ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر قالاي شەشىلەدى؟

قاعازسىز فورماتقا كوشىرىلۋدە

ەلباسى توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆ تسيفرلاندىرۋعا قاتىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ءبىرشاما جەتىستىك بار ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدە قازىرگى تاڭدا كەزەك كۇتۋ ازايعان.   

مينيسترلىك مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ 2018 جىلعى 5 قا­زان­داعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بار­لىق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىستى قاعازسىز جۇرگىزۋ فورماتىنا تولىقتاي كوشۋىن, اتاپ ايتقاندا باستاپقى مەديتسينالىق قۇجاتتامانى قاعازسىز جۇرگىزۋگە كوشۋىن قامتاماسىز ەتۋدە.

مەديتسينانى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ كەزەڭ-كەزەڭى­مەن جۇزەگە اسىرىلۋدا. قانات­قاقتى جوبانىڭ I كەزەڭىندە 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­­­تاپ اقمولا, قوستاناي جانە با­تىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ دەن­­ساۋ­­لىق ساقتاۋ ۇيىمدارى ەلەكت­روندى فورماتقا كوشتى. II كەزەڭ بويىنشا 1 ساۋىردەن باستاپ وڭ­تۇس­تىك قازاقستان, ماڭعىس­تاۋ, پاۆ­لودار جانە الماتى وب­لىس­­تارىنىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ ۇيىمدارى, ال III كەزەڭدە 1 شىل­دەدەن باستاپ استانا, الماتى قالا­لارى جانە اقتوبە, اتىراۋ, شى­عىس قازاقستان, جامبىل, قىزىل­وردا, سولتۇستىك قازاقستان وب­لىس­تارى سياقتى قالعان 8 ءوڭىر مە­دي­تسينالىق قۇجاتتامانى ەلەك­ترون­دى فورماتتا جۇرگىزە باستادى. 

جوبانىڭ I, II جانە III كەزەڭ­دەرىنىڭ شەڭبەرىندە شامامەن 700 دەربەس دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيى­مى ىسكە قوسىلدى. 2018 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن بارلىق 697 دەربەس ۇيىمدا 32 وتاندىق جانە شەتەل ازىرلەۋشىلەرىمەن ۇسىنىلعان مەدي­تسينالىق اقپاراتتىق جۇيە­نىڭ 38 ءتۇرى تولىق ەنگىزىلدى. 5 420 دەربەس ەمەس مەديتسينالىق ۇيىم­دا 3 149 مەديتسينالىق اقپارات­تىق جۇيە جۇمىس ىستەيدى.

ولجاس ابىشەۆ,

دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى

4 599 ءوتىنىش قارالدى

ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, بيزنەس جۇرگىزۋگە قولايلى احۋال تۋدىرۋ ماسەلەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. بۇل ورايدا قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ىسىندە ءبىرشاما جۇمىستار اتقارىلۋدا.

 

بيزنەستى قورعاۋ ىسىنە قاتىس­تى 2018 جىلى بىزگە وتان­دىق كاسىپ­كەرلەردەن 4 599 ءوتىنىش ءتۇستى. ولاردىڭ اراسىندا كاسىبىن جاڭا­دان باستاعان جاستار دا از ەمەس. وتىنىشتەردىڭ 43%-ى وڭ شە­ش­ى­مىن تاپقانىن دا اتاپ وتكەن ءجون. 

كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋ جونىندەگى ەلباسى جۇرگىزىپ وتىرعان سايا­سات تيىمدىلىگىن كورسەتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. قۇقىقتىق قور­عاۋ جۇيەسىنە كەلىپ تۇسەتىن وتى­نىش­تەردىڭ ازايۋى دا وسىنى كورسەتەدى.  2017 جىلى وتىنىش­تەر سانى الدىڭعى جىلمەن سالىس­تىرعاندا 28%-عا ازايسا, 2018 جىلى تاعى 11%-عا ازايدى.

