«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 2018 جىلعى 21 اقپانداعى سانىندا «اۋىل تۇرعىنى اراشا سۇرايدى» تاقىرىبىمەن استانانىڭ ىرگەسىندەگى جىبەك جولى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تىلەۋلەس اۋباكىروۆتىڭ باسپاناعا قاتىستى ماسەلەسىن كوتەرگەن بولاتىنبىز. وندا جاسى سەكسەنگە تاياپ قالعان تىلەۋلەس اقساقالدىڭ بىرنەشە جىلدان بەرى تۇرىپ جاتقان ۇيىنەن ايىرىلىپ قالعالى تۇرعانىن جازعانبىز. ارادا تۋرا ءبىر جىل وتكەندە ت.اۋباكىروۆ اتالعان ماسەلەنىڭ ءالى شەشىمىن تاپپاعانىن ايتىپ, رەداكتسياعا كەلدى.
تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن توقتالا كەتسەك, تىلەۋلەس اۋباكىروۆ 2000 جىلى جىبەك جولى اۋىلىنا وسىنداعى اقساقالدار القاسى كەلىسىمىمەن جانە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمشىلىگىنىڭ شاقىرۋىمەن مولدا بولۋعا, وتباسىمەن كوشىپ كەلەدى. وعان يەسىز قالعان مال شارۋاشىلىعى ءۇيى مەن ونىڭ الدىنداعى ءبىر شوكىم جەرى پايدالانۋعا بەرىلەدى. ءۇيدىڭ جارتىسىن نامازحاناعا قالدىرىپ, ەكىنشى شاعىن بولمەسىنە وتباسىمەن (التى ادام) قونىستانادى. ءارى مولدا ءارى كۇزەتشى بولىپ جۇمىس ىستەي باستايدى. كەيىن الگى ەشكىمگە كەرەكسىز بولىپ قالعان ءۇيدىڭ ءىشى-سىرتىن قالپىنا كەلتىرىپ, كورسە كوز توياتىنداي ەتىپ جوندەپ الادى. كورشىلەرىمەن بىرگە الىستان اۋىز سۋ تارتۋعا اتسالىسادى. سوسىن ول عيماراتتى ادام تۇراتىن قالىپقا كەلتىرىپ بولعان سوڭ, زاڭداستىرماق بولادى. مال شارۋاشىلىعى ءۇيى ەشكىمگە كەرەگى جوق قيراپ قالعان يەسىز بولسا دا, «نوۆو-الەكساندروۆسكي» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىندا تىركەۋلى بولعان ەكەن. ولار تىلەۋلەسكە وسى ءۇي تۇبەگەيلى بەرىلدى دەپ شەشىم شىعارىپ, قولىنا الگى قۇجاتتىڭ تۇپنۇسقاسىن ۇستاتقان.
ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, اقساقال سول انىقتاما نەگىزىندە ءۇيىن زاڭداستىرماق بولىپ اكىمدىككە بارسا, ولار ءۇيدى جەكەشەلەندىرۋ قۇجاتىن ءوزىمىز جاسايمىز, زاڭداستىرامىز, ءسىز الاڭسىز مولدالىق قىزمەتىڭىزدى جۇرگىزە بەرىڭىز دەپ شىعارىپ سالعان. الگى انىقتامانى دا وزدەرىنە الىپ قاپتى. اكىمدىكتىڭ ايتقانىنا يلانعان قاريا الاڭسىز جۇرە بەرگەن.
سودان ت.اۋباكىروۆ وتكەن جىلى اكىمدىككە ءۇيدى زاڭداستىرماق بولىپ تاعى بارادى. بارسا, الگى ءوزى تۇرىپ جاتقان ءۇي «كوپتەن بەرى وندا ەشكىم تۇرماعاندىقتان جانە بىرنەشە جىلدان بەرى قاراۋسىز قالعاندىقتان» ارشالى اۋداندىق سوتىنىڭ 2013 جىلعى 20 قىركۇيەكتەگى شەشىمىنە ساي كوممۋنالدىق مەنشىككە ءوتىپ كەتكەنىن ەستيدى. تىلەۋلەس اقساقال بۇل حاباردى ەستىگەندە جۇرەگى سىر بەرىپ, قۇلاپ قالا جازداعان. ويتكەنى ول بۇل شەشىم مۇلدە شىندىققا جاناسپايدى دەپ ەسەپتەيدى. «بۇل ۇيدە سوناۋ 2000 جىلدان بەرى وتباسىمىزبەن تۇرىپ كەلەمىز عوي», دەيدى قاريا كوزىنە جاس الىپ. ونى دالەلدەيتىن قاعازدارى دا بار ەكەن. سونىڭ ءبىرى – 2017 جىلعى 26 قاڭتاردا جىبەك جولى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ باس مامانى ا.ەڭسەباەۆا بەرگەن انىقتاما. وندا «اقمولا وبلىسى, ارشالى اۋدانى, جىبەك جولى اۋىلدىق وكرۋگى اكىمىنىڭ اپپاراتىنان 1943 جىلى تۋعان اۋباكيروۆ تلەۋلەس تلەۋبەرگەنوۆيچكە بەرىلدى. ول وسى وكرۋگكە قاراستى جىبەك جولى اۋىلىنداعى قازىبەك بي كوشەسىندەگى №3-ۇيدە تۇرادى» دەپ جازىلىپ, قول قويىلعان. سول سياقتى وسى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى ك.احمادياروۆ تا اۋباكيروۆ تلەۋلەس تلەۋبەرگەنوۆيچ جىبەك جولى اۋىلىنداعى قازىبەك بي كوشەسىندەگى №3-ۇيدە 2000 جىلدان بەرى تۇرىپ كەلەدى دەپ انىقتاما جازىپ بەرگەن. ءۇيدىڭ اي سايىنعى كوممۋنالدىق شىعىندارىن تولەپ تۇرعان تۇبىرتەكتەرى دە بار. جانە بۇلاردى اۋىلداعى كورشىلەرىنىڭ ءبارى بىلەدى.
