭدە جاتىر. بۇگىنگى كۇنى استانا مەن راماللا اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى وتكەن جىلداردا قالىپتاسقان جاعىمدى بايلانىستاردىڭ ناتيجەسى رەتىندە قاراستىرامىز.
پالەستينا ۇلتتىق اكىمشىلىگىنىڭ ء(پۇا) پرەزيدەنتى, پالەستينانى ازات ەتۋ ۇيىمىنىڭ (پاۇ) توراعاسى ياسەر ارافات ەلىمىز 1991 جىلعى جەلتوقساندا تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن اراب باسشىلارىنىڭ اراسىنان ءبىرىنشى بولىپ قازاقستانعا ساپار شەكتى. سول كەزدە ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزى قالانعان بولاتىن.
ال 1992 جىلعى 6 ساۋىردە ەلدەر اراسىندا نوتالار الماسۋ ارقىلى رەسمي تۇردە ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناتىلسا, ءبىر جىلدان كەيىن الماتىدا پالەستينا ەلشىلىگى اشىلدى. ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ودان ءارى دامۋىنا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1995 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پالەستيناعا جاساعان ساپارى ەلەۋلى سەپتىگىن تيگىزدى. وسى ساپاردىڭ بارىسىندا قول قويىلعان ەكونوميكا, ءوندىرىس جانە مادەنيەت سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدەر ەكىجاقتى شارتتىق-قۇقىقتىق بازانىڭ نەگىزىن قالادى.
ءپۇا باسشىسى ياسەر ارافاتتىڭ 1999 جىلعى 16 ساۋىردە الماتىعا ەكىنشى ساپارى ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ دامۋىنداعى كەزەكتى قادام بولدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, سونداي-اق تاياۋ شىعىس پروبلەماسىن رەتتەۋ جولدارى تالقىلاندى.
ياسەر ارافات ومىردەن وتكەننەن كەيىن, 2005 جىلى ماحمۇد ابباس پالەستينا پرەزيدەنتى بولىپ, ەكى ەلدىڭ جاقىنداسۋ باعىتى ودان ءارى جالعاستىرىلدى. 2008 جىلعى قازاندا ءپۇا باسشىسىنىڭ ارنايى وكىلى ياسەر ابباس قازاقستانعا ساپار شەگىپ, ەلباسىمەن, سونداي-اق رەسپۋبليكامىزدىڭ بىرقاتار مينيسترلىكتەرى باسشىلارىمەن كەلىسسوزدەر وتكىزدى.
2010 جىلعى 8 ماۋسىمدا ىستامبۇلدا وتكەن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ (اوسشك) II ءسامميتى شەڭبەرىندە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ پالەستينا باسشىسى ماحمۇد ابباسپەن كەزدەسىپ, ونى استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
پالەستينا اوسشك جۇمىسىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى. پالەستينا باسشىلىعىنىڭ پىكىرىنشە, اوسشك ونىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن ازيا قۇرلىعىنداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ باعىتىندا اسا ماڭىزدى فورۋم بولىپ تابىلادى. پالەستينا ونىڭ شەڭبەرىندەگى كەزدەسۋلەرگە تۇراقتى تۇردە قاتىسىپ كەلەدى.
راماللا قازاقستاننىڭ يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنە (يىۇ سىمك) توراعالىق ەتۋىنە, سونداي-اق وسى ۇيىم اياسىنداعى بارلىق قادامدارىمىزعا قولداۋ كورسەتۋدە. اتاپ ايتساق, پالەستينا وتكەن جىلدىڭ 28-30 ماۋسىمىندا استانادا يىۇ سىمك 38-سەسسياسىن ۇيىمداستىرۋدا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رياد ءال-ماليكيدىڭ قاتىسۋى ارقىلى ونىڭ جۇمىسىنا قولداۋ كورسەتتى. بۇعان قوسا, 17 تامىزدا ىستامبۇل قالاسىندا سومالي رەسپۋبليكاسىنا گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى يىۇ اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توتەنشە وتىرىسىن شاقىرۋ تۋرالى قازاقستاننىڭ باستاماسى دا قولداۋ تاپتى. پالەستينا تاراپىنان بۇل شاراعا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى مۋنتاسير ابۋ زەيد قاتىستى.