2019 جىلى بيزنەس-ومبۋدس­­مەن جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتت­ارىنا اكىمشىلىك كەدەر­گى­لەردى جويۋ, سىبايلاس جەم­قور­لىق تاۋەكەلدەرىن بارىنشا ازايتۋ, زاڭنامانى ودان ءارى ىزگىلەندىرۋ, كاسىپكەرلەردىڭ قۇ­قىق­تارى مەن زاڭدى مۇد­دە­لەرىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماسە­لەلەرى ەنگىزىلدى. جالپى, كاسىپ­كەر­لەردىڭ بەلسەندىلىگى جو­عا­رى دەۋگە بولادى. ولار وز­دەرى­نىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن جاقسى بىلەدى, ونى قورعاۋعا قاشان­دا ءازىر. ءبىز جىل سايىن كاسىپ­كەر­لىك سۋبەكتىلەرىمەن, وبلىس اكىم­دەرىمەن جانە پروكۋرورلارىمەن جۇمىس كەزدەسۋلەرىن, كوشپەلى كەزدەسۋلەر وتكىزەمىز. 

بۇگىنگى تاڭدا ادىلەت مينيستر­لىگىمەن ءوزارا بەلسەندى ءىس-قيمىل بارىسىندا اكىمشىلىك-دەليكتىلىك زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا. پارلا­مەنت ماجىلىسىندە قارالىپ جاتقان زاڭ جوباسى اياسىندا قۇقىق بۇزۋ­شى­لىقتاردىڭ الدىن الۋ ينس­تي­­تۋتىن ودان ءارى كەڭەيتۋ, 44 باپ بويىنشا ايىپپۇلداردى تو­­مەن­­دەتۋ, 10 باپ بويىنشا جازا­­نى رەپرەسسيۆتى ەمەس تۇر­گە اۋىس­تىرۋ, ازاماتتىق-قۇقىق­تىق نەمەسە تارتىپتىك جاۋاپكەر­شىلىك كوز­دەلۋى ءتيىس قۇقىق بۇزۋشى­لىق­تاردىڭ 32 قۇرامىن الىپ تاستاۋ ۇسىنىلدى.

ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيستر­لىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, باقىلاۋ-قاداعالاۋ فۋنكتسيا­لارى­نا اۋقىمدى تەكسەرۋ جۇر­گىزىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە كەي­بىر نىسانداردى ىرىكتەپ تەك­­سەرۋ توقتاتىلدى,  تەكسەرۋ مەرزىم­دەرى قىسقارتىلدى.

بىلتىر قازاقستان مەن وزبەك­ستان بيزنەس-ومبۋدسمەن­دەرىنىڭ فورۋمى ءوتىپ, القالى جيىن اياسىندا ءوزارا كومەك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعان بولاتىن. ەكى ەل كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن اقپارات الماسۋداعى ىنتىماقتاستىقتى كوزدەپ وتىر. سونىمەن قاتار مەم­لەكەتتىڭ ۇلتتىق زاڭدارىن دۇ­رىس قولدانۋ بويىنشا كون­سۋل­تاتسيالىق-قۇقىقتىق كومەك كور­سەتۋ, عىلىمي-تاجىري­بەلىك كونفەرەنتسيالارعا, سەمينار­لارعا جانە باسقا دا ءىس-شارالارعا قاتى­سۋ قاراستىرىلعان. رەسەي­مەن ارادا دا وسىنداي كەلىسىم جاسال­عانىن ايتا كەتۋ كەرەك. 

ءبىز ءۇشىن باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – وزگە ەلدە ءجۇرىپ باسىنا ءىس تۇس­كەن كاسىپكەرلەرىمىزگە كومەك­تە­سۋ, ولاردى جالعىز قالدىر­ماۋ. بۇل ەلىمىزدە كاسىپكەرلەردىڭ كو­بە­يۋىنە, ولاردىڭ ەركىن جۇمىس ىس­تەۋىنە, الىس-جاقىن شەتەلدەرمەن باتىل كاسىپكەرلىك بايلانىس ورناتۋىنا جاعداي تۋعىزاتىنى ءسوزسىز.

بولات پالىمبەتوۆ,

قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل

تولەمدەردى ەسەپتەۋدىڭ تەتىكتەرى وزگەرتىلەدى

ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسى مەملەكەت باسشىسى ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندارعا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ورتاشا مولشەرىن 30%-عا دەيىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. 