ال اۋداندىق اكىمدىك سوتقا «بۇل ۇيدە ەشكىم تۇرمايدى, قاراۋسىز قالعان, سوندىقتان 2013 جىلى ارشالى اۋداندىق ادىلەت باسقارماسىنىڭ انىقتاماسىمەن مال شارۋاشىلىعى عيماراتى يەسىز دەپ تىركەلگەن» دەپ, سونى بەكىتۋگە ۇسىنىس تۇسىرگەن. وعان دالەل 2012 جىلى 4 اقپاندا ارشالى اۋداندىق «ۆپەرەد» گازەتىندە اتالعان عيماراتتىڭ يەسىنە ىزدەۋ جاريالانىپتى. سودان ءبىر جىل بويى ءالىپتىڭ ارتىن كۇتكەن سىڭايلى. ال بۇل جايدان اقساقال مۇلدە حابارسىز كورىنەدى. ول جوعارىدا ايتقانىمىزداي, جەرگىلىكتى بيلىككە سەنىپ جۇرگەن. ويتكەنى مۇنىڭ تۇرىپ جاتقانىن ءبارى بىلەدى عوي. ونىڭ جارتىلاي قيراعالى تۇرعان عيماراتتى قايتا قالپىنا كەلتىرىپ, جوندەپ العانىن دا اكىمدىكتەگىلەر جاقسى بىلەدى. ەندەشە سول كەزدە وعان ءۇيدى العالى جاتىرمىز دەپ نەگە ايتپاعان؟ ەگەر ايتقان بولسا, ياعني تىلەۋلەس اقساقال تۇرىپ جاتقان باسپاناسىنان ايىرىلعالى تۇرعانىن بىلگەندە, الدىن الا قيمىلدار ەدى عوي. العاشقى سوت وتىرىسىندا دا تىلەۋلەس اقساقالدىڭ قاتىسۋىنسىز شەشىم شىعارىلعان.
تىلەۋلەس اقساقال بۇل باسپانانىڭ بارلىق كوممۋنالدىق شىعىندارىن ۋاقتىلى تولەپ وتىردى. زاڭعا قارسى ارەكەت جاساعان جوق. كەزىندە بىلمەستىگىنەن سەنىپ قالىپ, ەندى زارداپ شەككەن جاندى ءبىر-اق كۇندە باسپاناسىنان ايىرىپ, دالاعا شىعارىپ تاستاۋ ادامگەرشىلىككە جاتا ما؟
سودان اۋداندا بىرنەشە سوت وتىرىسى وتكەن سوڭ تىلەۋلەس اقساقال وبلىستىق سوتقا قايتا جۇگىنەدى. 2018 جىلى 9 تامىزدا وتكەن اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ءىس جونىندەگى سوت القاسى ارشالى اۋداندىق سوتىنىڭ 2013 جىلعى 20 قىركۇيەكتەگى شەشىمىنىڭ كۇشىن جويادى. سوت تىلەۋلەس اۋباكىروۆتىڭ قۇقى بۇزىلعاندىعىن اتاپ وتەدى. بىراق... ءيا, بۇدان كەيىن 2018 جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا وتكەن ارشالى اۋداندىق سوتى بولعان جايدىڭ ءبارىن قايتا ساراپتاي كەلە, ازاماتتىق كودەكستىڭ 240-بابىنا سىلتەمە جاساپ, ياعني اقساقالدىڭ يەسى جوق جىلجىمايتىن م ۇلىكتى زاڭدا كورسەتىلگەن جەتى جىل مەرزىمنەن اسا ۋاقىت يەلەنىپ كەلگەنىن اتاپ كورسەتە تۇرا, تىلەۋلەس اۋباكىروۆتىڭ جىلجىمايتىن م ۇلىككە مەنشىك قۇقىعىن تانۋ تۋرالى ارىزىن قايتادان قاناعاتتاندىرمادى.
مىنە, وسىلايشا وسىنشاما جىل بۇل عيماراتتى جوندەپ, ءۇي قالپىنا كەلتىرگەن كەزدە تىلەۋلەس اقساقال وتباسىمەن دالادا قالايىن دەپ تۇر. ول ءۇيدى ءوز اتىنا جەكەشەلەندىرمەك تۇگىلى, باسقا دا باسپانا الۋعا ەش مۇمكىندىگى جوق.
الەكساندر تاسبولات,
«Egemen Qazaqstan»,
ابدۋلماحمۋت پوشاتاەۆ,
زاڭگەر