• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
01 اقپان, 2019

ديدار امانتاي: ادام بولمىسى ويشىلدىقتان باستالادى

2041 رەت
كورسەتىلدى

– ءسىز اۋەلى كلاسسيكالىق ۇل­گىدە اڭگىمە جاز­دى­ڭىز. كەيىن, قولتاڭباڭىز مودەرنيستىك نۇس­قادا ايقىندالدى. ءتىپتى, پوستمودەرن قالامگەر رەتىندە تانىلىپ ۇلگەردىڭىز. ادەتتە, جۇرت پوست­مو­دەرن تاقىرىبىنا كوبى­رەك كوڭىل ءبولىپ, ءسىز­دىڭ اشقان جازۋ مانەرىڭىزدى نازاردان تىس قالدىرىپ جاتادى. 

– قالام ادەتتە, جازعان شى­عار­مالار ارقىلى ەمەس, كوپ وقىعان كىتاپتار نەگىزىندە ۇش­تالادى. وقۋ­دان جازۋ مادەنيەتى پايدا بولادى. مەنىڭ كىتا­بي رۋ­حاني ۇستازدارىم سابىرلى, بىر­قالىپتى دەتال­داردى بەينەلەگەندە انىق بولۋعا ۇيرەتتى. ۋاقيعانى قۇبىلىسى ارقىلى سۋرەت­تەگەندە, قا­ھار­ماندى ارەكە­تىنەن كورسەتكەندە, مانەردىڭ قيىن­­­دىعىنان ۇزاق جازا الماي­سىز. دەمەك, سوزدەن سالماق كەتكەندە, ويدان كۇردەلى پايىم جو­عالعاندا, قالام دا وزا شاۋىپ, قايتا-قايتا مانەردىڭ الدىنا تۇسە بەرەدى. اقىرى مانەر بۇزىلىپ, ستيل جوعالادى. ستيل – جازعاندا, تەمىردەي ءتارتىپ, وقى­عاندا, ارعىماقتاي ەركىن. ەكىنشى, مودەرن تۇسىنىگى جازۋ ۇلگى­لەرىنەن قالىپتاسسا, سونىمەن قاتار قوس عاسىردىڭ توعىسىندا, پاريجدە, ەۋروپادا توپتاسقان اقىن-جازۋ­شىلار ۇزاق ىزدەنىستەن سوڭ ويلاپ تاپقان ناقتى ءادىس-ءتاسىل كو­رىنىسىنەن تۇرسا, پوستمودەرن – بۇل مانەردىڭ ءوزى ەمەس, ءماتىن ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان مادەني سيتۋاتسيا. پوستمودەرنيزمدى بۇقارالىق اقپا­رات قۇرالدارىنسىز تۇسىنە المايسىز. باق-تىڭ قوعامعا اسەرى – پوستمودەرنيزم. اقپاراتتىق قو­عام, پوستيندۋستريالدىق قو­عام, وزىق تەحنولوگيالار زامانى – اتالمىش فيلوسوفيانىڭ جەتەك­شى ۇعىمدارى. كارل ماركس پەن فريدريح ەنگەلس ەن­­­گى­زگەن قوعامدىق فورماتسيا­لار تۋرالى ىلىمدە قوعامنىڭ دەڭ­­گەي-دارەجەسى ءوندىرىس قۇرال-جابدىقتارىنىڭ دامۋىنان بايقالسا (شاقپاق تاستار, قايراق تاستار, سويىلدار, اربالار, جەر وڭدەۋشى سوقالار, مانۋفاكتۋرالار), پوستمودەرنيزم داۋىرىندە اقپاراتتىق قۇرالداردىڭ دامۋىنان اڭعارامىز. پوستمودەرن – تاۋەكەل قوعامى. بۇل زاماندا ءبىرىنشى ورىنعا قوعامنىڭ, مەملە­كەتتىڭ قاۋىپسىزدىگى شى­عا­دى. سەبەبى, قاۋىپ-قاتەر كوبە­ي­ە­دى. مودەرن كەزەڭىندە ءبىرىنشى ورىندا تۇراقتىلىق تۇرعان ەدى. بارشا كاپيتاليستىك ەل داع­دا­رىستان قورقاتىن. سوسىن دە ءسوس­سيۋردىڭ لينگۆيستيكالىق رەۆوليۋتسياسى, ياعني دىبىس پەن بەلگى اراقاتىناسىندا بەلگىنىڭ ۇستەم­دىككە قول جەتكىزۋى بۇكىل الەمنەن ءماتىن جاسادى. ءتىل دىبىستىق قا­رىم-قاتىناس قۇرا­لىنان تاڭ­بالاردى وقي ءبىلۋ قابىلەتىنە اينالدى. دەمەك, تاڭبالار بەل­گىلى ءبىر اقپارات ساقتاعان نە ارقالاعان ءتىل دارەجەسىنە جەتتى. ءسويتىپ ساندار جانە ساندار قۇرى­لىمى ماتەماتيكالىق ءتىل, گوتيكا-باروككو-كلاسسيكا ار­حيتەكتۋرالىق ءتىل, ەكراندار اقپاراتتىق-بۇقارالىق ءتىل بول­دى. كومپيۋتەر, پرينتەر, كوشىر­مە اپپارات, پروتسەسسور, سمارتفوندار, كلاۆياتۋرا, ۇيالى تەلەفوندار, ءبارىن ءبىر-بىرى­مەن جالعاپ تۇرعان ينتەرنەت جە­لىسى, ءبىزدىڭ بۇل قۇرالدارعا دە­گەن تاۋەلدىلىگىمىز, ونىڭ سالدارى – بۇل پوستمودەرنيستىك قۇ­بىلىستار. سالدارى قانداي: ءبىلىم جويىلدى, اقپارات العا ۇم­تىلدى, ەمتيحاندار قارا­پايىم كروسسۆوردقا, ءان سالۋ فو­نوگرامماعا, ءاننىڭ ءوزى تۇپ­نۇس­قاسىز ارانجيروۆكاعا, جازۋ-سىزۋ تەحنولوگياعا, حات-حابار سماي­ليكتەرگە اينالىپ بارا جاتىر.

