مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ قوعامنان تىس قالماۋىنا بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان ەداۋىر كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. ەلباسى ءار جولداۋىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن قازاقستاندا كەدەرگىسىز ورتا قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتادى. دەي تۇرعانمەن, كەيبىر ماسەلەنىڭ كولەڭكەلى جاقتارى دا جوق ەمەس.
ايتالىق, بالا جاسىنان I توپتاعى مۇگەدەككە قاراپ وتىرعان ادامعا بەرىلەتىن جاردەماقى جايى الاڭداتپاي قويمايدى. وتكەن جىلدان باستاپ بەرىلە باستاعان جاردەماقى ازايعانىمەن قويماي, ەگەر مۇگەدەك جۇمىس ىستەيتىن نەمەسە قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاساتىن بولسا, وعان وزىنە كومەكتەسەتىن جەكە كومەكشىدەن قول ۇزۋىنە نەمەسە سول كومەكشىنى قالدىرۋ ءۇشىن ۇيدە كۇندىز-ءتۇنى قاراپ وتىراتىن ادامعا الىپ وتىرعان جاردەماقىسىنان باس تارتۋىنا تۋرا كەلەدى. ۇيدە قارايتىن ادام ونسىز دا بۇكىل ءومىرىن مۇگەدەككە ارناپ جارىمجان كۇي كەشەتىندىكتەن, ونىڭ دا دەنساۋلىعى ناشارلايدى, سوندا ول اۋىرماۋى كەرەك پە, ەمدەلمەي مە, ءوز قاجەتتىلىگىن ءوزى وتەمەي مە؟ ال مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانعا سىرتتاعى كومەكشىنىڭ قاجەت ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. كومەكشى جايىن ويلايتىن بولسا, قولاربانى قولمەن جۇرگىزە المايتىن, تىرەك-قيمىل جۇيەسى دۇرىس ىستەمەيتىن, ارىق, دەنە-ءبىتىمى كىشكەنتاي, ۇنەمى وتىراتىن مۇگەدەكتىڭ دەنساۋلىعىن ەسكەرىپ, ىڭعايلى ەلەكترلى قولاربا بەرەتىن جاعداي جاسالۋى قاجەت. شيپاجايلار مەن دەمالاتىن مەكەمەلەرگە بارۋ ءبىز سياقتى اربادا وتىرعان جاندارعا جانە كومەكتەسەتىن ەشكىمى جوق جالعىز باستى مۇگەدەكتەرگە ورىندالماس ارمان. سەبەبى ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورىندارىندا دا سىرتتان باستاپ, ىشتە دە ەركىن ءارى كەدەرگىسىز جايلى جۇرەتىندەي جاعداي جوق. ال ونداي جەرلەرگە جىبەرەتىن جەرگىلىكتى جاۋاپتى مەكەمە جولداما بەرە الماي, ءتىپتى قاسىنداعى قوسىمشا كومەكشىسى تۇگىلى, اناسىنىڭ جولاقىسى مەن سول جاقتاعى قاراجاتىن دا تولەي الماي قالادى. ارباداعى مۇگەدەككە كومەكتەسۋ ءۇشىن ءبىر ادامنىڭ فيزيكالىق تۇرعىدان كۇشى ازدىق ەتەدى. ياعني, مەملەكەت تاراپىنان وسى ماسەلەلەردى شەشەتىن قاراجات اۋدارىپ, شيپاجايلار مەن دەمالاتىن جەرلەرگە جاعداي جاسالۋىن قاداعالايتىن جانە زاڭمەن ماجبۇرلەيتىن تەتىك نەگە جوق؟ بۇگىندە سونداي-اق مەملەكەتتىڭ دامۋىنا, حالىقتىڭ جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا ۇلەسىڭدى قوسۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيىن دەسەڭ, پورتالدارداعى ۆاكانسياداعى جۇمىستىڭ تالابى مەن ەرەجەسى ەرىكسىز جىگەرىڭدى قۇم قىلادى. ەڭبەك ءوتىلىڭ از دەگەندە 2 جىلدان اسىپ, ماماندىعىڭ مىعىم بولۋى كەرەك. پورتالدى قويىپ, الدارىنا بارساڭ, «سەنىڭ قولىڭنان تەز جازۋ كەلمەيدى نەمەسە جاعدايىڭدى جاساي المايمىز جانە بوس ورىن جوق. ورىن بوساسا, حابار بەرەمىز», دەپ قۇرعاق ۋادەمەن شىعارىپ سالادى. ودان شىعا بەرىپ, اۆتوبۋسقا وتىرار كەزدە, كوشەلەردە كەدەرگىلەردەن وتۋگە كومەك سۇراساڭ, كەيبىر ادام ەستىمەگەندەي بولادى جانە الدىعا ءوتىپ كەتۋگە رۇقسات سۇراساڭ, جۇقپالى اۋرۋىڭ بار ادامداي جيىركەنىپ قارايدى. سونىمەن قاتار اۋرۋحانا, ەمحانا, كەيبىر ءدارىحانالار مەن دۇكەندەرگە كىرۋ دەگەن دە ءبىز ءۇشىن الىنباس قامالداي بولاتىن كەزدەر كوپ. وتكەن-كەتكەندەرگە جاۋتەڭدەپ, كىم كىرۋگە كومەكتەسەدى دەپ ىشكە كىرە الماي وتىراسىڭ. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ءبىز سياقتى جاندار ءۇشىن كوشەلەردەگى كىشكەنتاي كەدەرگى تاۋداي ەكەنىن ەشكىم ەسكەرگىسى كەلمەيدى. مۇگەدەكتەرگە جاعداي جاساۋ جايلى جەرگىلىكتى بيلىكتەن سۇراساڭ, ءبىر-بىرلەرىنە سىلتەگەننەن ابدەن زىقىڭ شىعادى.
نەگىزى, اتالعان ماسەلەنىڭ ءبارى مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىمەن شەشىلەتىن جاعداي. بىراق ەشكىم قالىپتاسقان احۋالدى تۇسىنگىلەرى كەلمەيدى جانە الىستان ۇرەتىن دە قوياتىن, جەتە المايتىن يت سياقتى مۇگەدەكتىڭ جانايقايىن تىڭدامايدى, قارامايدى, وقىمايدى. ايتا بەرسەك ماسەلە كوپ.
ءسوز سوڭىندا مۇگەدەك بولسا دا, وتباسىن قۇرعىسى كەلەتىندەر جايىن دا ايتا كەتكەن ءجون. بۇل رەتتە ون ەكى مۇشەسى ساۋ ادامدارمەن تەڭ جۇرە الاتىن, تولىقتاي جاعداي جاسالعان وتاندىق تەلەارنالاردىڭ بىرىنەن تانىستىرۋ باعدارلاماسىن اشسا دەگەن تىلەگىم بار. اتالعان ماسەلەگە بەيجاي قاراۋعا بولمايدى دەپ ويلايمىن. ءبىز دە قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىن قاجەتتى ادامبىز, ءتىپتى قوزعالمايتىن ءتىرى وسىمدىكتىڭ دە تىرشىلىككە پايداسى بار ەمەس پە؟!.
نۇركەن بەكتاسوۆ,
I توپتاعى مۇگەدەك
سەمەي