قارجى قانداي جوبالارعا تارتىلدى, ولاردىڭ قانشاسى جۇزەگە استى؟ بۇل تۋرالى Astana Hub ءىت-ستارتاپتار حالىقارالىق تەحنوپاركىنىڭ وكىلى شاكەن مارات جانە وندا قاتىسۋشى كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى Forbes قازاقستانعا ايتىپ بەردى.
Astana Hub ءىت-ستارتاپتار حالىقارالىق تەحنوپاركىنىڭ رەسمي تۇساۋكەسەرى 2018 جىلدىڭ 6 قاراشاسىندا وتكەن ەدى. ورتالىق وكىلى شاكەن ماراتتىڭ ايتۋىنشا ونىڭ بارلىق قۇرالدارى قازاقستانداعى تەحنولوگيالىق ستارتاپتاردى دامىتۋعا جانە يننوۆاتسيالىق مادەنيەتتى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. ستارتاپتاردى دامىتۋ بويىنشا 2 باعدارلاما بار. ونىڭ ءبىرىنشىسى - اكسەلەراتسيالاۋ, ەكىنشىسى -ينكۋباتسيالاۋ دەپ اتالادى.
-نەگىزى ءبىزدىڭ اشىلۋىمىز 2018 جىلدىڭ 6 قاراشاسى بولعانىمەن, ءبىز جۇمىستى جىل باسىندا, ياعني, اقپان ايىندا باستاپ كەتتىك. قازىر بىزگە 1 جىل تولدى. وسى ۋاقىت ىشىندە بىزدە 3 اكسەلەراتسيالاۋ باعدارلاماسى ءوتتى. ول دەگەنىمىز نە؟ ول ستارتاپتاردى قولداۋ, وسىندا جاقسى ءبىلىم بەرۋ, ءارتۇرلى دەماتەريالدى كومەك بەرىپ, جوبالاردى دامىتۋ, قىسقا ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرۋ. سول ءۇش اكسەلەراتسيالاۋ بويىنشا 47 جوبا قابىلداندى. ال ولارعا جالپى 300 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى- دەدى Astana Hub – حالىقارالىق ءىت-ستارتاپتار تەحنوپاركىنىڭ وكىلى.
ايتا كەتەيىك, Astana Hub-تەحنوپاركى قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ەركىن دامۋىنا جاعداي جاساعان ورتالىق بولىپ تابىلادى.
ال, جاھاندىق ميسسياسى – يننوۆاتسيالىق جوبالاردى دامىتۋ ورتالىعىنا اينالۋ, سەرپىندى ءىت-كومپانيالاردى شىعارۋ, سونداي-اق الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كوپتەگەن قاجەتتى جاس جانە تالانتتى IT-ماماندارىن تارتاتىن ورتاعا اينالۋ. ال, جاڭا يدەياسى بار ازاماتتار ورتالىق سايتىنا تىركەلۋ ارقىلى ءوز جوبالارىنا تەگىن باعدارلامالار ارقىلى قولداۋ تابادى. مىسالى, اسەل پازىلبەكوۆا«Kompra» قىزمەتىنىڭ بيزنەس ساراپشىسى بولىپ ىستەيدى. ونىڭ كومانداسى وزدەرىنە جاسالعان قولداۋدىڭ ارقاسىندا سەرىكتەس كومپانيالارعا قاتىستى ماڭىزدى مالىمەتتەردى ءبىر ساتتە جيناقتاپ بەرەتىن جاڭا جۇيەنى ەنگىزدى.