– قالالىق قازاق پروزاسى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟

– ادەتتە, قازاق ادەبيەتىندە, قالىپتاسقان جاڭ­ساق پىكىر اياسىندا قالالىق پروزا دەپ قالادا جۇر­گەن اۋىل پەرسوناجدارى تۋرا­لى حيكايالاردى ايتادى. بىراق بىزگە ارعى اتاسىنان بەرى شاھاردا تۇرىپ كەلە جاتقان نەمەسە قالادا تۋىپ-وسكەن قالالىق قازاقتار جايلى رومان-اڭگىمەلەر كەرەك. ياعني, كەيىپكەرلەر دە, كەس­كىن­دەپ وتىرعان قالام دا, شىن ما­نىسىندەگى قالا مادەنيەتىن بويى­نا سىڭىرگەن قۇبىلىس بولۋعا ءتيىستى. دەسەك تە, بۇل – ۋاقىتشا ما­­­سەلە, بولاشاقتا اتالعان تاقى­رىپ وزىنەن-ءوزى ايقىندالىپ, وزى­نەن-ءوزى شەشىلەدى.  

– قىسقا جازۋ مانەرى, اقىن­دىق پروزا تالاپتارى قا­زاققا تاڭسىق دۇنيە مە؟

– قازاق پروزاسىندا ىقشام­دىلىق تا, اقىندىق سيپات تا بار, بىراق سيرەك. ول ءححى عاسىر­دىڭ تالاپتارى مودەرنيستىك ادەبيەت ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلەدى مەن وسىعان وراي انىق (ناقتى) دەتال پروزاسى دەگەن تەرمين ويلاپ تاپتىم.