 

وسى تاپسىرمانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت اعىم­داعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزە­تىن «مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتان­دىرۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭا رەداك­تسياداعى جوباسىن ازىرلەدى.  زاڭ جوباسىندا الەۋمەتتىك تولەم­دەردى ەسەپتەۋدىڭ تەتىكتەرىن وزگەر­تۋ كوزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە بۇگىندە قولدانىلاتىن ورتا­شالانعان دارەجەنىڭ ورنىنا ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان ادامدارعا تولەم ەسەپتەگەندە ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋدىڭ جەكە دارەجەسىن قولدانۋ, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان ادامدارعا تولەم تاعايىنداۋ ءۇشىن اسىراۋىنداعىلار سانىنىڭ كوەففيتسيەنتىن ارتتىرۋ, سونداي-اق جۇمىسىنان ايىرىلعان ادام­دارعا تابىستى الماستىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ جايى قاراستىرىلعان.  زاڭ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ الەۋمەتتىك قاتەر تۋىنداعان جاع­دايدا جۇمىس ىستەيتىن ازامات­تار­دىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن قام­تاماسىز ەتۋگە باعىتتالىپ وتىر. 

الماس قۇرمانوۆ,

«مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى» اق پرەزيدەنتى

ەكسپورتتى ەسەلەۋدى ەسكەرگەن ءجون

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تەتىگى سانالاتىن ماڭىزدى سالالاردىڭ قارقىنى مەن دامۋى, كەم-كەتىك تۇستارى كەڭىنەن ءسوز بولدى. ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ الەۋەتى, ەت ونىمدەرىنىڭ نارىقتاعى ۇلەسىنە قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەر ايتىلدى. 

سوڭعى ءۇش جىلدا العاش رەت وسى سالاداعى يمپورت ءوسىمى اي­تارلىقتاي ارتىپ وتىر. وتان­دىق قۇس ەتىن وندىرۋشىلەر ەلدەگى جالپى سۇرانىستىڭ 60 پايىزىن قامتاماسىز ەتۋدە. بۇعان قوسا, شۇجىق ونىم­دەرى يم­پورتىنىڭ ۇلەسى دە جو­عا­رىلاپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, 20 مىڭ توننا ءىرى قارا مالدىڭ 70 پا­يىزى ءتىرى كۇيىندە ەكسپورت­تالادى. قازاقستاننىڭ دسۇ شەڭبەرىندە العان مىن­دەتتەمەلەرىنە بايلانىستى قۇس ەتىنىڭ يمپورتى ۇلعاي­عانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. ەلى­مىزدەگى حالىق سانىنىڭ ءوسۋى دە تيىسىنشە ەت ونىمدەرىن تۇتىنۋ كولەمىنىڭ ەداۋىر ارتۋىنا ىقپال ەتتى. 

كوپتەگەن وتاندىق شارۋا­­شىلىق ء«مارمار ەت» سياق­تى جوعارعى ساناتتاعى ءونىم وندىرۋ­گە باعىتتالسا, يم­پورتتىڭ ەلەۋ­لى ۇلەسىن سۇيەك­سىز كەسەك ەتتەر, مىسالى, شۇ­جىق پەن باسقا دا ەت ونىم­دەرى قۇرايدى. 

جالپى, مال شارۋا­شى­لىعىن دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. بۇل سالا قازاقتىڭ ىقى­لىم زاماننان قانىنا سىڭگەن, جان-جاقتى مەڭگەر­گەن سالاسى. ءبىزدىڭ ەل – مال شارۋاشىلىعىن مەڭگەرگەن ءىرى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى.  وزگە ەلدەردەگى  ونىمدەرمەن سا­لىس­تىرعاندا وتاندىق ءونىم ەكولوگيالىق تازا ەكەنىن جاق­سى بىلەمىز. 

بۇگىندە شەتەلدىك تۇتىنۋ­شىلار قازاقتىڭ قويى مەن جىل­قىسىنىڭ دامىنە تەڭ كەلەتىن ءونىمنىڭ جوق ەكەنىن ءجيى ايتادى. وسىدان-اق ساپالى ەتتىڭ كولەمىن ارتتىرىپ, سۇرانىستى ەسەلەۋدىڭ ءتۇرلى تەتىكتەرىن مەڭ­گەرۋ كەرەكتىگىن اڭعارۋعا بولادى. 

ول ءۇشىن مەملەكەت تارا­پىنان مال شارۋاشىلى­عىن جانداندىرۋعا, ءورىسىن كە­ڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. 

كونەدەن كەلە جاتقان اتا كاسىپتىڭ تۇتاس ءبىر مەملەكەتتىڭ ەكونو­ميكالىق احۋالىن دامى­تۋعا الەۋەتى تولىق جەتكىلىكتى. مۇنى ەلباسى تالاي رەت شەگەلەپ ايتقان-دى. بۇل جولى دا سالانىڭ تىنىسىن اشۋعا مەملەكەت قازىناسىنان قاراجات قاراستىرۋدى تاپسىردى. وسى باعىتتا جۇمىستار جوسپارلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ, ءتيىمدى جۇزەگە اسسا, ۇتارىمىز انىق. 