- نەگىزى كومپانيالار سەرىكتەستەرىمەن كەلىسىمگە كەلمەس بۇرىن, ونىڭ قىزمەتىن جان-جاقتى تەكسەرۋ كەرەك. ال, بۇل دەرەكتەر كوپتەگەن ورگانداردىڭ سايتىنا كىرۋ ارقىلى قولىمەن جينالادى. ءبىز ونىڭ ءبارىن سانادىق. جالپى 3 ساعات ۋاقىت الادى. سوت ورگاندارى, وزگە قارىزدارى, جانە ت.ب. ءبىز وسىنىڭ ءبارىن نەبارى 3 ءمينۋتتا بىر بەتكە شىعارىپ بەرەمىز. قازىر بىزبەن جۇمىس ىستەيتىن 12 كومپانيا بار. استانا حابقا كەلگەنى دامۋ بولدى. ەڭ ءبىرىنشى كەلگەندە بىزدە 200 قولدانۋشى بولسا, قازىر 7 مىڭ. سەبەبى, دەرەك كوزىن قايدان العانىمىزدى كورسەتەمىز, مىسالى ءبىر كومپانيانى الساق, ونىڭ باسشىسى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشىپ ءجۇر. قازاقستاننان شىعۋعا تيىم بار ما, جوق پا, ونى دا كورسەتەمىز. قازىر ءبىز جاڭا جۇيە جاساپ جاتىرمىز. كومپانيا قانداي فيرمالارمەن بايلانىستا ەكەنىن, كىمدەرمەن ىستەيتىنىن بىلە الامىز. تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا, پەدوفيلدەرگە قاتىستى مالىمەتتەر بازاسى بار, ونداي ازاماتتارعا بايلانىستى مالىمەتتەردى ءبىر ساتتە شىعارامىز, - دەيدى اسەل.
«Kids Security» جوباسىنىڭ وكىلى باۋىرجان كوشەرباەۆ بالا قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ماڭىزدى قوسىمشانى ەنگىزۋدە. بۇل ارقىلى اتا-انالار بالاسىن ۇنەمى قاداعالاپ, قايدا جۇرگەنىن ءبىلىپ وتىرادى.
-ءبىز وسىندا وتكەن كۋرستا 300 اتا -انانى زەرتتەدىك. سولاردىڭ پروبلەمالارىن انىقتادىق. ءبىزدىڭ جوبا نەگىزى بالا قاۋىپسىزدىگى تۋرالى. سەبەبى, كەيىنگى كەزدە بالالار كوپ جوعالادى. 2010-2017 جىلدار ارالىعىندا6 مىڭ بالا جوعالىپتى. بىراق, ولاردىڭ كوبىسى تابىلدى, ءبىرازى جوق. ءبىزدىڭ فۋنكتسيامىزدىڭ ماقساتى- بالانىڭ ورنالاسقان جەرىن انىقتاۋ. بالا ۇيدەن نەمەسە مەكتەپتەن شىققاندا اناسىنا حابارلاما كەلەدى. ونىڭ اينالاسىندا نە بولىپ جاتقانىن ەستي الادى. بالانىڭ تەلەفونى دىبىسسىز بولسا دا قوڭاراۋ شالا الادى. وقۋشىنىڭ قاي جەردە بولعانىن, جۇرگەن جەرلەرىن كارتا ارقىلى كورەسىز. قانداي قوسىمشالاردى كورگەنىن, قانداي سايتتارعا جانە قانشا ۋاقىت كورگەنىن بىلۋگە بولادى. ەگەر, كوپ قاراعان جاعدايدا بالاعا زيان كەلمەس ءۇشىن قاشىقتىقتان سايتتارعا شەكتەۋ قويا الادى. بۇل كەزدە بالاڭىز تەك قوڭىراۋ شالا الادى. باسقا سايتتارعا كىرە المايدى.
