سەيسەنبى, 24 شىلدە 2012 7:47
كەشە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىندە كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى بولدى. وندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى شەڭبەرىندە الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىن دامىتۋ مىندەتتەرى تالقىلاندى.
سەيسەنبى, 24 شىلدە 2012 7:47
كەشە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىندە كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى بولدى. وندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى شەڭبەرىندە الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىن دامىتۋ مىندەتتەرى تالقىلاندى.
القا ماجىلىسىنە مەملەكەتتىك حاتشى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. جيىنعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ قاتىستى. ءماجىلىستە سونداي-اق وبلىستار اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, مينيسترلىككە قاراستى مەكەمەلەر مەن ونىڭ ايماقتارداعى قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى باس قوستى.كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە بويىنشا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇلشارا ابدىحالىقوۆا بايانداما جاسادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەشەندى باعدارلاما سيپاتىنداعى ماقالاسىنىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ وتكەن بايانداماشى ونىڭ ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ باستى باعىتى بولۋمەن قاتار, جاڭا يدەولوگيالىق قادام بولىپ تا تابىلاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. «باعدارلامادا مينيسترلىككە الەۋمەتتىك زاڭنامانىڭ جاڭارتىلۋى, الەۋمەتتىك ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ تيىمدىلىگىن قالىپتاستىرۋ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ قازاقستاندىق جوعارى ستاندارتىن بەكىتۋ سەكىلدى ناقتى مىندەتتەر جۇكتەلدى», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءازىرلەنگەن «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى جاپپاي جۇزەگە اسىرىلا باستادى. ونىڭ 2011-2012 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتىنىڭ قارجىسى 99,7 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. وسىدان قازىرگە دەيىن 51,7 ملرد. تەڭگە قارجى يگەرىلدى. بۇل ۋاقىت ارالىعىندا ەلىمىزدە 110 مىڭ ادام اتالمىش باعدارلاماعا قاتىسۋعا نيەت ءبىلدىرىپ, الەۋمەتتىك كەلىسىم-شارتتارعا قول قويدى. وسى قول قويعاندار قاتارىنداعى ادامداردىڭ 66,7 پايىزىن جۇمىسسىزدار, 29,2 پايىزىن ءوز بەتتەرىنشە جۇمىسپەن اينالىساتىندار جانە 4,5 پايىزىن تابىسى از ساناتتاعىلار قۇراعان. ءبىر ءسۇيسىنەرلىگى, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جارتىسىنان استامى, ياعني 57 پايىزى 29 جاسقا دەيىنگىلەر بولىپ وتىر.مينيستر بۇدان كەيىن باعدارلامانىڭ «ءوز بەتىمەن جۇمىسپەن اينالىساتىن, جۇمىسسىز جانە تابىسى از حالىقتى وقىتۋ جانە ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جاردەمدەسۋ» اتتى ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى سارالاپ شىقتى. وسىنىڭ شەڭبەرىندە 80,8 مىڭ ادام قاتارعا تارتىلدى. ولاردى كاسىپتىك وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 30,9 ملرد. تەڭگە قارجى قارالدى. بۇل 442 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىمەن شارت جاساسىپ, 43,9 مىڭ ادامدى كاسىپتىك وقۋدان ءوتكىزۋگە, 30,7 مىڭ ادامدى قايتا دايارلاۋعا جانە 5,6 مىڭ ادامنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ءمۇمكىندىك بەردى. جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسى باستالعان قازىرگى شاقتا 46,3 مىڭ ادام وقۋلارىن اياقتادى.