– «گۇلدەر مەن كىتاپتاردا» كە­زدەسە بەرمەيتىن ەرەكشە فور­ما­لار بار. «كىتاپتار», «قا­لام­­گەر», «گۇل­­دەر», ء«تىلدىڭ دەر­­تى», «ساعىنىش» تاراۋ­­لا­رى سو­­­نىڭ ايعاعى ىسپەتتى. مۇنى قا­­­لاي تۇسىن­دىرەسىز؟

– قىپ-قىسقا روماندا, ىق­شامدىلىعىنا قارا­ماستان, سان ءتۇرلى تاقىرىپ كوتەرىلىپ, سان ءتۇر­لى ستيل ارالاستى. مەن كى­تاپ­قا ءوزىمدى تولعاندىرىپ جۇر­گەن, كۇن تارتىبىندە تۇرعان وتكىر ما­سەلەلەردى ەنگىزدىم دەپ ويلايمىن.

– ءامىرحان بالقىبەكتىڭ «گۇل­دەر مەن كىتاپ­تارداعى» گۇل­­دەر, قالامگەرلەر, كىتاپتار تىز­­بەگى تۋ­رالى پىكىرى وسى تاراۋ­لار جايلى ناقتى اي­تىل­عان جالعىز پىكىر. وسى پىكىرمەن قان­­شالىق­تى كەلىسەسىز؟ ء«تىزىم» جا­ساۋىڭىزدىڭ تولىق ءما­نىن اشىپ بەرە العان با؟ 

– بۇل ءتىزىم – تاعزىم ءتىزىمى. ءتىپتى الەم ادەبيە­تىندەگى دانىشپاندار مەن ۇلى شىعارمالارعا بە­رىلگەن لايىقتى باعا, كورسە­تىلگەن قۇرمەت. قادىر تۇتقاندىق بەلگىسى. دالىرەك ايتقاندا – قۇر­مەت تاقتاسى. كونە مىسىردا اتاق-ابىرويى اسقان ادامداردىڭ اتى-جوندەرىن مۇسىندەرگە جازىپ قويا­تىن بولعان. ەگەر ول ادام كەيىن جاڭساق باسىپ, بەدەلىنەن اي­­رىلىپ جاتسا, اتىن مۇسىننەن ءوشىرىپ تاستايدى ەكەن.

– وسىدان بەس جىل بۇرىن باق بەتتەرىندە «گۇل­دەر مەن كى­تاپ­تاردىڭ» جالعاسى بولا­تىن­دىعىن حابارلاپ ەدىڭىز..

– جالعاسى جازىلىپ جاتىر. مەنىڭ ءبىر قىزىق عا­دەتىم بار: بىرنەشە شىعارمانى قاتار جازا بەرە­مىن. «گۇلدەر مەن كى­تاپتاردىڭ» جالعاسى – ء«تاڭىر­دىڭ كىتابى» نەمەسە «پۇت-كىتاپ».

– شىعارماشىلىق شەبەر­حاناڭىز جايلى سيرەك ايتاسىز.

– بەرتولد برەحتىڭ ايتاتى­نى بار: «تەك جاڭا فور­ما عانا جاڭا ءماندى پاش ەتە الا­دى». ال ونەر-مادەنيەت دەگە­­نىمىز – جاڭا ماندەردى, ماز­مۇن­دار­دى, قۇندىلىقتاردى تۋدىرۋ, قا­لىپتاستىرۋ, جاساۋ. في­لو­سو­فيا, ونەر فيلوسوفياسى ادام­­عا ەركىندىك, وي ەركىندىگىن, ارە­­كەت ەركىندىگىن بەرۋى ءتيىس. ستيلگە جەتۋ, جاڭا فورما تابۋ قي­ىن. ستيل دەگەنىمىز – فورما. ستيل اتموسفەرا تۋدىرادى. ات­­موسفەرا – ونەردىڭ مۇراتى, ءتىپ­تى, ءوزى. اتموسفەرانى فالش بۇ­زادى. فالشتىڭ شىققان تەگى – پافوس, كوپسوزدىلىك, جالعان وبراز, اقىلگويلىك, تاربيەشىلىك. ءستيلدىڭ فورماسى دا, فورمۋلاسى دا ۇشتاعان تالاپتان تۇرادى: ءسوز – ناق, سويلەم – ىقشام, ارەكەت – انىق. بوياۋ­دى جاعا بەرسەڭىز, ءتۇس­تىڭ اجارىنان ايىرىلاسىز. نە قويۋلانىپ كەتەدى, نە سۇيىلىپ كەتەدى. ىزدە­گەن ءتۇسىڭىز جوعالادى, ەندى ونى جوندەي المايسىز, سىزگە باسقا پولوتنو كەرەك. ءماتىن اتموسفەراسى ۆيرتۋوز قالامنىڭ ءسوز ۇنەمدەگەن قارىم-قابىلەتىنىڭ پەر­زەنتى. جازۋ ءۇشىن بىراق, وقۋ كەرەك. 

