الماتى وبلىسى تۇرعىندارىن تابيعي وتىنمەن قامتۋ باعىتى بويىنشا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي شارۋا اتقارىلدى. قازىر تالدىقورعان قالاسىندا گاز جەلىسىنە قوسىلۋعا قاتىستى قۇرىلىس قىزۋ جالعاسۋدا. جالپى وبلىستا بۇل جۇمىس 14 اۋداندا ءجۇرىپ جاتىر.
جاقىندا تالدىقورعان قالاسىن كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ ءىسىنىڭ باياۋ ءجۇرىپ جاتقانى جايلى وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى ماسەلە كوتەرگەن بولاتىن. بۇل جەردەگى سىندارلى جاعداي قالا ىشىندەگى گاز جەلىلەرى قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتقان كومپانيالارعا قاتىستى ورىن العان-دى. وسىعان وراي, وبلىس ورتالىعىنداعى گاز جۇيەسىنە قوسۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقان كومپانيالار اراسىنداعى كوشباسشى ۇيىم – «قازترانسگاز ايماق» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جەتىسۋ وندىرىستىك فيليالىنىڭ ديرەكتورى جايىق الىشەۆ جۋرناليستەرمەن كەزدەسىپ, الماتى وبلىسى اۋماعىنداعى كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ جايىنا توقتالعان ەدى.
– ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز وبلىس تۇرعىندارىنا تابيعي وتىندى قاۋىپسىز ءارى ۇزدىكسىز جەتكىزۋ ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ جاتۋ ارتىق بولار. قازىرگى تاڭدا تالدىقورعان قالاسى بويىنشا تۇرعىن ۇيلەرگە گاز تارتۋ ءىسىن ودان ءارى جانداندىرىپ وتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەك بويىنشا تاراتۋ جەلىلەرىنە قوسىلعان ۇيلەر مەن عيماراتتارعا, ياعني كوگىلدىر وتىن تۇتىنۋشى ابونەنتتەرگە گاز جەتكىزىلدى, – دەيدى جايىق الىشەۆ.
ءمالىم بولعان دەرەك بويىنشا, ءدال قازىر تالدىقورعان قالاسىندا 2157 ابونەنت گاز جەلىسىنە قوسىلعان. ال 300 ۇيگە جەلى قۇبىرى جەتىپ تۇرعانىمەن, قازاندىق پەن گاز جاعۋعا ارنالعان جابدىقتاردىڭ دايىن بولماۋىنان كوگىلدىر وتىندى تۇتىنا الماي وتىر. بۇل قالانى گازداندىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى بويىنشا انىقتالعان مالىمەت. جالپى, وبلىس ورتالىعى بويىنشا 5447 جەكە تۇرعىن ءۇي سەكتورى مەن كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ 9958 تۇرعىنى تابيعي وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. ول الداعى ۋاقىتتا ىسكە قوسىلاتىن گازبەن قامتۋدىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كەزەڭدەرىندە ورىندالاتىن بولادى.
– قالانى كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ ىسىندە «قازترانسگاز ايماق» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جەتىسۋ وندىرىستىك فيليالىن مونوپوليست رەتىندە كورسەتۋگە تىرىساتىندار بار. بىراق ءبىز باسەكەلەستىك زاڭىنا باعىنامىز. ياعني, گاز جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسىنا باسقا دا كومپانيالار قاتىسۋعا قۇقىلى جانە ولار قاتىسىپ تا ءجۇر. جالپى بۇل نارىقتا بىزدەن باسقا 45 كومپانيا بار. بىراق جەكەمەنشىك كومپانيالاردىڭ جۇمىس ساپاسىنان تۋىنداعان ماسەلە ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزعا دا سىن بولىپ وتىر, – دەيدى فيليال ديرەكتورى.
وسىدان بارىپ تۇرعىندار اراسىندا تۇسىنبەۋشىلىك تۋىنداعان. ناقتى ايتقاندا, كوشەلەرگە تارتىلاتىن گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ مەرزىمى ۇزاققا سوزىلۋ مەن دايىن جەلى ارقىلى جىبەرىلگەن كوگىلدىر وتىننىڭ ساپاسىنا قاتىستى شاعىم جيىلەگەن. ادەتتە, وڭىرگە گاز كۇيىندەگى وتىندى تاسىمالداۋشى «قازترانسگاز ايماق» بولعاندىقتان نەگىزگى جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا الادى. بىراق تۇرعىندار تاراپىنان ايتىلعان سىن قالا ىشىلىك جەلىنى تارتقان باسقا كومپانيانىڭ ارەكەتىنە قاتىستى بولىپ شىعادى ەكەن. مىسالعا, قۇبىر جۇرگىزگەن جەكەمەنشىك يەسى جەلىنى نەعۇرلىم جىلدام اياقتاۋدى ماقسات ەتە مە, الدە كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگى تومەن جۇمىسشىلاردى جالداي ما, جۇمىس ساپاسىنا ءمان بەرمەيتىن كورىنەدى. ارزان باعاعا گاز كىرگىزەمىز دەپ, بۇرىن قولدانىستا بولعان, ەسكى قۇبىرلاردى پايدالانعان تەرىس ارەكەتتەر دە كەزدەسكەن. تالدىقورعان قالاسى بويىنشا بىرنەشە باعىتتا گاز جۇرەتىن قۇبىرلاردىڭ بويىنان سۋ مەن توپىراق شىعىپ, ول كوگىلدىر وتىننىڭ اعىنىنا كەدەرگى كەلتىرگەن. ناتيجەسىندە, كەدەرگى مەن اپاتتى جويۋ ءۇشىن جەتىسۋ وندىرىستىك فيليالى قوسىمشا شىعىندانعان. ياعني, قۇبىرعا جينالعان سۋدىڭ كەسىرىنەن گازدى 1576 رەت ءوشىرىپ, اقاۋدى تۇزەتۋگە كۇش جۇمسالدى. ەسەسىنە, جىلىتۋ ماۋسىمى كەزىندە گازدىڭ ءسونىپ قالۋىنا بايلانىستى تۇرعىنداردان 88 شاعىم تۇسكەن. فيليال جۇمىسىنا قاتىسى جوق وسىنداي سەبەپتەردەن كەيىن كوگىلدىر وتىننىڭ قولجەتىمدىلىگىنە سەنىمسىزدىك تۋىپ, قالا بويىنشا 500 شاماسىنداعى ابونەنت جەلىگە قوسىلۋدان باس تارتىپ وتىرعان كورىنەدى.
تالدىقورعانداعى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى دا تابيعي گازدان دامەلى ەدى. الايدا ولاردىڭ ءۇمىتى اقتالماي وتىر. ءالى كۇنگە دەيىن وبلىس ورتالىعىنداعى كوپقاباتتى ۇيلەردى تابيعي گازعا اۋىستىرۋ ماسەلەسى شەشىمىن تاپقان جوق. گاز ماماندارىنىڭ جازعان حاتتارىنا جەرگىلىكتى بيلىك ءتيىستى نازار اۋدارماي كەلەدى. ال تۇرعىندار باياعىشا اۋلاداعى گازگولدەرگە قۇيىلاتىن سىعىمدالعان گازدى پايدالانۋعا ءماجبۇر.
ايتپاقشى, الماتى وبلىسى بويىنشا كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى بيۋدجەتتەن 9,6 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 36 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلعان ەكەن. ياعني, بۇل ىستە مەملەكەت- جەكەشەلىك ارىپتەستىگى ناقتى جولعا قويىلعان. ينۆەستيتسيا ەسەبى بويىنشا, جۇمسالعان بيۋدجەت قارجىسىنىڭ 1 تەڭگەسىنە جەكە قاراجاتتىڭ 3 تەڭگەسى سايكەس كەلەدى دەيدى ماماندار. ال وسى جىلدىڭ العاشقى ايىندا گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەردىڭ سانى 142-گە جەتىپ, قامتۋ ۇلەسى 30 پايىزدان اسۋى ءتيىس.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى وبلىسى