راديك تەمىرعاليەۆ, 

تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى جانىنداعى اەسي ساراپشىسى

ويلاۋ جۇيەمىزدى جاڭعىرتۋ تالاپ ەتىلەدى

مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى. ەل تاۋەلسىزدىگى جىلدارىنداعى جەتىستىكتەرىمىزدى جوققا شىعارا المايمىز. الايدا, الەمدىك كەڭىستىكتەگى وزگەرمەلى ۇدەرىستەرگە زەر سالاتىن بولساق, قازاقستان بۇگىنگى جەتكەن جەتىستىگىمەن توقتاپ قالماۋى قاجەت.

«وتكەن جىلدان باستاپ مەم­لەكەتتىك-الەۋمەتتىك ساياسات جۇيەلى تۇردە قايتا قاراستىرىلدى. بەس الەۋمەتتىك باستاما, جۋىرداعى جولداۋ جانە جاستارعا ارنالعان الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى اياسىندا بارشا قازاقستاندىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى قامتاما­سىز ەتۋ ءۇشىن كوپ قارجى بولىنۋدە. بۇگىندە كوپتەگەن ەلدىڭ مۇنداي الەۋمەتتىك شىعىندارعا شاماسى كەلمەيدى», دەپ اتاپ ءوتتى ەلباسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتى­رىسىندا. بۇل باعدارلاما ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە باعىت­تالعاندىعىنىڭ جارقىن كورىنىسى. بىراق جاڭا تەحنولوگيالار زامانى جەر بەتىندەگى قانداي دا بولماسىن مەملەكەتتەن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى تالاپ ەتەدى. قاراپ وتىرساق, امەريكا, قىتاي سياقتى الپاۋىت ەلدەردىڭ ءوزى ەكونوميكاسىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرە باستادى. الەم ەلدەرىمەن كوپۆەكتورلى ساياسات ۇستانعان قازاقستان ءۇشىن شيكىزات ءوندىرۋشى ەل بولىپ قالۋ تيىمسىزدىگىن كورسەتتى. 

وسى تۇرعىدان العاندا, بيزنەس­تى دۇرىس ۇيىمداستىرا ءبىلۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولداۋ بىلدىرۋدەگى قادامدار ۇزدىكسىز جەتىل­دىرىلىپ, كاسىبي تۇرعىدان تو­­لىق­تىرىلۋى ءتيىس. مىسالى, جۇ­مىس­سىزدىق فاكتورلارىن الايىق. ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى دۇرىس جولعا قويىلعان, ودان قالسا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرى مولىنان قاراستىرىلعان. سولاي بولا تۇرا جۇمىسسىزدىق بەلەڭ الۋدا. بۇل جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمسىزدى­گىن كورسەتەدى. مىسالى, سولتۇس­تىك وڭىرلەردە جۇمىسشى تاپشى دەيمىز. وڭىرلەردى دامىتۋ, سونداي-اق جاس مامانداردى اۋىلعا تارتۋ باعدارلاماسىن نەگە ءتيىمدى جۇزەگە اسىرماسقا؟.. تۇرعىن ۇيلەردى كوپتەپ سالىپ تاستادىق, ال ون­دا تۇراتىن ادام جوق. ەكى-ءۇش اۋىسىم­دا وقيتىن وڭىرلەردە مەكتەپ جوق, كەرىسىنشە بالا سانى از اۋماقتاردا مەكتەپتەر رەتسىز سالىن­عان. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن دەيمىز. نەگە رەتسىز, جۇيەسىز نەسيەلەر بەرىلەدى؟ تاماق ءوندىرىسىنىڭ ءىجو-گە شاققانداعى ۇلەسى جوعارى دا, جەڭىل ونەركاسىپتىڭ ۇلەسى وتە تومەن. نەگە؟ ەلباسى اتاپ وتكەندەي, ءسۇتتى دە, ەتتى دە, تىپتەن كوكونىستى دە شەتەلدەن تاسى­­­مال­دايمىز. ال بىزدە وعان مۇم­كىنشىلىك جوق پا؟.. بۇل ءتيىمدى ەكونوميكالىق باسقارۋ جۇيەسىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن كورسەتەدى. 