Astana Hub وكىلى شاكەن ماراتتىڭ ايتۋىنشا 2018 جىلدىڭ 27 جەلتوقسانىندا پرەزيدەنت قاتىسۋشىلارعا سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جاساۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى. ال, بۇل ارتىقشىلىقتار حالىقارالىق ينۆەستورلار مەن ساراپشىلار ءۇشىن تارتىمدى بولماق. سونىمەن قاتار, بولاشاقتا وتاندىق IT-سالانىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى ارتادى, «استانا حاب» رەزيدەنتتەرىنىڭ تاۋارلارى مەن ونىمدەرىن الەمدىك باسەكەگە ساي بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
-زاڭنامالاردى قابىلداپ, جاريا ەتۋ ءۇشىن 1-2 اي ۋاقىت كەرەك. سوعان سايكەس, بىزگە تىركەلگەن كومپانيالار ءارتۇرلى سالىقتىق جەڭىلدىكتەرگە يە بولادى. مىسالى, قوسىمشا قۇن سالىعى, جەر سالىعى, ءارتۇرلى جەكەمەنشىك سالىقتار 0%-عا دەيىن قىسقارتىلادى, ءبىر ايتا كەتەتىنى بۇل جەڭىلدىكتەر تەك استانالىقتارعا عانا ەمەس, وزگە قالاداعى كومپانيالارعا دا بەرىلەدى, تەك ولار وسىندا تىركەۋلى كەرەك. سەبەبى, بىزگە قازىر باسقا دا وڭىرلەردەن كەلىپ جاتىر, شەت ەلدەردەن دە كەلىپ جاتىر.
«سمارت جانارماي بەكەتى» جوباسىنىڭ وكىلى باۋىرجان تولەۋ جۇمىس ىستەيتىن كوماندا جۇرگىزۋشى مەن جانارماي بەكەتتەرى اراسىنداعى اۆتوماتتىق ساۋدانى جولعا قويدى.
-بۇل جەكە جۇرگىزۋشىسى ءۇشىن نە بەرەدى؟ ەڭ الدىمەن كولىك يەسى جانار ماي بەكەتىنە كەلگەندە سمارتفون ارقىلى قىزمەت الادى. ياعني, كولىگىنەن شىقپايدى, كەزەكتە تۇرمايدى, اقىسىن تەلەفون ارقىلى تولەيدى. ونىڭ ۇستىنە بەكەتتەر ۇسىنعان كوپتەگەن قىزمەت تۇرلەرىن پايدالانا الادى, اكتسيالارعا قاتىسا الادى, جەڭىلدىكپەن بەنزين الادى,ونداعى دۇكەندەردەگى تاۋارلاردىڭ باعاسىن بىلە الادى, ولاردى ەلەكتروندى جۇيە بويىنشا ساتىپ الادى. ەكىنشى ءبىر جاعى, بۇل كورپوراتيۆتى قىزمەت تۇرىنە قاتىستى. ءبىز تالوندىق جۇيەنى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرەمىز. كومپانيالارعا الاڭداۋعا نەگىز جوق,سەبەبى جۇرگىزۋشىلەر بۇعان دەيىن تالونداردى وزگە ماقساتقا پايدالانسا, قازىر ونى ساتۋ, وزگەگە بەرۋ مۇمكىن بولمايدى. ءبارى باقىلاۋدا بولادى, مونيتورينگ جاسالادى. تالون,كارتا شىعارۋدىڭ قاجەتى جوق بولادى. ەڭ الدىمەن ۇرلىق تيىلادى. استانا, الماتى, قاراعاندى قالالارىنداعى جانارماي بەكەتتەرى جەلىسىندە جۇمىس باستادىق. جۋىردا رەسەي كومپانياسىمەن كەلىسىمگە كەلدىك, ال ودان كەيىن الەمنىڭ 51 ەلىندە 71 مىڭ بەكەتىبار حالىقارالىق كومپانيامەن كەلىسىمگە وتىردىق. وسىلايشا ەۋروپا نارىعىنا شىعامىز دەگەن ويدامىز-دەيدى كوماندا مۇشەسى.
بولاشاقتىڭ ەكونوميكاسى تسيفرلى تەحنولوگيادا. سوندىقتان تەحنوپاركتى دامىتۋ جالعاسا بەرەدى. ءبىز جوعارىدا ساناۋلى عاناجوبالارعا توقتالدىق. ال ولارمەن بىرگە تاعى ونداعان ستارتاپ ءوز جۇمىسىن باستاۋدا جانە جۋىردا كەزەكتى اكسەلەراتسيالاۋ باستالادى. «استانا حاب» وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە 2022 جىلعا دەيىن وسىنداي جوبالارعا 67 ملرد تەڭگە ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيا تارتۋ كوزدەلىپ وتىر.