ويداۋا

ويداۋا

ويسىز ادام مۇڭسىز. مۇڭسىز ادام سۋرەتكەر بولا المايدى. جازۋشى دەيتۇعىن پاقىردىڭ ەكىنشى اتى سۋرەتكەر. كورگەن, بىلگەن, ەستىگەندى اق قاعازعا سۋرەت قىلىپ قايتا سىزۋ كەز كەلگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن ونەر.

ونەردىڭ ءتۇبى ۋايىم. ۋايىم – پاقىردىڭ ءبىر عۇمىرلىق جارىق دۇنيەدەگى ولمەيتىن ماڭگىلىك سىڭارى. ال ۋايىمنىڭ ناقپا-ناق سۋرەتى بار ما؟… ادام بالاسىنىڭ شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەندە العاشقى ىزدەيتىنى ومىراۋ – انانىڭ اق ءسۇتى. ەمشەكتەن ايىرىلۋ – ءسابيدىڭ العاشقى مۇڭى. دەمەك, ونەرگە ەنشىلەسپىن دەيتىن پەندەنىڭ كوكەيىنە العاش قوناقتايتىن نارسە – انانىڭ اق سۇتىمەن كىرەتىن قاسيەت. ساباقتاپ ايتساق, اۋەلى سەزىم, ودان سوڭ وي. سەزىم مەن وي ءبىر ەمشەككە تالاسقان اتى-ءجونى جوق, سۋرەتى جوق, زەردەگە جۇك, ميعا قان جۇگىرتەتىن تابيعاتتىڭ ادامزاتقا بەرگەن ازابى بولسا كەرەك.

 

ويسىز ادام مۇڭسىز. مۇڭسىز ادام سۋرەتكەر بولا المايدى. جازۋشى دەيتۇعىن پاقىردىڭ ەكىنشى اتى سۋرەتكەر. كورگەن, بىلگەن, ەستىگەندى اق قاعازعا سۋرەت قىلىپ قايتا سىزۋ كەز كەلگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن ونەر.

ونەردىڭ ءتۇبى ۋايىم. ۋايىم – پاقىردىڭ ءبىر عۇمىرلىق جارىق دۇنيەدەگى ولمەيتىن ماڭگىلىك سىڭارى. ال ۋايىمنىڭ ناقپا-ناق سۋرەتى بار ما؟… ادام بالاسىنىڭ شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەندە العاشقى ىزدەيتىنى ومىراۋ – انانىڭ اق ءسۇتى. ەمشەكتەن ايىرىلۋ – ءسابيدىڭ العاشقى مۇڭى. دەمەك, ونەرگە ەنشىلەسپىن دەيتىن پەندەنىڭ كوكەيىنە العاش قوناقتايتىن نارسە – انانىڭ اق سۇتىمەن كىرەتىن قاسيەت. ساباقتاپ ايتساق, اۋەلى سەزىم, ودان سوڭ وي. سەزىم مەن وي ءبىر ەمشەككە تالاسقان اتى-ءجونى جوق, سۋرەتى جوق, زەردەگە جۇك, ميعا قان جۇگىرتەتىن تابيعاتتىڭ ادامزاتقا بەرگەن ازابى بولسا كەرەك.

«ويداۋا» – جاداعايلاپ ايتقاندا: ميىڭ بوس جۇرمەسىن, كۇل, جىلا, قينال, قينالساڭ ءوزىڭدى شيپالا, ءتىپتى بولماسا ءوزىڭدى ءوزىڭ قامشىلا! وسى قۇبىلىستان ايىرىلساڭ – جارىق دۇنيەدە جوقسىڭ دەگەن ءسوز. جاقاۋدىڭ ەكى ۇعىمنان ءبىر ماعىنا تاۋىپ وتىرعانى وسىدان بولار. ءبىر-بىرىنە قاقپاقىل. ويتكەنى,ويعا نوقتا جوق, ويعا شارا جوق. شاراسى بولسا شە؟… قالاي جىقساڭ دا ايتەۋىر سۇراق. ءومىردىڭ ءوزى سۇراق ەمەس پە.