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇكى­مەت­كە, ۇلتتىق بانككە باتىرا ايت­­قان سىنى ورىندى. ءاربىر ءتيىس­­تى ورگان ءوز جۇمىسىن دۇرىس يگەر­­سىن, ۇيىمداستىرسىن دەگەن تا­لاپ قويىلىپ وتىر. جەرگىلىكتى اكىم­­­دىكتەر ايماقتارداعى جۇ­مىس­­تىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋى ءتيىس. سالىق ءتۇسىمى جاعىنان ال­­ما­تى سياقتى وڭىرلەردىڭ دە سا­نى ارتۋى قاجەت دەپ بىلەمىن. ءوڭىر­­دىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي قان­­داي كا­سىپورىندار, قانداي شا­عىن كاسىپ­كەرلىك نىساندارىن اشۋ كەرەك, سونىڭ تەتىكتەرىن قاراس­تىر­سىن. وتەۋى جوق, داڭعازا تىر­لىك­تەرگە بە­رى­لەتىن نەسيەلەرگە توق­تاۋ بول­سىن. قاراپ وتىرساق, كۇندە­لىك­تى تۇر­مىسقا قاجەتتى شەگە, بال­عا, بال­تا سياقتى بۇيىمداردى شەتەل­دەر­دەن ساتىپ الۋدىڭ ەش قيسىنى جوق.

وسى ورايدا ەلباسى وتاندىق ءونىمدى دامىتۋعا, ءوز ونىمدەرىمىزگە ىنساپپەن قاراۋعا ۇندەپ وتىر. 

بۇگىنگى ۇزدىكسىز وزگەرمەلى ۋاقىت قوعامنان ويلاۋ جۇيەسىن وزگەر­تۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ءبىر عانا بەلارۋس ەلىن الاتىن بول­ساق, جاڭا تەحنولوگيالار سا­لا­سىن­دا جاستاردىڭ يدەياسىن پاي­دالانا وتىرىپ, جىلىنا 1 ملرد دوللاردىڭ ءونىمىن وندىرۋ­دە. وسى ورايدا جاستاردىڭ الەۋە­تىن پاي­دالانۋدىڭ ماڭىزى زور. قو­عام­نىڭ, تىپتەن ءبىر عانا وتباسى­نىڭ بيۋدجەتى, الداعى دامۋ جوس­پارى دۇرىس جاسالۋى شارت. ەلدىڭ دامۋى ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تيىم­دىلىگى مەن ءارىبىر قوعام مۇشەسىنىڭ الەۋەتىمەن تىكەلەي بايلانىستى. 

راحمان الشانوۆ,

ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

اۆتونەسيەلەۋگە قاتىستى ۇسىنىس قۇپتارلىق

ۇكىمەت وتىرىسىن اشقان پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ العى سوزىنەن-اق جيىننىڭ وتكەن جىلعى ناۋرىز ايىندا جاريالانعان 5 الەۋمەتتىك باستاماعا ارنالعانى ايقىن كورىندى.

ەندى ارالىق قورىتىندىلاردى شىعارۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ باستاما­لارى بويىنشا ارالىق ينديكا­تور­لاردىڭ كەستەسى باستاپقىدا بەرىلمەگەندىكتەن, جۇمىستىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ءجۇرىپ جات­قانىن ايتۋ قيىن. مىسالى, «اتامەكەن»  ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جوسپارى بويىنشا 2017 جىلى جاريالانعان «باستاۋ بيزنەس» جوباسى العاشقى ەكى جىلدا (2017-2018) 33 مىڭ جاڭا كاسىپكەردى قولداۋى ءتيىس بولدى; پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆتىڭ بايانداماسىنا سايكەس, ەكى جىل ىشىندە 43 مىڭ ادام وقىتىلدى, ياعني جوسپار ارتىعىمەن ورىندالدى.  

ال وسىدان 5 جىل بۇرىن يندۋستريالاندىرۋ, سودان كەيىن داعدارىسقا قارسى كۇرەس باستى نازاردا بولدى. 