قازاقستان ءوزى تاراپىنان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ پالەستيناداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان گۋمانيتارلىق شارالارىنا ەلەۋلى ۇلەسىن قوسۋدا. مىسالعا, ەلىمىزدىڭ 2008 ءجانە 2009 جىلدارى پالەستينا ءبىلىم بەرۋ قورىنا (Palestinian Education Action Fund) كومەك رەتىندە 100 مىڭ دوللار, ال 2011 جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جانىنداعى پالەستيناعا قاتىستى UNRoD جانە UNRWA ۇيىمدارىنا 200 مىڭ دوللار ءمولشەرىندە ەرىكتى جارنا تولەگەنىن كەلتىرۋگە بولادى.
بۇعان قوسا, پالەستينانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنە استانا ورتالىعىنان وفيستىك ءۇي-جاي وتەۋسىز پايدالانۋعا بەرىلدى. اتالعان ءۇي-جاي قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا الىناتىن سالىقتار مەن الىمداردىڭ بارلىق تۇرلەرىنەن بوساتىلدى.
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ تاياۋ شىعىس پروبلەماسىنىڭ بەيبىت ءتۇردە شەشىلۋىن, پالەستينا حالقىنىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 181, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 242 جانە 338 قارارلارى نەگىزىندە ەگەمەندى مەملەكەت قۇرۋ جونىندەگى زاڭدى قۇقىقتارىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىن قولدايدى, سونداي-اق باسىپ الىنعان اۋماقتاردىڭ دەموگرافيالىق قۇرامىن كۇشتەپ ءوزگەرتۋ شارالارىن ورىنسىز سانايدى.
ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز پالەستينا حالقىنىڭ ۇمتىلىستارىنا حالىقارالىق قولداۋدى جۇمىلدىرۋ ىسىنە ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. قازاقستان 1967 جىلعى شەكارا شەڭبەرىندە تاۋەلسىز پالەستينا مەملەكەتىنىڭ قۇرىلۋىن جاقتايدى. مۇنداي ۇستانىمىمىز يىۇ سىمك-ءنىڭ استانا دەكلاراتسياسىندا, ەلباسىنىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-وتىرىسى بارىسىندا سويلەگەن سوزىندە, سونداي-اق بۇۇ با شەڭبەرىندە جىل سايىن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دەڭگەيىندە وتكىزىلەتىن ۇيلەستىرۋ كەزدەسۋىندە قابىلدانعان پالەستينا دەكلاراتسياسىندا اشىق ايتىلدى. بۇعان قوسا, قازاقستان پالەستينانىڭ 2011 جىلى يۋنەسكو-نىڭ ءمۇشەلىگىنە قابىلدانۋىن قولدادى.
ەكى ەل اراسىنداعى ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ايتۋعا تۇرارلىق. مادەني-گۋمانيتارلىق ارەكەتتەستىك جونىندەگى كەلىسىمگە سايكەس, 1999 جىلى 5 قازاقستاندىق ستۋدەنت «اراب ءتىلى جانە ادەبيەتى» ماماندىعى بويىنشا گازا سەكتورىنداعى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتا ءدارىس الدى. 1998 جىلى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا 10 پالەستينالىق ستۋدەنت, ال 2003 جىلى 5 ستۋدەنت قابىلدانعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندىق مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىندا 19 پالەستينالىق ازامات ءبىلىم الۋدا.
سپورت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا دامۋ ۇستىندە. پالەستينالىق سپورتشىلار قازاقستاندا وتكىزىلەتىن حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسىپ ءجۇر. مىسال رەتىندە, ولاردىڭ 2011 جىلعى قاڭتار-اقپان ايلارىندا وتكەن 7 قىسقى ازيا ويىندارىنا قاتىسقانىن ايتۋعا بولادى.
2011 جىلعى مامىردا قازاقستان-پالەستينا ىنتىماقتاستىعى ماسەلەلەرى قازاقستاننىڭ يوردان حاشيميت كورولدىگىندەگى ەلشىلىگىنە بەرىلدى. بۇعان دەيىن بۇل ماسەلەلەر ەلىمىزدىڭ يزرايلدەگى ەلشىلىگىنە قاراستى بولعان.
بىلتىرعى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ەكى جاقتى قاتىناستار تاريحىندا العاش رەت ءپۇا ورتالىعى – راماللا قالاسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا بايلانىستى رەسمي قوناقاسى بەرىلدى.
بۇگىنگى كۇنى پالەستينا قازاقستاندى حالىقارالىق ساحنادا ەداۋىر ساياسي بەدەلى بار جانە ەلەۋلى ەكونوميكالىق الەۋەتكە يە ەل رەتىندە قاراستىراتىنىن اتاپ ايتقىم كەلەدى. استانادا پالەستينانىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىگىنىڭ قىزمەت ەتۋى بۇل مەملەكەتتىڭ ەلىمىزبەن قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا مۇددەلىگىنىڭ دالەلى بولىپ كەلەدى.
ەكى جاقتى ارەكەتتەستىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىن مەنىڭ قازاقستاننىڭ پالەستيناداعى ەلشىسى قىزمەتىن قوسا اتقارۋشى رەتىندە تاعايىندالۋىما كەلىسىمدى (اگرەمان) پالەستينا تاراپىنان وتە قىسقا مەرزىمدە – 5 كۇننىڭ ءىشىندە بەرۋىنەن بايقاۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار, پالەستينانىڭ قازاقستانداعى العاشقى ەلشىسى بولعان مۇحاممەد تارشاحانيگە توقتالعىم كەلەدى. ول ەلىمىزدە 10 جىلدان استام ۋاقىت قىزمەت ىستەپ, ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ دۋايەنى بولدى. ەكى جاقتى قاتىناستاردى نىعايتۋداعى ەداۋىر ۇلەسى ءۇشىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ونى ءىى دارەجەلى «دوستىق» وردەنىمەن ماراپاتتادى.
جوعارى دەڭگەيدەگى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ەلشىلىك الداعى مەرزىمدە ءوز جۇمىسىن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتاماق. سەبەبى, قازىرگى كەزدە ارەكەتتەستىكتىڭ بۇل ءتۇرى ەكى ەل اراسىنداعى الەۋەتكە تولىق ساي كەلمەي وتىر.
بۇگىندە ەكى جاقتى بايلانىستاردى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرقاتار ءىس-شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. ولاردىڭ اراسىنان پالەستينا باسشىسىنىڭ استاناعا رەسمي ساپارىن ۇيىمداستىرۋ, بىرلەسكەن ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ 1-ءشى وتىرىسىن وتكىزۋ, ىسكەرلىك كەڭەسىن قۇرۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ پالەستيناداعى مادەني كۇندەرىن وتكىزۋ سياقتى شارالاردى اتاپ ايتۋعا بولادى.
بۇگىنگى كۇنى قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندار شارتتىق-قۇقىقتىق بازانىڭ اياسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. العاشقى قادام رەتىندە ەكى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى ساياسي كونسۋلتاتسيالار ءجونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويۋ پىسىقتالۋدا.
2012 جىلى راماللا قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونسۋلدىعىن اشۋ جوسپارى ەكى جاقتى قاتىناستاردىڭ ودان ءارى تەرەڭدەۋى مەن دامۋىنا ەداۋىر سەرپىن قوساتىنى كۇمانسىز.
قازاقستان ەلشىلىگى ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 20 جىل تولۋىن ءتيىستى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋدى جوسپارلاپ وتىر. جىل بويى استانا مەن راماللادا ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلماق. وسى مەرەيتويعا بايلانىستى ۇيىمداستىرىلاتىن ءىس-شارالاردىڭ ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ تەرەڭدەۋىنە ءجانە حالىقتاردىڭ ءوزارا تۇسىنىستىك پەن دوستاستىعىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنىم بىلدىرەمىن.
قازاقستان مەن پالەستينا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناعانىنا 20 جىل تولۋىن قورىتىندىلاي كەلە, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان-پالەستينا قارىم-قاتىناستارى جاڭا تاريحي كەزەڭ الدىندا تۇر دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىز ەكى جاقتى بايلانىستاردى ءارى قاراي دامىتىپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىق الەۋەتىن كۇشەيتۋ جانە ارەكەتتەستىكتىڭ دەڭگەيىن جان-جاقتى جوعارىلاتۋ باعىتىندا پالەستينا تاراپىمەن بىرلەسىپ كۇش جۇمىلدىرۋعا ءازىرمىز.
بۇل ماقساتىمىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2012 جىلعى 27 قاڭتاردا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا جاريالاعان قازاقستان حالقىنا جولداۋىنداعى باسىمدىقپەن تولىق سايكەس كەلەدى. سەبەبى, وندا: «ءبىز باتىسپەن قاتار, ازيا مەملەكەتتەرىمەن ءوزارا ارەكەتتەسە وتىرىپ, تەڭدەستىرىلگەن سىرتقى ساياساتىمىزدى جالعاستىرامىز», دەپ اتاپ كورسەتىلگەن بولاتىن.
بولات سارسەنباەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پالەستيناداعى ەلشىسى.