– ەرتە تانىلدىڭىز. كىتاپ­تا­رىڭىز كوپتەگەن تىلگە ءتارجى­مالاندى.

– ەرتە تانىلعاننىڭ بەينەتى دە كوپ. ءسىزدى قۇ­لاتقىسى كەلەتىندەر كوبەيەدى. سۇرىنگەنىڭىزگە قۋا­نا­­تىن, جىعىلعانىڭىزعا توي جا­ساي­تىن قالام­داستارىڭىز, ارىپ­تەستەرىڭىز ارتا تۇسەدى. تاپقان ابى­رويدى جورىق تۋىنداي جىق­پاي قولدا بەرىك ۇستاپ تۇرۋ دا وڭاي ەمەس. دەسەك تە, تاعدىرىما ريزامىن. جولىمنان تايعان جوق­پىن, ۇلتتىق مۇراتىمنان اداسقان جوقپىن. 

– ورىسشا دا جازاسىز. اعىل­­­شىن تىلىنە كوش­كەن دۇرىس ەمەس پە؟

– كەلەر ۇرپاق ءۇش تىلدە جازاتىن بولادى, ءبىزدىڭ تولقىن كەش قالدى, ءبىز ءۇش ءتىلدى وقىرمان رەتىندە قالىپتاسساق تا جەتەدى. قازىر قازاق, ورىس تىلدەرىمەن قا­تار اعىلشىن تىلىندە دە جازا الا­تىن ءبىر-اق ادام بار – ول زاۋرە باتاەۆا. 

– كارل ياسپەرس ءوزىنىڭ «تا­ريح­تىڭ ءمانى مەن مىن­دەت­تە­رىن­دە» فيلوسوفتاردى التى تيپ­كە بولە­دى. ءوزىڭىزدى قاي تيپكە جات­قىزاسىز؟ 

– لەوپولد فون رانكە دەگەن ويشىل, تاريحشى: «دۇنيە ءجۇزى تاريحى, نەگىزى, باتىس تاريحى ەدى», دەگەن ەكەن. فيلوسوفيا تاريحى دا, تۇسىنىگى دە باتىستىق ولشەمدە دامىدى. كارل ياسپەرس فيلوسوفيالىق ويلاۋدى ءتۇپ تەگى­مىزدىڭ, سويىمىزدىڭ ويانۋى, ءوز تاعدىر-تالايىمىزدى ءوز قو­لىمىزعا الۋىمىز دەگەن دە­فينيتسيانى العا تارتتى. ول «وي-سانامىزدىڭ ءۇش قاي­­نارى – تاڭعالىس پەن تانىم, كۇ­مان مەن انىقتىق (ناق­تى­لىق), اداسۋشىلىق پەن قالىپ­تاسۋشىلىق – قاشاندا فيلو­سوفيانىڭ سارقىلۋىنا جول بەر­مەيدى», دەپ جازدى. ەندى ءبىر سوزىندە «ادام بولمىسى ويشىل­دىقتان باستالادى», دەدى. بار جۇم­باقتىڭ شەشىمىن تابۋدى كوزدەگەن تۇلعا پالساپالىقتان, پالساپالىق ويلانۋدان قالادى, سونىمەن قاتار عىلىمنان حابارى بار ادام ونى بولمىستى تانۋ دەپ تۇسىنسە, ول عىلىم تۋرالى جاڭساق پىكىردىڭ قۇربا­نىنا اينالادى دەپ ەسكەرتتى. دەمەك, فيلوسوف – تاۋەل­سىز, دەربەس تۇلعا. تۇر­مىس­قا, دۇنيە-بايلىققا كىرىپتار ەمەس.

– قازاقستاندا فيلوسوفيا بار ما؟

– جوقتىڭ قاسى. ينتەر­پرە­تاتورلار, فيلوسوفيا ءپانىن وقى­­تۋشىلار, فولكلورتانۋشىلار, فيلولوگتار, كافەدرا مەڭگە­رۋشىلەرى, فاكۋلتەت دەكاندارى كوپ, جەتكىلىكتى.

– ۇستازدارىڭىز كىمدەر؟

– الەم ادەبيەتى. سوناۋ كو­نە شۋمەر-ۆاۆيلون, اككاد تىلىندەگى ادەبي مۇرالاردان باستاپ, بۇگىنگى زامانداستارىما دەيىنگى ارالىقتاعى ادەبي-كوركەم تۋىندىلار تەگىس نە ۇستازدارىم, نە ارىپتەستەرىم, نە سەرىكتەستەرىم. دەمەك, ءبىر-بىرىمىزدەن ۇيرەنگەن جاناشىر دوس-جاراندارىم. الەم ادەبيەتى ەجەلگى شۋمەر-ۆاۆيلون, كونە مىسىر, كونە پارسى-يران, كونە ياھۋدەي, كونە ءۇندىستان, كونە قىتاي, كونە گرەكيا, كونە رۇم, ورتا عاسىر (پاتريستيكا مەن سحولاستيكا كەزەڭى), رەنەسسانس, XVII عاسىر نەمەسە جاڭا ۋاقىت, XVIII عاسىر نەمەسە اعارتۋ زامانى, XIX عاسىر (رومانتيزم, ناتۋراليزم, رەاليزم), XX عاسىر (مودەرنيستىك اعىمدار, ەكزيستەنتسياليزم, جاڭا رومان, بيتنيكتەر), XXI عاسىر (پوستمودەرنيزم, كەمەلدەنگەن مودەرنيزم) شىعارمالارىنان تۇرادى.

– قازىرگى الەم ادەبيەتىنەن كىمدى تانۋىمىز كەرەك؟

– وكىنىشكە قاراي, برۋنو شۋلتس, بوريس ۆيان, ەدگار لو­رەنس دوكتوروۋ, الەن روب-گريە, ميلوراد پاۆيچ, فيليپ روت, دجون بەنۆيلل, ماريو ۆارگاس لوسا, كاميلو حوسە سەلا, تو­ماس پينچون, ميگەل انحەل اس­تۋرياس, رەي برەدبەري, روجە كايۋا, جان-ماري لەكلەزيو, شام­شاد ابدۋللاەۆ, لەوناردو پادۋرا, كادزۋو يسيگۋرو ءتارىزدى سوڭعى الپىس-جەتپىس جىلدىڭ ىشىندە الەم ادەبيەتىنىڭ كور­نەك­تى وكىلدەرىنە اينالعان قالام­گەرلەردى تاني بەرمەيمىز. 

– ورتالىق ازيا؟

– ءبىز قوڭسى وتىرعان كورشى­لەرىمىزدىڭ ادەبيەتىن تۇگەل دەرلىك ەمەس, ەلارالىق ءىس-شارالارعا قا­­تىس­قان ءبىردى-ەكىلى وكىلدەرى ارقىلى عانا بىلەمىز. سون­دىقتان ورتا ازيالىق باسىلىمدار, ورتاق ءبىر قوعامدىق ۇيىمداستىرۋشى مە­كەمەلەر كەرەك-اق. 