جاڭا باستامالاردىڭ ىشىن­دەگى ەڭ ەلەڭ ەتكىزەتىنى – ۇلت­تىق بانك باستاماشىلىق ەتكەن سەكيۋ­ريتيلەندىرۋ تەتىگىن قول­دانا وتىرىپ, اۆتونەسيەلەۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋى. شاماسى, باقىلاۋشى «7-20-25» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن جوعارى باعالادى, سوندىقتان بۇل سەكيۋريتيلەندىرۋ تەتىگىنە قايتا جۇگىنۋدى ءجون كوردى. بۇل باعىت ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك­كە ءبىر وقپەن ەكى قوياننان دا كوپ اتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 

سەرگەي دومنين,

قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى

الەۋمەتكە – ءاردايىم باسىمدىق

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەۋمەتتىك سالاعا ءاردايىم باسىمدىلىق بەرىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر ايعاعى – 5 الەۋمەتتىك باستاماسىن قولعا الۋى. وعان قوسا, بيىل – جاستار جىلى. ارينە, بىزدە جاستار ساياساتىن جۇزەگە اسىراتىن ناقتى نورماتيۆتىك قۇجاتتار بار, بىراق بارلىق سالادا ولاردىڭ ءومىرىن جاقسارتۋدى كوزدەيتىن جۇيەلى جوبالاردى ءبىر جىلدا قولعا الۋ مۇمكىندىگى بۇرىن بولماعان. 

وسى ۇكىمەت وتىرىسىندا دا ەلباسى بەلسەندى جاستاردى تارتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «قازاقستان – 2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسىنىڭ باستى اۋديتورياسى دا – جاستار. ءبىز 2050 جىلى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. ال سول كۇنگە جەتكەندە قازاقستاندى ودان ءارى ىلگەرىلەتەتىن – بۇگىنگى بۋىن, جاس ۇرپاق. سوندىق­تان اتالعان باعىتتاعى الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇرگىزۋ جولىندا ۇكىمەتپەن تىعىز جۇمىس ىستەيمىز.  ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كوز جۇگىرتسەك, قازاقستان قازىرگى تاڭدا ورتالىق ازيا ەلدەرى نەمەسە تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا لوكوموتيۆ ەل رەتىندە قالىپتاستى. دەگەنمەن وزبەكستان, قىرعىزستان سىندى كورشىلەس مەملەكەتتەر دە قارقىندى دامىپ كەلەدى. سوندىقتان جىل سايىن ەكونوميكامىزدىڭ 4-5 پايىز وسۋىنە قۋانىپ, ارقانى كەڭگە سالماي, پرەزيدەنت ايتقانداي, دامۋ قارقىنىن ودان ءارى كۇشەيتە بەرۋىمىز كەرەك. «مۇناي, گاز سەكىلدى تابيعي رەسۋرستار بولاشاقتا بىتەدى, سوندا قازاقستان ەكونوميكاسىن قالاي قالىپتاستىرامىز؟» دەگەن سالماقتى ساۋالدى دا مەملەكەت باسشىسى سوڭعى جىلدارى ءجيى قويىپ ءجۇر. ازىق-ت ۇلىك, كيىم, ماشينا, تەحنولوگيا ونىمدەرىن وزىمىزدەن شىعارۋدى جولعا قويۋدى تاپسىرۋىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسىن­دا.  تاعى ءبىر ايتا كەتەتىنى, جانىمىزدا ەكى الپاۋىت كورشى ەل بار. جانە ەكونوميستەردىڭ بول­جا­مى بويىنشا, ءۇندىستان ادام سانى مەن ەكونوميكالىق دامۋى جاعى­­نان العاشقى ۇشتىككە كىرەدى ەكەن. استانادان دەليگە تىكەلەي ۇشاق قاتىنايدى, وسىعان وراي, ءۇندى­ستاندى كورشى مەملەكەت دەپ ساناۋ­عا بولادى. ەكونوميست ءارى  وسى سا­لانىڭ شولۋشىسى رەتىندە سۋبەك­تيۆتى پىكىرىم: ءبىز تۇرعان جەرى­مىز­دى پاي­دالانىپ, سەرۆيستىك ەكونو­ميكا­نى دامىتۋىمىز قاجەت. ەكو­نومي­كاسى جاعىنان الدا كەلە جاتقان ەل­دەر­دىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا تىم ەرتە ەكەنىن تۇسىنەمىز ارينە, الايدا سولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدا­لانىپ, ولارعا جوعارى ساپالى سەر­ۆيس ۇسىناتىن مەملەكەت بولىپ قالىپ­تاسا الساق, ەل ەكونوميكاسى مەن الەۋەتىن دامىتۋعا زور سەپتىگىن تيگىزەدى.  

مۇحتار مانكەەۆ, 

«قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى