بيىلعى اقپاندا مەملەكەتتىك حاتشى گ.ابدىقالىقوۆا باستاعان قازاقستان دەلەگاتسياسى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە بارىپ قايتتى.
ونىڭ قۇرامىنا تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى م.مۇرزاماديەۆا, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ل.رامازانوۆا, سونداي-اق بارلىق وڭىردەن 30 كاسىپكەر ايەل كىردى.
ءبىزدىڭ ساپارىمىزدىڭ ماقساتى – ءباا ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى ۇيىمداستىرعان قازاقستان مەن ءباا ايەلدەرىنىڭ ءبىرىنشى بيزنەس-فورۋمىنا قاتىسۋ ەدى. باعدارلاما وتە تىعىز بولدى, ءار كۇنى ءتۇرلى ءىس-شارالار ءوتتى.
اڭگىمەمدى سول ەلدەگى ايەلدەردىڭ جاعدايىنان باستايىن.
ءباا-دە 1973 جىلدان بەرى ايەل تەڭدىگى, ولاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن العاشقى ۇيىم – جالپى ايەلدەر وداعى (GWU) جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ونى شەيحا فاتيما بينت مۋباراك باسقارادى.
ايەلدەرگە قاتىستى مەملەكەتتىك ساياسات ولاردى جان-جاقتى قولداۋعا باعىتتالعان. 2021 جىلعا قاراي گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەن الەمدەگى جەتەكشى 25 ەلدىڭ بىرىنە اينالۋ ماقساتى قويىلعان.
بۇگىندە فەدەرالدى ۇلتتىق ءماجىلىس ءتورايىمى بولىپ اراب الەمىندەگى العاشقى سپيكەر ايەل – امال ءال-كۋبەيسي سايلانعان. قازىرگى كابينەت 31 مينيستردەن تۇرسا, سونىڭ 9-ى – ايەلدەر. وسىلايشا, كابينەتتە ايەلدەردىڭ رەپرەزەنتاتيۆتىلىگى 29 پايىزعا دەيىن ۇلعايتىلدى. تۇتاستاي العاندا, ولار ءباا جۇمىس كۇشىنىڭ 46%-ىنەن اسادى. امىرلىكتەر قازىر تاياۋ شىعىستىڭ مەيلىنشە تۇراقتى ەلىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. بۇل ونىڭ ورنىقتى ەكونوميكالىق جاعدايىنا, يكەمدى الەۋمەتتىك ساياساتىنا, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى تومەندىگىنە بايلانىستى. اتالعان ۇدەرىستەرگە اراب ايەلدەرى ماڭىزدى ۇلەس قوسۋدا.
دۇنيەجۇزىلىك بانك اتلاسىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, 2018 جىلى الەمدەگى ىشكى جالپى ءونىم ء(ىجو) دەڭگەيى ەڭ جوعارى ەلدەر اراسىنان ءباا – 29-شى, جان باسىنا شاققانداعى ءىجو جونىنەن – 6-شى, ال اراب الەمى ەلدەرى اراسىندا ءىجو جونىنەن 2-ءشى ورىن الدى. 2018 جىل قورىتىندىسىندا ءىجو 435 ملرد اقش دوللارىن قۇراعان.
ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالالارى: مۇناي مەن گاز ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ, قۇرىلىس, كوممۋنيكاتسيا, پورت جانە اەروپورت قىزمەتتەرىن كورسەتۋ, ەنەرگەتيكا مەن ونەركاسىپ, اقپاراتتىق تەحنولوگيا مەن بانك سەكتورىن دامىتۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ.
امىرلىكتەر شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەدى. قازىر ونىڭ تىركەلگەن سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 400 مىڭنان اسادى.
ەلدە ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان «كوزقاراس-2021» باعدارلاماسى قابىلدانعان. ماقساتى – «جاقسى دامىعان جانە يننوۆاتسيالىق امىرلىكتەر باسەكەگە قابىلەتتى, ورنىقتى ەكونوميكا قۇراتىن» مەملەكەت قالىپتاستىرۋ.
امىرلىكتەر دە قازاقستان سياقتى ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋعا ەرەكشە كوڭىل بولۋدە. ماسەلەن, ەكونوميكانىڭ مۇناي سەكتورىنان باسقا سەگمەنتتەرى سوڭعى جىلدارى 124,3 ملرد دوللار كولەمى جانە 20%-تەن ارتىق ءوسىمى ارقىلى جوعارى تيىمدىلىك كورسەتىپ وتىر. ناتيجەسىندە ەكونوميكانىڭ مۇنايعا سۇيەنگەن ءتۇرى ءبىلىمدى تىرەك ەتكەن يننوۆاتسيالىق ەكونوميكاعا اۋىسا باستادى.
ءباا جىلجىمايتىن م ۇلىك, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى, اۆياتسيا سالالارىندا ءوزىن ماڭىزدى ويىنشى رەتىندە كورسەتۋدە. 2012 جىلدان بەرى العاشقى «باراكا» اتوم ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. سوڭعى جىلدارى امىرلىكتەر عارىش سالاسىن دامىتۋدا بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىرعانىن ايرىقشا ايتا كەتۋ كەرەك. 2014 جىلى ءباا عارىش اگەنتتىگى قۇرىلعان. 2015 جىلى امىرلىكتەردىڭ وزىق عىلىم جانە تەحنولوگيا ينستيتۋتى بازاسىندا ءباا عارىش ورتالىعى اشىلدى. وندا جاپونيا, اقش, رەسەي جانە قازاقستان عارىش اگەنتتىكتەرىمەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق دامىتىلۋدا. امىرلىكتەر حالىقارالىق عارىش ستانساسىنا 2019 جىلى «بايقوڭىر» كوسمودرومىنان ءوز عارىشكەرىن اتتاندىراتىن تاياۋ شىعىستىڭ ءبىرىنشى ەلى بولۋعا دايىندالۋدا. ال 2020 جىلى اراب جانە يسلام الەمىنەن العاش رەت مارسقا عارىش زوندى – مارسوحود جىبەرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ەلدە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى بىرتىندەپ جاڭعىرتىلۋدا. مينيسترلەر كابينەتى بولاشاقتى, باقىتتى, جاستاردى, اۋا رايىنىڭ وزگەرۋىن, ت.ب. باعدارلاردى ۇستانىپ وتىر. مىسالى, بۇگىندە بىرەگەي قۇرىلىمدار – باقىت پەن يگىلىك مينيسترلىگى, تولەرانتتىلىق مينيسترلىگى, بولاشاق مينيسترلىگى, جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىگى جۇمىس ىستەيدى.
2016 جىلى قۇرىلعان ءباا باقىت پەن يگىلىك مينيسترلىگى جاڭا يگىلىكتەر جاساۋ جانە قوعامداعى باقىت دەڭگەيىن كوتەرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ولار ءبىلىم بەرۋدى, مەديتسينانى, بيزنەس ءۇشىن جاعدايدى جانە ءومىردىڭ باسقا دا قىرلارىن جاقسارتۋ ماقساتىن العا قويعان.
ۇكىمەت پەن حالىق اراسىندا سەنىم دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنى بايقالادى. اتقارۋشى ورگانداردىڭ حالىقپەن ءوزارا ارەكەتتەستىگىن كۇشەيتۋ شارالارىن ەل باسشىلىعى تىكەلەي ءوزى قاداعالايدى. ماسەلەن, ابۋ-دابي قالاسى مۋنيتسيپاليتەتىنىڭ تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا 2018 جىلى تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدى جاقسارتۋ, قاناعاتتانۋى دەڭگەيىن ارتتىرۋ جونىندەگى ساياسات اياسىندا تۇتىنۋشىلار باقىتى ورتالىعى اشىلعان.
وتباسىنى بارىنشا قولداۋعا زور كوڭىل بولىنەدى. «ۇلتتىق وتباسىلىق ساياسات» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ول 6 كومپونەنتتى قامتيدى: نەكە, وتباسىلىق قاتىناس, رولدەر تەڭگەرىمى, بالا مەن وتباسىنى قورعاۋ, وتباسى باقىتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن وتباسىلىق قىزمەتتەر كورسەتۋ رەينجينيرينگى.
تولەرانتتىلىق – امىرلىكتەردىڭ ىشكى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى دىڭگەگى. ءباا پرەزيدەنتى شەيح حاليفا بەن زايد ءال ناحايان 2019 جىلدى «تولەرانتتىلىق جىلى» دەپ جاريالاپ, جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى حالىقتىڭ بويىنا سىڭىرۋدەگى ەل باسشىلىعىنىڭ كۇش-جىگەرىن اتاپ ايتقان.
ەلدىڭ تاعى ءبىر باسىمدىعى – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى, ونى دامىتۋعا بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ شامامەن 21,1%-ءى جۇمسالادى. زاڭناما بويىنشا بارلىق ازاماتتاردىڭ مىندەتتى ورتا ءبىلىم الۋى قاراستىرىلعان. ءبىلىم بەرۋدىڭ يننوۆاتسيالىق جۇيەسىن دامىتۋعا باعىتتالعان, 2017-2021 جىلدارعا جوبالانعان ارناۋلى ستراتەگيالىق جوسپار جۇزەگە اسىرىلۋدا. جاڭا وزگەرىستەر ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بارلىق دەڭگەيىندە ەنگىزىلۋدە. بۇل رەتتە باستى نازار قازاقستاندىق مودەل ۇلگىسىندەگى 12 جىلدىق وقۋعا كوشۋگە اۋدارىلىپ وتىر. جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەر, سونداي-اق نەگىزىنەن امەريكالىق جانە بريتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە باعدارلانعان بىرقاتار تانىمال جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتەر ارقىلى كورىنىس تابۋدا. اتاپ ايتقاندا, امەريكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر, سوربوننا ۋنيۆەرسيتەتى مەن لوندون ەكونوميكا مەكتەبىنىڭ فيليالدارى.
ءباا شەتەلدىك ميگرانتتار سانى جونىنەن الەمدە ءبىرىنشى ورىن الادى. ۇكىمەت بىلىكتى ۇلتتىق كادرلار دايارلاۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋدى جالعاستىرىپ, بايىرعى حالقىن جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋدە. ەلدە «امىرلىكتەندىرۋ» جالپىۇلتتىق باعدارلاماسى قولدانىستا. ونىڭ نەگىزگى ماقساتىنىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ بارلىق سالاعا, اسىرەسە جەكە سەكتورعا اتسالىسۋى. بۇل ءۇشىن ەڭبەك تۋرالى فەدەرالدىق زاڭعا بىلىكتى ءباا ازاماتتارىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن جانە ولار ءۇشىن بوس لاۋازىمداردى يەلەنۋدە باسىمدىق بەرەتىن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن.
مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ ءباا ەلىنە ساپارى امىرلىكتەر تاراپىنا قازاقستاندا 2050 ستراتەگياسى, ۇلت جوسپارى, ءۇشىنشى جاڭعىرۋ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ حالىققا جولداۋلارى, «تسيفرلى قازاقستان» ءتارىزدى ستراتەگيالىق باعدارلامالارعا سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي, ەكونوميكالىق جانە رۋحاني وزگەرىستەر تۋرالى اقپارات جەتكىزۋگە سەپتىگىن تيگىزدى. اتالعان رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى باستى درايۆەردىڭ ءبىرى – بيزنەس. ايەلدەر قاۋىمى ونى كۇشەيتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. قازىر ايەلدەر شاعىن جانە ورتا بيزنەستە جەتەكشى ورىندارعا يە. ولار شوب سالاسىنداعى 500 مىڭنان اسا كومپانيانى باسقارىپ وتىر.
ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – بيزنەس-ورتانى جاقسارتۋ جانە ينۆەستيتسيا تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ. ماسەلەن, 20 جىلدا قازاقستانعا 320 ملرد اقش دولل كولەمىندە قاراجات تارتىلدى. اتاپ ايتقاندا, ءباا ەلىنەن قازاقستانعا كەلگەن شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستيتسيا 2,1 ملرد اقش دوللارىنا جەتتى. ءباا قاتىسۋىمەن 242 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, قۇنى 1,73 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن بىرنەشە ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولار – كوپفۋنكتسيونالدى «ابۋ دابي پلازا» كەشەنى مەن استاناداعى حالىقارالىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى, ەكسترۋزيا ادىسىمەن وڭدەلگەن الماتى وبلىسىنداعى قۇراما جەم ءوندىرىسى جانە جەمىس-جيدەكتىڭ وڭدەلۋى. Mubadala ينۆەستيتسيالىق قورىمەن بىرگە «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارناۋلى ەركىن ەكونوميكالىق ايماعى اۋماعىندا «ا» ساناتىنداعى زاماناۋي قويما ورىنجايلارىن سالۋ جوباسى جالعاسۋدا.
قازاقستاندا قازىر ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. تارتىلاتىن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ 2022 جىلعا قاراي 1,26 ەسە ۇلعايتىلۋى ونىڭ باستى مىندەتى رەتىندە بەلگىلەنگەن. ايقىندالعان 6 باسىم سالا: اگروونەركاسىپ كەشەنى, ماشينا جاساۋ, حيميا جانە مۇناي حيمياسى, ينفراقۇرىلىم, تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كەشەنى, ساۋدا ينۆەستورلار ءۇشىن سالىققا, كەدەن سالىعىنان بوساتۋعا, تابيعي گرانتتارعا قاتىستى پرەفەرەنتسيالار قاراستىرىلعان.
ەلدە كاسىپكەرلەردىڭ قىزمەتىن جەڭىلدەتۋ باعىتىندا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىلىپ وتىرادى. كاسىپورىنداردى تىركەۋ ءراسىمى, كەلىسىمشارتتاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا رەفورما جاسالدى. قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە, 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «Doing business» رەيتينگىسىندە 28-ءشى ورىن الدى. دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ جاھاندىق باسەكەلەستىك يندەكسى بويىنشا ءبىزدىڭ باسەكەلەستىك ارتىقشىلىقتارىمىز «ەڭبەك نارىعىنان» – 30-شى, «بيزنەستىڭ قارقىندىلىعى» جونىنەن 37-ءشى ورىندا بولۋىمىز.
قوعامدىق سانا تۇرعىسىنان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جانە « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرىنىڭ» باسىمدىقتارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا, قازاقستان مادەنيەتى جاھاندىق الەمدە ىلگەرىلەتىلۋدە, تاريح پەن مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرىنە عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
گۇلشارا ابدىقالىقوۆا قازاقستان جانە ءباا ىسكەر ايەلدەرى بيزنەس-فورۋمىندا ءسوز سويلەپ, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ساراپشىلارىنىڭ باعالاۋى بويىنشا, گەندەرلىك تەڭسىزدىك ءالى دە ادام دامۋى جولىنداعى كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ولار ادام دامۋىنىڭ يندەكسى ايەلدەردە ەرلەرگە قاراعاندا ورتا ەسەپپەن 6%-كە كەم جانە ونى ازايتۋ ءۇشىن قازىرگى پروگرەسس قارقىنىمەن 200 جىلدان اسا ۋاقىت قاجەت ەكەنىن ايتادى. جاراتىلىسىنان بويىندا ادىلەتتىلىككە قۇشتارلىق سەزىمى باسىم كەلەتىن ايەلدەر تەڭسىزدىكتى جەڭۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ولار قاجىرلى ەڭبەك ەتە وتىرىپ, جەتەكشى ورىنعا ۇمتىلادى.
قازاقستان ايەلدەرى ەكونوميكانىڭ قارقىندى دامۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورىنىڭ بىرىنە اينالدى. ايەلدەر بيزنەسىن دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى دا, حالىقارالىق ينستيتۋتتار جەلىسى بويىنشا دا جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.
ەكونوميكانىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەكتورىندا بارلىق جۇمىس ورنىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قۇرايتىن وسى سالانىڭ 44%-تەن استام سۋبەكتىسىن ايەلدەر باسقارىپ وتىر. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا 12 مىڭنان اسا جوبا سۋبسيديالاندى, ولاردىڭ 30%-تەن كوبى – ايەلدەر كاسىپكەرلىگى سۋبەكتىلەرى. ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن بىرلەسكەن «بيزنەستەگى ايەلدەر» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ايەلدەر باسقاراتىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە 80,7 ملن اقش دوللارى كولەمىندە 20 مىڭنان استام زايم بەرىلدى.
ايەلدەردىڭ ينكليۋزيۆتى كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ جولدارى جونىندەگى قىزۋ پىكىرتالاس بارىسىندا قازاقستان مەن ءباا بيزنەس-قوعامداستىقتارىنىڭ ءوزارا ءىس-ارەكەتىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. مەملەكەتتىك حاتشى فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى ەلدەرىمىزدەگى ايەلدەر بيزنەسىن جان-جاقتى ىلگەرىلەتۋگە شاقىردى. ول بۇل ءۇشىن تسيفرلاندىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, بيزنەس-قوعامداستىقتاردىڭ ەكونوميكا, ساۋدا, تەحنولوگيا جانە وزگە دە سالالارداعى ىنتىماقتاستىعىن تەرەڭدەتۋدى, بىرلەسكەن سەرپىندى جوبالاردىڭ وزەكتى كەيسىن ازىرلەۋدى ۇسىندى. فورۋم ەكىجاقتى ديالوگتى كەڭەيتۋگە ارنالعان ءداستۇرلى الاڭعا اينالۋعا ءتيىس.
قازاقستانداعى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى فورۋمدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ءلاززات رامازانوۆا ايتىپ بەردى.
فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى مەن ءباا ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
سونداي-اق مەملەكەتتىك حاتشى ساپار اياسىندا ءباا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
مەملەكەتتىك حاتشى ءباا ايەلدەر باس كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى شەيحا فاتيما بينت مۋباراكپەن كەزدەسۋدە ەكى ەلدىڭ ايەلدەر بيزنەس-قوعامداستىعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ, مەملەكەتتىك وتباسىلىق ساياساتتىڭ باسىمدىقتارىن, انا مەن بالانى قورعاۋ, ايەلدەردىڭ قۇقىعى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ, گەندەرلىك تەڭدىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. امىرلىكتەردە ول كىسىنى «امىرلىكتەردىڭ اناسى» دەپ اتايدى. ول وتباسىلىق دامۋ قورىن, انا مەن بالا جوعارعى كەڭەسىن باسقارادى. 2017 جىلى امىرلىكتەردە جانە شەتەلدەردە گەندەرلىك تەڭدىك باعىتىندا جۇمساعان كۇش-جىگەرى ءۇشىن بۇۇ تاراپىنان «وزگەرىستەر ەلشىسى» دەپ تانىلدى. سونداي-اق بۇگىندە قازاقستان ايەلدەردىڭ قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالاردا تەڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ ءىسى بويىنشا ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋگە قول جەتكىزگەنى اتاپ ءوتىلدى. مىسالى, 2018 جىل قورىتىندىسىندا, دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ باعالاۋىنا سايكەس, «ايەلدەردىڭ ەكونوميكاعا اتسالىسۋى مەن مۇمكىندىكتەرى» كورسەتكىشى جونىنەن ەلىمىز 32-ءشى ورىن الدى.
ءباا فەدەرالدى ۇلتتىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى امال ءال-كۋبەيسيمەن اڭگىمە بارىسىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى بويىنشا ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-ارەكەت جايى تالقىلاندى. قازىرگى كەزدە قازاقستان مەن امىرلىكتەر ەنەرگەتيكا, تۋريزم, كولىك-لوگيستيكا سەكتورى سالالارىندا بىرقاتار ءىرى جوبانى بىرلەسە جۇزەگە اسىرۋدا. عارىشتى بىرگە يگەرۋ, اتوم ەنەرگەتيكاسى, يسلامدىق قارجىلاندىرۋ سالاسىندا مەيلىنشە كەڭ پەرسپەكتيۆالار بار. ەلدەرىمىز كوپتەگەن ۇيىمدار, سونىڭ ىشىندە بۇۇ, يىۇ, اوسشك اياسى بويىنشا دا ءتيىمدى ءوزارا ىقپالداستىق ورناتىپ, وزەكتى حالىقارالىق تۇيتكىلدەردى رەتتەۋدەگى ارەكەتتەرىن تىعىز ۇيلەستىرىپ وتىر.
سونداي-اق گ.ابدىقالىقوۆا ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتالارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى مۇحاممەد تاني ار-رۋمەيسيمەن, UN Women وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى موزا ءاش-شەححيمەن كەزدەستى. كەزدەسۋلەردە ەلدەرىمىزدىڭ ساۋدا-ەكونوميكا, ينۆەستيتسيا سالالارىنداعى ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن تەرەڭدەتۋ, ايەلدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
بارلىق كەزدەسۋىمىز جىلى شىرايلى, دوستىق اۋاندا ءوتتى, ارابتاردىڭ قوناقجايلىلىعى مەن اقكوڭىلدىلىگى بىزگە – قازاقستاندىقتارعا ۇقسايدى.
ءبىزدى زاماناۋي اراب ايەلدەرى قوعامداستىعى جاقسى جاعىنان تاڭعالدىردى. ولار يسلام قاعيداتتارىن, بايىرعى شىعىستىق وتباسى داستۇرلەرىن ۇستانادى, سونىمەن بىرگە ءوز بيزنەسىن تابىستى جۇرگىزە دە بىلەدى. ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن. بۇعان ولاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋعا, شەت تىلدەرىن ۇيرەنۋگە ۇمتىلۋى سەپتىگىن تيگىزىپتى.
اراب ايەلىنىڭ ەنشىسىنە تەك ءۇي مەن وتباسى توڭىرەگى عانا تيەسىلى دەگەن قالىپتاسقان قاساڭ پىكىر كوز الدىمىزدا وزگەردى. ولار اقجارقىن, ءبىلىمدى, ءوز ەلدەرى ءۇشىن, الەمدەگى بەيبىتشىلىك ءۇشىن جاندارى اۋىرادى.
تۇتاستاي العاندا, مەملەكەتتىك حاتشى گ.ابدىقالىقوۆانىڭ ءباا-گە جۇمىس ساپارى تابىستى, مازمۇندى جانە جەمىستى بولدى. قازاقستان ايەلدەرىنىڭ بيزنەس-قوعامداستىعى جاڭا ىسكەرلىك بايلانىستار ورناتتى. ءبىز ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا اياسىنداعى جاڭا جوبا, تىڭ تەحنولوگيالارمەن تانىس بولدىق. قازاقستان – اراب امىرلىكتەرى اراسىندا ايەلدەردىڭ تسيفرلى بيزنەس-كوپىرى ورناتىلدى! مايراش كوزجانوۆا,
مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ حاتشىلىعى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى
استانا – دۋباي – ابۋ-دابي – استانا