ولاردىڭ شامامەن 75 پايىزى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. بۇل رەتتە جۇمىستى تىڭعىلىقتى اتقارىپ وتىرعان وڭتۇستىك قازاقستان, اقتوبە جانە اتىراۋ وبلىستارىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.ۋاقىتشا جۇمىسپەن قامتۋ ءمۇمكىندىكتەرى الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىن اشۋ ەسەبىنەن مۇمكىن بولدى, دەدى گۇلشارا ءابدىحالىقوۆا بۇدان ءارى. بۇل ءۇشىن جەرگىلىكتى جەرلەردە 5 مىڭنان استام جۇمىس بەرۋشىمەن شارت جاسالىپ, شامامەن 38 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الەۋمەتتىك ارىپتەستىك تەتىكتەرى جۇمىلدىرىلدى. الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان باعدارلاما قاتىسۋشىلارىن جالاقىمەن سۋبسيديالاۋعا 2,6 ملرد. تەڭگە جۇمسالدى. ال جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىلارى 46 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. ەسەپتى كەزەڭدە جاستار پراكتيكاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى دە بەلسەندى پايدالانىلدى. ونىڭ پىشىنىندە 26,7 مىڭ جاس بۋىن وكىلى جۇمىسقا ورنالاستى.باياندامادا جۇمىسسىزداردى, ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالىساتىنداردى جانە جاستاردى «ناقتى ەكونوميكاعا» ەنگىزۋ ءۇشىن باعدارلامانىڭ «ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ» دەپ اتالاتىن ءۇشىنشى باعىتى شەڭبەرىندە اتقارىلعان جۇمىستارعا دا ايرىقشا كوڭىل ءبولىندى. ول ەڭبەك ەتۋگە قابىلەتتى جۇرتتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ الەۋەتى تومەن قونىستاردان ەڭبەك رەسۋرستارىنا قوسىمشا سۇرانىسى قالىپتاسقان, دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەرگە كوشۋگە ىنتالاندىرۋدى كوزدەيدى. وسىعان بايلانىستى بيىلعى جىلدىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ 18 ءوڭىرىندە 1 158 جەكە جانە كوپ ءپاتەرلى ۇيلەر سالۋ جوسپارلانعان. كۇنى بۇگىنگە دەيىن بۇل تۇرعىدا 403 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى سالىنىپ ءبىتتى.مينيستر گ.ابدىحالىقوۆا ەڭبەك قاتىناستارىن دامىتۋ باعىتىندا دا ايتارلىقتاي اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ قولعا الىنعانىن ءمالىمدەدى. ءوزىنىڭ ءسوزىن وسىنداي كوتەرىڭكى مالىمدەمەمەن اياقتاعان ءمينيستردىڭ بايانداماسىنان كەيىن ءسوز تىزگىنىن مەملەكەتتىك حاتشى الدى. ءماجىلىس جۇمىسىنا ورنىندا وتىرىپ ارالاسقان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد باياندامانىڭ جاقسى مازمۇندا جاسالعانى, البەتتە, جاقسى ەكەنىن ايتا كەلىپ, ونىمەن قابات جاقسى جۇمىستاردىڭ بولعانى بۇدان دا جاقسى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. «سىزدەردىڭ مينيسترلىكتەرىڭىزدىڭ اتاۋىنىڭ ءوزى «ەڭبەك» دەگەن سوزدەن باستاۋ الادى, دەدى مۇحتار ابرار ۇلى. بۇل سىزدەردىڭ باستى جۇمىستارىڭىزدىڭ وسى ەڭبەكپەن بايلانىستى ەكەنىن ءبىلدىرەدى. سوندىقتان ەڭ ءبىرىنشى ەڭبەك جانە وسى ەڭبەككە ساي ەڭبەكاقىنىڭ بولۋى ءاردايىم قاپەرلەرىڭىزدە ءجۇرۋى كەرەك». بۇدان ءارى مەملەكەتتىك حاتشى قازىر رەسپۋبليكا بويىنشا جالاقىعا قارىز دەرەگىنىڭ 1 ملرد. 821 ملن. تەڭگە بولىپ وتىرعانىن بايانداما بويىنشا العانىن نەگىزگە الا وتىرىپ, مۇنشالىقتى بەرەشەكتىڭ قالاي پايدا بولعانىنا نازار اۋداردى. وسىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن, ياعني 708 ملن. تەڭگەسىن ءبىر عانا الماتى وبلىسى قۇرايدى. ال حالقى بارىنشا تىعىز وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى قارىزدىڭ مولشەرى بۇدان جيىرما ەسەدەن استام از, بار بولعانى 35 ملن. تەڭگە بولىپ وتىر.بۇدان كەيىن مەملەكەتتىك حاتشى «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ ءتورتىنشى باعىتى رەتىندە تىركەلگەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەسىنىڭ وتە ورىندى قولعا الىنىپ وتىرعان شارۋا ەكەنىنە توقتالدى. وسى باعدارلاما بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىنا – 968 ملن., قاراعاندى وبلىسىنا – 946 ملن., قوستاناي وبلىسىنا – 699 ملن., پاۆلودار وبلىسىنا 574 ملن. تەڭگە قارجى بولىنگەن. قازىر جىلدىڭ تامىز ايى دا كەلىپ جەتتى, ال اتالعان وبلىستاردا جاڭاعى قارجىنى يگەرۋ پايىزى «0» دەگەن تسيفردى كورسەتىپ تۇر. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز, بۇل مەجەلەردى بەلگىلەپ الۋ عانا ەمەس, سول جوبالانعان جۇمىستاردى اتقارۋ ءۇشىن بولىنگەن قارجىنى يگەرۋگە دە قاتىستى. جانە ولاردى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قالايدا ءبىر يگەرىپ شىعۋ مىندەت ەمەس, نەگىزگى ماقسات, اۋىلدىق جەرلەردىڭ ينفراقۇرىلىمى جاقسارۋىنا سەرپىن بەرۋ بولىپ تابىلادى.مەملەكەتتىك حاتشى باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى بويىنشا دا ايتارلىقتاي پارمەندى جۇمىستاردىڭ اتقارىلىپ جاتقانىن اۋىزعا الدى. ايتالىق, باتىس قازاقستان وبلىسىندا وسى باعىت شەڭبەرىندە 1415 جوبا قولعا الىنىپتى. ال حالقى بۇدان الدەقايدا كوپ قوستاناي وبلىسىندا بار-جوعى 2 جوبا كورىنىس تاپقان. «سوندا بۇل وبلىستا ميكروكرەديت الۋعا ىنتالى ادامداردىڭ شىنىمەن بولماعانى ما؟» دەگەن ساۋال تاستادى مەملەكەتتىك حاتشى. الدە مۇنىڭ باسقالاي سەبەپتەرى بار ما؟م.قۇل-مۇحاممەد ءبىرىنشى باعىتتىڭ قۇرامىنا كىرەتىن جاستار پراكتيكاسى جونىندە دە ءبىراز ساليقالى ويدىڭ ارقاۋىن شيراتتى. بۇل باعىتقا تارتىلعان ستۋدەنت جاستار كۇنى ەرتەڭ وقۋلارىن بىتىرگەن سوڭ وزدەرىنىڭ قايدا بارىپ قىزمەت ەتەتىندەرىن الدىن-الا بىلەدى. وسى جونىندەگى رەسپۋبليكا ايماقتارى بويىنشا مالىمەتتەردەگى بىرقاتار كورسەتكىشتەر كوڭىل توعايتادى. ماسەلەن, جامبىل وبلىسىندا ول 146 پايىز بولىپ تۇر. وسى ارقىلى تەك وسى وبلىستا عانا 2 684 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. قىزىلوردا وبلىسىندا دا وتە جاقسى كورسەتكىش بار. مۇندا 2 284 جاس جۇمىسقا تارتىلعان. ال استانا قالاسىندا بۇل دەڭگەي نەبارى 38 پايىزدان قايتادى. قۇرىلىسى قارقىنمەن ءجۇرىپ جاتقان جانە وعان جۇمىس قولى جەتپەي جاتقان قالاداعى احۋال, مىنە, وسىنداي. ونىمەن بىردەي ستۋدەنتى كوپ تاعى ءبىر مەگاپوليس – الماتىدا اتالمىش مولشەر 161 پايىزعا جەتكەن. ەلىمىزدەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش تە وسى. مۇنىڭ ءبارى بۇل ماسەلەگە بارىنشا مۇقيات جانە زور جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋدى تالاپ ەتەدى.وسىدان كەيىن مەملەكەتتىك حاتشى مىنبەگە كوتەرىلىپ, القا ءماجىلىسىنە قاتىسۋشىلارعا ارناعان ءسوزىن باستادى.تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ نارىقتىق ەكونوميكاعا ساي كەلەتىن جاڭا مودەلى جاسالدى. زەينەتاقى, ەڭبەكاقى, جاردەماقى مولشەرى ەسەلەپ ءوسىپ, ەلىمىز بويىنشا مىڭداعان جاڭا الەۋمەتتىك نىساندار: مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سالىندى, دەپ باستادى ءسوزىن مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وسى ورايدا. ەلباسىنىڭ جاقىندا جاريالانعان ستراتەگيالىق ماقالاسى ەلىمىزدى الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋعا قول جەتكىزگەن تابىستاردى ورنىقتىرىپ قانا قويماي, ونى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە ارنالعان. سوندىقتان الەۋمەتتىك سالانىڭ ءاربىر قىزمەتكەرى وسى ستراتەگيالىق قۇجاتتى تەرەڭ مەڭگەرىپ, ونى حالىققا جان-جاقتى تۇسىندىرە ءبىلۋى كەرەك.بۇدان ءارى مەملەكەتتىك حاتشى مىنا جايتتەرگە سالماق سالدى. جازعى دەمالىستاردىڭ قىزىپ جاتقان قازىرگى كەزدە بۇگىنگى القا ءماجىلىسىنىڭ ءوتۋىنىڭ ءوزى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ءجۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل جوسپارىن تەزدەتىپ جاساپ شىعۋ كەرەكتىگىن بىلدىرەدى. مۇنداعى ءاڭگىمە شىن مانىندە قازاقستاننىڭ تەك الەۋمەتتىك جۇيەسىن جاڭعىرتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جاڭا يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋ تۋرالى بولىپ وتىر. بۇل قۇجاتتىڭ سۇلباسى مەن نەگىزى ناقتىلى ادامعا قامقورلىق جاساۋعا ارنالعان.پرەزيدەنتتىڭ اتالعان ماقالاداعى بارلىق تاپسىرمالارى ءىس جۇزىندە سىزدەردىڭ مينيسترلىكتەرىڭىزبەن تىكەلەي بايلانىستا, سوندىقتان ءاربىر الەۋمەتتىك ينسپەكتور مەن ەڭبەك جونىندەگى ينسپەكتور بۇل كەزەڭدە وسىناۋ ماڭىزدى ستراتەگيالىق قۇجاتتىڭ ناعىز ناسيحاتشىسى مەن جۇزەگە اسىرۋشىسى بولا ءبىلۋى كەرەك, دەپ ءبىر تۇيىندەدى مەملەكەتتىك حاتشى جوعارىداعى ويلاردى.مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋدا قالىپتاعىدان تىس قيمىل مەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك كەرەك. بۇل ءماسەلەدە ەشقانداي دا ناۋقانشىلدىق پەن سالتاناتتىلىق ورىن الماۋى ءتيىس. ۇكىمەت قازىردىڭ وزىندە ەلباسىنىڭ اتالمىش ماقالاسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ شارالارى جوسپارىن جاساپ قويدى. وسى ويلاردى تارقاتىپ ايتىپ شىققان م.قۇل-مۇحاممەد ۇستىمىزدەگى جىلعى اقپان ايىندا بولىپ وتكەن كەڭەستە مينيسترلىك باسشىلىعىنا كاسىپوداقتار ۇيىمدارى قىزمەتىن جەتىلدىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلگەنىن جەتكىزدى. سول 8 تاپسىرمانىڭ بۇگىندە 5-ءى ورىندالدى. قالعان 3-ءىن ورىنداۋ 2013 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا مەملەكەتتىك حاتشى ەلباسىنىڭ 20 تاپسىرماسىنا وراي مينيسترلىك الدىندا تۇرعان ناقتى مىندەتتەرگە توقتالدى.ماجىلىستە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءالي بەكتاەۆ, قوستاناي وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك بەكتۇرعانوۆ, قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆ جانە باسقالار شىعىپ سويلەپ, كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە بويىنشا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.القا ءماجىلىسى قارالعان ماسەلە بويىنشا شەشىم قابىلدادى.سەرىك ءپىرنازار,«ەگەمەن قازاقستان».سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ,«ەگەمەن قازاقستان».