– نوبەلدى الماعاندار ىشىن­­دە لايىقتىلارى كىمدەر؟

– حورحە لۋيس بورحەس, مي­لوراد پاۆيچ, مۇحتار اۋەزوۆ, شىڭعىس ايتماتوۆ, ۆلاديمير نابوكوۆ, ءابىش كەكىلباەۆ, مي­حايل پريشۆين, الەن روب-گريە..

– شەتەل قازاقتارى اقىن-جازۋ­شىلارىنىڭ شىعارما­شىلىقتارىمەن تانىسسىز با؟ 

– قازىر دەن قويىپ تانىسىپ جاتىرمىن. سۇڭعىلا, تالانتتىلارى بارشىلىق.  اكبار ءماجيت, ەركەش قۇرمانبەكقىزى, مىسالى, ەكەۋى دە قىتايشا جازادى, ءداستۇرلى ءادىس-ءتاسىلدىڭ يەگەرلەرى, «قۇستار قاي­عىسى» پوەماسىنىڭ اۆتورى ومارعازى ايتان, تاڭجارىق جولدى, «اتامزامان سويلەيدى» تاقىرىبىنا قالام تارتقان ماعاز رازدان ۇلى, اتاق­تى قاجىقۇمار شابدان, ادە­بيەت­تانۋشى سەرىك قاۋىمباي, پروزاشى سۇلتان جانبولات, قا­لا بەردى, ەرلان نۇر­دىحان ۇلى, وركەن سالۋباي, قاجىبەك اي­دار­حان, مادەتبەك بالعابەك شى­عارمالارىن وقىعىم كەلەدى.

– پۋليتتسەر, استۋريسكي سىيلىعى, نوبەل ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ قالامگەرلەرىنە بۇ­يى­را ما؟ 

– بۇل سىيلىقتار – ءبىر جا­عىنان, اقىن-جازۋشى, ءتىپتى, ءپال­ساپاشى ەڭبەگىنە بەرىلگەن ءادىل باعا ءتارىزدى, ەكىنشى جاعىنان, شىعارماشىلىقتى ساۋدا-سات­تىق تۇرعىسىنان قولدايتىن جار­نامالىق جاردەم سياقتى كورى­نەدى, بارلىق ەلدە اۆتوردىڭ جولىن اشاتىن مەحانيزم. 

– گرافومانيالىققا قالاي قارايسىز؟

– گرافومانيا – جالعان جازۋ­شىنىڭ قيساپسىز كوپ جازعانىنا وڭ سيپات بەرىپ, قالامىنان شىق­قان ءار تۋىندىسىن ءباسپاسوز بەتىندە جاريالاۋعا تالپىنعان ولەر­مەندىگى. ونىمدىلىك پەن گرافو­ماندىقتىڭ ارا جىگى وسىندا. شىن قالامگەر جارىق كورمەگەن شىعار­ماسىن جاعدايى كەلمەسە, تارت­پاسىندا ۇزاق ساقتاۋى دا مۇمكىن, سەبەبى, ونىڭ قۇندىلىعى ەشقاشان جوعالمايدى. 

– ادەبي ورتادا توقىراۋدا ءجۇرمىن دەگەن ءسوز اقىن-جازۋ­شى­لار تاراپىنان ايتىلىپ قا­­لىپ جا­تادى. ءسىزدىڭ ويى­ڭىز­­شا, توقىراۋدىڭ تۇپكى سە­بە­بى نە؟

– توقىراۋ دا تاعدىر سياق­تى, قايتالانبايدى, اركىمنىڭ ءوز توقىراۋى بار. بىرەۋ تاۋسىلعان­دىقتان توقىرايدى, ەكىنشىسى جاق­سىلىققا, ىزگىلىككە, كەلە­شەككە دەگەن سەنىمىنەن ايىرىلعاندىقتان باز كەشەدى. كىتاپتىڭ بۇرىنعى ىقپالى, بەدەلى, كۇشى جويىل­عاندىعىنان توقىراپ جۇرگەندەر دە كوبەيىپ جاتىر. توقىراماس ءۇشىن توقتاماي جازۋ كەرەك. قالام ءبىر توقتاسا, قايتا-قايتا دەمال­عىسى كەلە بەرەدى. ءسويتىپ دەمالىسى بىرتە-بىرتە ۇزاق ايالداماعا اينالادى. 

– ءدىن اتاۋلىعا كوزقاراسى­ڭىز قالاي؟

– ءدىن – ءار پەندەنىڭ جەكە شا­رۋاسى, ونى جاريا ەتۋدىڭ قا­جەتى دە جوق. جالپى, ءدىن – قوعام­دىق ينس­تيتۋت بولا تۇرا, تۇل­عا­لىق ما­سەلە. جەكە قۇپياسىن جۇم­باقتاعان سايىن ءىشتىڭ شەشىمى دە كۇشەيەدى, الايدا نەعۇرلىم جاريا ەتكەن سايىن سوعۇرلىم سىرتتىڭ كۇمانى دە كوبەيەدى. جاريا ءدىن – ساياسات, قۇپيا سەنى­مىڭىز – يمان. قازاقتىڭ ەرتەدەن دىنگە دەگەن قالىپتاسقان دۇنيە­تانىمى, تۇراقتى كوزقاراسى بار: وسى باعىت, كەشەگىدەن قالعان ۇستانىم, سارا جول ءبىزدىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىمىزدى ايقىندايتىن باعدارشام بولۋى ءتيىس.  

– قازاقتىڭ كەيىنگى ينتەللەكتۋالدى تۇلعالا­رىمەن جا­قىن ارالاستىڭىز. ولاردىڭ ادە­بي پور­­ترەتىن جاساۋ يا بولما­سا مەمۋار جازۋ ويى­ڭىزدا بار ما؟ 

– ويىمدا بار. تالاسبەك اسەم­قۇلوۆ پەن ءامىرحان بالقى­بەك تۋرالى جازا الماي ءجۇرمىن. سۇڭعىلا, تەرەڭ جىگىتتەر ەدى. نەگىزى, كەيبىر تاراۋلارىن باس­تاپ قويدىم. جالپى, جوسپارىم كوپ. قۇداي قالاسا, جا­زامىن دەپ وتىرمىن.

– كوركەم ادەبيەتتىڭ تاع­دىرى قانداي بولادى؟

– ادەبيەتتە تاعدىر جوق, تاۋسىلمايتىن ءومىر بار. تاعدىر – ۋاقىتتىڭ اقىرى. تاۋسىلمايتىن ءومىر – ماڭگىلىكتىڭ كورىنىسى. ول دا شارتتى نارسە. بەس ميلليارد جىلدان سوڭ, كۇن دە وزەگىنە قۇلايدى. بىراق, ول ءبىزدىڭ شارۋامىز ەمەس, قۇدايدىڭ ءىسى. سون­دىقتان قۋانىپ ءومىر ءسۇرۋ كەرەك. ءتىپتى, قۋانىپ جازۋ قاجەت. ادەبيەت قۋانىشتىڭ كەڭىستىگىنە اينالۋى ءتيىس. ونى تەك جازۋ مانەرى عانا جاساي الادى.

– ويدان شىعارىلعان ۋاقي­عالار مەن ومىر­دەن الىن­عان جايتتاردىڭ ءبىر-بىرىنەن ايىر­ماشى­لىعى بار ما؟

– بار دەسەك تە, قاعاز بەتىنە تۇسكەندە, ەكەۋى دە كوركەمدىك شىندىققا اينالىپ كەتەدى. مەن «جاقسى كورگەن اجاردىڭ ءسىز ۇناتقان كۇلكىسى» اتتى رومان جازىپ شىقتىم. رومان تاقاۋدا باسپاسوزدە جارىق كورەدى.

– وقيمىز. 

– ءتاڭىرى توبەسىنە تۇتسىن!

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت. 

اڭگىمەلەسكەن ەدىلبەك دۇيسەن

سوڭعى جاڭالىقتار