سەمەيدە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىققا ارنالاعان «قازاقستاننىڭ ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋى» تۋرالى جولداۋىنا وراي «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ فيليالىندا بارلىق سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن حانىمدار باس قوسقان دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى شىعىس قازاقستان وبلىستىق ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى, دەپۋتات اينۇر ارعىنبەكوۆا ۇيىمداستىردى. جيىنعا قالاداعى كاسىپكەر ايەلدەر, قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى بارلىعى بىرلەسە قاتىستى. قالاداعى دياگنوستيكالىق ورتالىقتىڭ ديرەكتورى, مەديتسينا سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن دەپۋتات جانات مولداعاليەۆا دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ ۇيلەستىرۋشىسى بولدى.
- مەن ەلباسىنىڭ «بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنا» ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى, - دەدى «نۇر وتان» پارتياسى سەمەي قالالىق فيليالى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى زۋلفيا جامالتدينوۆا, - ءبىز بۇگىندە وسى باعدارلاما ارقىلى 7-20-25 جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدىق. تاعى ءبىر ماسەلە, ايەلدەر اراسىندا بيزنەستى دامىتۋ. سونداي-اق, ستۋدەنتتەرگە ارنالعان گرانت جانە جاتاقحانا ماسەلەسىن دە وسىعان قوسىڭىز. ستۋدەنتتەر ءۇشىن جاتاقحانا ماسەلەسى ارقاشان ماڭىزدى. بالالار قايدا تۇرىپ جاتىر؟ ولار تۇراتىن جالدامالى پاتەرگە اتا-انا تولەي مە, كىم تولەيدى؟ بالالار كۇنى بويى وقۋدا, ولار قايدان تولەسىن؟ ارينە, وسىنىڭ بارلىعى كىمدى الاڭداتادى؟ ايەل ادامدى. مىنە, وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن تالقىعا تۇسىرسەك جاقسى.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا كوپتەگەن پروبلەمالار قاراستىرىلدى. ايماقتىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا ەكونوميكالىق دامۋى, وسىعان وراي قوعامدى ايەل ادامداردىڭ الاتىن ءرولى قانداي دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەلىندى.
ەڭ ماڭىزدى دەگەن سۇراقتارعا «تەررا ۆيتا» جشس-ءىنىڭ ديرەكتورى ناسيحات يساباەۆا جاۋاپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ولار دەپۋتات اينۇر ارعىنبەكوۆامەن بىرگە الىس اۋىلداردى ارالاپ, ول جاقتاعى ايەل ادامدارمەن سويلەسكەن. الىس ەلدى-مەكەندەردەگى دە حانىمدار بيزنەسپەن اينالىسقىسى كەلەدى ەكەن. ناسيحات يساباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ءبىر ايەل ادام شاشتاراز اشسام, وندا تەك ساۋ ادامدارعا عانا ەمەس, توسەك تارتىپ جاتقان مۇگەدەك ادامدارعا دا كومەك جاساپ, شاشىن, اياق-قولىنىڭ كۇتىمىن جاساسام دەپ وتىنگەن ەكەن. بىراق, وسىنداي ايەل ادامدار بيزنەستى قالاي اشۋ كەرەك, ول ءۇشىن كىمنەن كومەك سۇراۋ كەرەك, قاي بانككە بارۋعا بولادى, مىنە, وسىلاردىڭ بارلىعىنان بەيحابار.
جيىندا ەلباسى جولداۋى اياسىندا «پەداگوگ ستاتۋسى» ماسەلەسى دە تالقىلاندى. قازىردە پەداگوگ ماماندىعىن تەك قانا ايەل ادامدار مەڭگەرەتىن بولدى. سوندىقتان دا ەر ازاماتتاردىڭ جاستارىمىزدىڭ بۇل سالاعا كەلمەي جاتقانى وكىنىشتى. سونداي-اق, سەمەيدە قازاق, ورىس تىلىندە وقىتاتىن باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرى جەتىسپەي جاتىر. سەمەي قالالىق ءبىلىم باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى گۇلنار ورازبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە «پەداگوگ ستاتۋسى» اسا ماڭىزدى. سەمەيدە 4466 پەداگوگ بار, ونىڭ 4056-سى جوعارى ءبىلىمدى, ال 441-ءى ورتا ارناۋلى وقۋ ورنىن بىتىرگەن, ياعني مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ تۇلەكتەرى. جوعارى ءبىلىمدى ۇستازداردىڭ كوپ بولۋى ءبىزدىڭ قالامىز ءۇشىن وتە جاقسى.
- ەگەر ءبىزدىڭ ۇستازدار ماتەماتيكالىق باعىتتاعى پاندەر بويىنشا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ كۋرسىن وتسە, ولاردىڭ جالاقىسى ارتادى, - دەدى گۇلنار ورازبەكوۆا, - قازىر ۇستازدار ءبىز سياقتى شەنەۋنىكتەردەن دە ارتىق جالاقى الادى. ولارعا كاتەگورياسى ءۇشىن جەكە سول سياقتى ۆ جانە ۆ1 كاتەگوريالارى ءۇشىن تاعى دا اقشا تولەنەدى. جانە جاڭارتىلعان ءبىلىم جۇيەسىن مەڭگەرگەندىكتەرى ءۇشىن تاعى دا قوسىمشا اقى تولەنەدى.
گۇلنار ورازبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, جاڭارتىلعان ءبىلىم جۇيەسىنە وراي كۋرستىق وقۋلاردان ءوتىپ كەلگەندەرگە تاعى دا ۇستەماقى قوسىلادى. ەلباسىنىڭ جولداۋىنان كەيىن «پەداگوگ ستاتۋسى» ماسەلەسى قوزعالىپ, ەڭبەگى سىڭگەن ۇستازدارعا 35 پايىز قوسۋ دا قولعا الىنىپتى. سىنىپ جەتەكشىلەرىنە داپتەر تەكسەرگەنى ءۇشىن دە جالاقىسىنا قوسىمشا اقى قوسىلماق. ۇستازداردىڭ جۇكتەمەسى, ماسەلەن ءبىر اپتالىق جۇكتەمە 14 ساعاتتان 16 ساعاتقا دەيىن ازايتىلاتىن بولعان.
- سەبەبى قازىر جۇمىس ىستەۋ قيىنداپ كەتتى, - دەپ ءتۇسىندىردى گۇلنار ورازبەكوۆا, - جاڭارتىلعان ءبىلىم جۇيەسى مۇعالىمدەردەن دە, وقۋشىلاردان دا قاجىر كۇشتى تالاپ ەتەدى. بۇل «كۇندەلىك كز», ء«بىلىملاند» جانە تاعى باسا باعدارلامالار, كۇن سايىن وزگەرىپ دامۋ ۇستىندە. دەسەك تە بۇل ءبىزدىڭ جاڭالىققا جانى قۇمار جاستارىمىز, جاس مۇعالىمدەرىمىز ءۇشىن تاپتىرمايتىن باعىت-باعدار. ءبىزدىڭ جاستار مۇعالىمدىكتى تاڭدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. بىزدە ورىس ءتىلدى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرى, سول سياقتى بالالار باقشاسى مەن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىندا ورىس ءتىلىن وقىتاتىن مۇعالىمدەر مەن تاربيەشىلەر جەتىسپەي جاتىر. باستاۋىش سىنىپ پەن بالاباقشا تاربيەشىلىگىنە كەلەتىن جاستار بولسا ءبىز قابىلداۋعا ءازىرمىز.
راۋشان قابجانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سەمەي