قىسقاسى, وسىنداعى ءار شۋماق جازىلماعان ءبىر كىتاپتىڭ زامىسىلى. ەندەشە قالامگەر جاقاۋدىڭ, ءوزىمىزدىڭ جاقاۋ داۋرەنبەكوۆتىڭ سانسىز سۇراعىنا وقۋشى دا جاۋاپ ىزدەپ كورسىن… تاپتىم دەسە دە وتىرىك ەمەس, تاپپادىم دەسە دە ايىپ جوق. ءتۇبى, قولىنا قالام ۇستاعان ءار بەيباقتىڭ ەسىندە جۇرەتىن تاجىريبە ەكەن. ايتپەسە سان عاسىر بۇرىن ءومىر كەشكەن عۇلامالاردىڭ ءار ءسوزىن ەپيگراف قىلىپ توزدىرعان جوقپىز با؟..

ويمەن بەزبەندەلگەن ءومىردىڭ ءوزى سان ساۋال مەن سان جاۋاپتان جاراتىلعانداي عوي. ءتۇپ-تۇبىنە جەتۋى قيىن ءارى قىزىقتى كورىنەر ساۋالداردىڭ ءوزى پەندەگە قارىزداي, جان سەبىلى مول جاۋاپتاردىڭ پەندەگە پارىزداي كورىنەر سيقىرىنا نە دەرسىڭ؟!

قالامى ۇشقىر قالامگەردىڭ ويلارى دا قۇلاشىن وسىلاي سەرمەپ, كوڭىلدى وسىلاي تەربەيدى. 

ەڭ باستىسى: ويدىڭ دا وسىلاي ءومىر سۇرۋگە حاقىسى بار!

قاليحان ىسقاق,

جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى.

 

___________________

جاقاۋ داۋرەنبەكوۆ,

جازۋشى-پۋبليتسيست,

حالىقارالىق

«الاش» ادەبي

سىيلىعىنىڭ

لاۋرەاتى.

 

 

ادامدار! باستارىڭدى يىق ەمەس, ۇيات كوتەرىپ تۇرسىن!

*   *   *

سويلەمگە بوتەن ءسوز ەنگەن كەزدە تالعام تالاق بولادى.

*   *   *

تەمىردەي جۇدىرىقتىڭ ءوزى جۇمساق قولعاپ كيىپ جىلىنادى.

*   *   *

ەركەكتىڭ سابىرى – سوزىندە, ايەلدىڭ سابىرى – كوزىندە.

*   *   *

اقىلدى ادامدار باقىتتى كۇتپەيدى, باقىتتىڭ الدىنان شىعادى.

*   *   *

اسپانداپ سويلەگەننەن گورى, استارلاپ سويلەگەن تۇسىنىكتى.

*   *   *

سۇلۋلىقتى كورە بىلەتىن – كوز, ويدى ورە بىلەتىن – ءسوز.

*   *   *

بولمىسىڭنان بولەكتەنە المايسىڭ, ءتىپتى قارتايعاندا دا قاسيەتىڭە لايىق كەيپىڭ بولادى.

*   *   *

بيىك توبەگە بيىك ورە شىعارادى.

*   *   *

تاڭعالمايمىز: بۇگىندە ءاندى داۋىسى بار ايتپايدى, اۋىزى بار ايتادى.

*   *   *

تابانىن جەرگە تيگىزبەي ماقتاعان­مەن, توبەسىن كوككە جەتكىزە المايسىڭ.

*   *   *

جاھاندانۋ جايلاعاندا پوەزيا مەن پروزانىڭ كۇنى باتىپ, تەلەديداردىڭ ايى وڭىنان تۋادى.

*   *   *

دراماتۋرگ ءوز پەساسىنداعى ءاربىر رولگە دۋبلەر بولا ءبىلۋى كەرەك.

*   *   *

ادام ومىردەن جاڭالىق كۇتەدى, وزىنەن اماندىق كۇتەدى.

*   *   *

سۇلۋلىققا ءتىلىڭ جەتپەيدى, كوزىڭ جەتەدى.

*   *   *

ۇياتى جوق – ۇياسى جوق قۇستاي.

*   *   *

ءسوزىڭنىڭ سابى سىنسا دا, كوڭىلىڭنىڭ ساعى سىنباسىن.

*   *   *

كارىلىك: كەۋدە العا تارتادى, اياق كەيىن تارتادى.

*   *   *

ءسوز شەكسىزدىك, سوزگە ءبارى سىيىپ كەتەدى.

*   *   *

ءومىردى تۇسىنەسىڭ, بىراق تاڭ قالماي ءومىر سۇرە المايسىڭ.

*   *   *

ىشتە ولەتىن ويلارعا كىنالى ءوزىڭسىڭ.

*   *   *

سوزىمەن ماقتاپ تۇرىپ, كوزىمەن داتتاپ تۇراتىندار دا بار.

*   *   *

تولعان دا ورتايادى, بولعان دا قارتايادى.

*   *   *

بۇگىندە ماقتاۋ دا ناعىزعا ايتىلمايدى, قارىزعا ايتىلادى.

*   *   *

بەت شىمشىلاعاننان قىزارمايدى, ۇياتتان قىزارادى.

*   *   *

جاقسى ءىستىڭ اۋىرى مەن جەڭىلى بول­ماي­دى, شارشاتپايتىن جەلىگى بولادى.

*   *   *

جاس داۋرەن قيالدا قالادى, ماس داۋرەن قياندا قالادى, باس اۋرەڭ وزىڭدە قالادى.

*   *   *

اقىلدىڭ ازابىن تارتا بىلگەن,

ءومىردىڭ دە عاجابىن تاتا بىلەدى.

*   *   *

ءاننىڭ بەسىگى اۋەدە تەربەلەدى.

*   *   *

ءان مەن ءسان – ءانشىنىڭ باعى مەن بايانى.

*   *   *

وياۋ كەۋدە – ويكورىك,

قۋىس كەۋدە – بوركەمىك.

*   *   *

وقىماعاننىڭ ءسوزى ساۋالدان تۇرادى,

وقىعاننىڭ ءسوزى امالدان تۇرادى.

*   *   *

ءومىردىڭ قىجىلىنا تويعانمەن,

ءومىردىڭ قىزىعىنا تويمايسىڭ.

*   *   *

ەسەيگەندە ويلاناسىڭ,

قارتايعاندا وي باعاسىڭ.

*   *   *

سەنىڭ قولىڭداعىنىڭ ءبارى, ءتىلىڭنىڭ ۇشىندا عانا.

*   *   *

بيىكتىڭ كەرى ولشەمى – قۇلدىراۋ

*   *   *

قىزداردى گۇل دەيدى, بىراق ولار دا ءبىرىن-ءبىرى كۇندەيدى.

*   *   *

ايتارى تاۋسىلعانداردان ساقالىنان ۇيالمايتىن شالدار شىعادى.

*   *   *

سىرتتاي تون پىشكەننەن, ىشتەي وي پىسكەن ورىندى.

*   *   *

ادامزاتتىڭ الىپتارى كوپ, بىراق, حالىقتان اسقان الىپ جوق.

*   *   *

كۇشتىلىك – قايراتتان, مىقتىلىق – مىنەزدەن.

*   *   *

باستاعان ءىستى اياقتاعانشا تىنبا,

اياقتاعاننان كەيىن جۇرەگىڭدى تىڭدا.

*   *   *

ۇلىعا ۇقساپ باقپا, ۇعىپ باق.

*   *   *

بايگەنىڭ قامشىسى – ار-نامىس,

باسەكەنىڭ جارشىسى – قىزعانىش.

*   *   *

ىزگىلىك ورناعان جەرگە يگىلىك ۇيا سالادى.

*   *   *

كوسىلىپ ايتۋ ەمەس, ءوسىرىپ ايتۋ – وتىرىك.

*   *   *

جول بىلمەگەن ەمەس, ءبىر-بىرىنە جول بەرمەگەن كەشىگەدى.

*   *   *

ارلانا بىلەتىن, زارلانا بىلمەيدى.

*   *   *

قادەكەڭ – دالالىق ادەبيەتتەن شى­­عىپ, دانالىق ادەبيەتكە كوتەرىلگەن اقىن.

*   *   *

ابە – ارناسىن ارالدان العان مۇحيت.

*   *   *

ءسوزدىڭ شىرايىن ويدىڭ شۇرايى شىعارادى.

*   *   *

قارا جۇمىس شارشاتپايدى,

شالا جۇمىس شارشاتادى.

*   *   *

ۇياتى باردىڭ بەتىنەن وتى شىعادى,

ۇياتى جوقتىڭ بەتىنەن ءوتى شىعادى.

*   *   *

اقيقاتتى اقتاۋ ەمەس ساقتاۋ كەرەك.

*   *   *

ءبىلىم – ساۋلەسىن ساناڭا تۇسىرەدى, سابىرى ساباڭا تۇسىرەدى.

*   *   *

جولىڭ اشىق بولسا كوزدەگەنىڭە جەتە­سىڭ, قولىڭ اشىق بولسا ءوز دەگەنىڭە جەتەسىڭ.

*   *   *

سوزىندە تۇراتىن ادام, اينىماي وزىندە تۇراتىن ادام.

*   *   *

جاستىق ورالمايدى,

كارىلىك وزا المايدى.

*   *   *

يمانسىزدىق جايدان دا, بايدان دا شىعادى.

*   *   *

ءبىردىڭ پىكىرىنە بەيىلىڭدى ي, كوپتىڭ پىكىرىنە باسىڭدى ي.

*   *   *

الاۋىزدىق ىشتەن كەلەدى,

اۋىزبىرلىك ىسپەن كەلەدى.

*   *   *

بوركىڭ وزىڭدىكى, كوركىڭ ۋاقىتتىكى.

*   *   *

ۇلتتىڭ قۇلامايتىن ۇستىندارى بولادى, ۇرپاعىنىڭ قۇلاتپايتىن ۇشقىن­دارى بولادى.

*   *   *

ءسوزىڭدى سىيلاعاندى توبەڭە كوتەر.

ءوزىڭدى سىيلاعاندى تورىڭە كوتەر.

*   *   *

اقىنعا ارقا كەرەك,

اكىمگە مارقا كەرەك.

*   *   *

قورعاي بىلمەسەڭ قولداۋدىڭ قاجەتى جوق, ويلاي بىلمەسەڭ تولعاۋدىڭ قاجەتى جوق.

*   *   *

ۋاقىت بىزدەن قاشىپ بارادى, ءبىز ۋاقىتتى شاشىپ بارامىز.

*   *   *

ۋاقىتتىڭ ءار مينۋتى – تاعدىر.

*   *   *

ەرەن ەڭبەكتەرىڭ – جەڭىسىڭ,

ەركە ۇلاندارىڭ – جەمىسىڭ.

*   *   *

ۋاقىتتىڭ كەشىگۋگە لاۋازىمى جوق, اسىقپاۋعا لاجى جوق.

*   *   *

شىندىق سامالداي لەكىسە,

وتىرىك جەلدەي ەسەدى.

*   *   *

بالكىم, تۋعان ەلگە داراسىڭ,

ءبارىبىر, تۋعان جەرگە بالاسىڭ.

*   *   *

ولەڭگە ادالدىق – ومىرگە ادالدىقتان تۋادى.

*   *   *

قازاقتىڭ كورەگەندىگىنە تەڭدىك جوق,

بەرەگەندىگىندە كەمدىك جوق.

*   *   *

ەرتەگى ءومىردى وقىپ بىلەسىڭ,

ەلدەگى ءومىردى كورىپ بىلەسىڭ.

*   *   *

قارىزدىڭ قاباعى جامان, ارىزدىڭ قاعازى جامان.

*   *   *

جاسىڭا جەتپەي قارتايۋدان ساقتان,

جاسىڭا جەتىپ مارقايۋمەن ماقتان.

*   *   *

مانساپقا ۇرىنبايتىن, ماقتاۋعا دا بۇرىلمايدى.

*   *   *

ەلدىڭ ازاتتىعىن ساقتا, ايالا,

عاجاپتىعىن ماقتا, باعالا!

*   *   *

جاقسىلىقتىڭ جاقسىلىقتان ايىرماسى بولمايدى, قايىرىمى بولادى.

*   *   *

قازىرگى ەليتا بانكتەردە تۋىپ, بيرجالاردا وسەدى.

*   *   *

مويىنداۋ ارقىلى جەڭەسىڭ,

مويىماۋ ارقىلى جەتەسىڭ.

*   *   *

ۇلى ءىستىڭ ۇلكەن اتى – ەلدىك, كىشى اتى – ەرلىك.

*   *   *

قۇندىلىقتاردى ماقتاي بەرگەننەن ساقتاي بىلگەن ارتىق.

*   *   *

ءۋاج جۇرگەن جەردە ۋايىم بولمايدى.

*   *   *

گۇلدىڭ تىكەنەگىن سۇلۋلىعى سەزدىر­مەي­دى.

*   *   *

وتتىڭ تىلىنە يە بولماساڭ, شوقتىڭ ك ۇلىنە اينالارىڭ انىق.

*   *   *

ايداي بولىپ كورىنىپ, كۇندەي بولىپ كۇلە بىلگەنگە جىبەگىڭدى ەمەس,

جۇرەگىڭدى جاي.

*   *   *

گۇل نازىكتىگىمەن, قىز ناركەستىگىمەن سۇلۋ.

*   *   *

سەزىمنىڭ ق ۇلى بولما, سەنىمنىڭ ق ۇلى بول.

*   *   *

ءومىر شارق ۇرادى,

ءولىم الىپ ۇرادى.

*   *   *

بىلايشا, مۇحيتقا جوقتاي قاتىسىڭ,

ءبارىبىر, مۇحيتقا قوسىلعان تامشى­سىڭ.

*   *   *

دالا دەموكراتياسى – نوقتاسىز ايتىس, قالا دەموكراتياسى – توقتاۋسىز تارتىس.

*   *   *

الا ءجىپتى اتتاعانىڭدى ادال دوسىڭ ايتپايدى, ار-ۇياتىڭ ايتادى.

*   *   *

كورىنگەن ءاندى ورىندايتىن ءانشى تويدا قالادى, كوڭىلدەن شىعار ءاندى ورىندايتىن ءانشى ويدا قالادى.

*   *   *

ءوپتيميزيمدى ويلاپ تاپپا, وياتا ءبىل.

*   *   *

ءتۇسىنۋ – تالابىڭا جول اشادى,

تورىعۋ – تۇڭىلۋگە ۇلاسادى.

*   *   *

ۇلىقتى ىزدەۋشى كوپ-اق, ال ۇياتتى ىزدەپ جۇرگەندى كورمەدىك.

*   *   *

كۇپىنىپ ايتقاندى, ءتۇسىنىپ ايتقان باسادى.

*   *   *

وزىنە سەنەتىن ادام وزگەدەن جاۋ ىزدە­مەيدى.

*   *   *

باسىن بايگەگە تىگەتىننىڭ جانى

ءجالاڭتوس بولادى.

*   *   *

شامعا سەنگەن جارىق كۇندە اداسادى.

*   *   *

كوكبورىدەي بولعىسى كەلەتىندەر كوپ, ال كوكبورىگە بولمىسى كەلەتىندەر جوق.

*   *   *

جاماندىقتاردىڭ ءبارىن ۇمىت.

جاقسىلىقتاردىڭ ءبارى – ءۇمىت.

*   *   *

يدەيا ۇيدە تۋمايدى, ميدا تۋادى.

*   *   *

اقىلدىڭ وي-ءدارىسى بولمايدى – ەمى بولادى.

*   *   *

سايانى كولەڭكەدەن ىزدەمە, كوڭىلدەن ىزدە.

*   *   *

ءومىر دە جۇرەك سياقتى تىرتىقتاردان تۇرادى.

*   *   *

اقىلدىڭ ارتىق-كەمى بولمايدى,

دەمەۋ دەمى بولادى.

*   *   *

ۋاقىت – اسىقپايدى, باقىت – كەشىكپەيدى, عۇمىر – وزبايدى.

*   *   *

ۇرپاق – ۇلت ۇيىتقىسىنىڭ ۇستىنى.

*   *   *

قالانىڭ كۇندىز بازارى قاينايدى, تۇندە قازانى قاينايدى.

*   *   *

كۇنتىزبەدە ايلار مەن جىلدار قالادى,

كۇندەلىكتە سىرلار مەن جىرلار قالادى.

*   *   *

ماقساتقا ءسوز قۋعان جەتپەيدى, وي قۋعان جەتەدى.

*   *   *

جەردىڭ تارتىلىس زاڭى – پلانەتالىق ۇعىم,

تۋعان جەردىڭ تارتىلىس زاڭى – پەرزەنتتىك ۇعىم.

*   *   *

جەر-سۋ اتاۋلارى – اتا تاريحتىڭ ايعاعى مەن اماناتى.

*   *   *

تۇرعان جەرىڭ جايلى بولعانىمەن, تۋعان جەرىڭە جەتپەيدى.

*   *   *

اقىلعا تۇسىنەتىن باس كەرەك,

باسقا تىڭدايتىن جاس كەرەك.

*   *   *

اسۋلار تاۋسىلعانمەن, اسىلدار تاۋسىلمايدى.

*   *   *

ۋاقىت بالانى دا وسىرەدى, دانانى دا وسىرەدى.

*   *   *

زامان ادامنىڭ قولىمەن جاسالمايدى, جاسامپاز جولىمەن جاسالادى.

*   *   *

كەڭشىلىگىڭدى تۇيسىنگەن سايىن تارالا تۇسەسىڭ, كەمشىلىگىڭدى تۇسىنگەن سايىن تازارا تۇسەسىڭ.

*   *   *

ۋاقىت ساحناسى – ۇلى اكتەرلەرمەن ەمەس, ۇلان ۇرپاقتارمەن اۋىسادى.

*   *   *

ادامعا جالا جاپساڭ دا, زامانعا جالا جاپپا.

*   *   *

ىرىلىگىڭە ەمەس, تىرلىگىڭە سەن.

*   *   *

ءوزىڭدى-ءوزىڭ وزگەرتە المايسىڭ, ءومىر عانا سەنى وزگەرتۋگە قابىلەتتى.

*   *   *

ادامداردان ءبارى قولدارىنداعى ساعاتتان وزۋعا اسىعادى.

*   *   *

كوڭىلىڭمەن كوك تىرەپ تۇرعانمەن, ومىرىڭنەن كوپ تىلەپ تۇراسىڭ.

*   *   *

باق جاسىڭا قونبايدى, باسىڭا قونادى.

*   *   *

وزىنە سەنبەگەن ادام, وزەن تۇگىلى وتكەلدەن دە وتە المايدى.

*   *   *

مەيىرىمنىڭ ءوزى ايانىشتان ەمەس, ايالاۋ­دان تۇرادى.

*   *   *

ۇستاز ساباقتى تۇسىندىرۋىمەن ەمەس, شاكىرتىنىڭ جۇرەك ءلۇپىلىن تۇسىنە بىلۋىمەن ەسىندە ماڭگىگە قالادى.

*   *   *

تالانتتار سويلەگەندە تىنىشتىقتىڭ ءوزى سىلتىدەي تىنادى.

*   *   *

ءسوزىڭ مەن ويىڭدا ءوزىڭ مەن بويىڭ كورىنىپ تۇرادى.

*   *   *

تاريح – حالىقتىڭ تۇعىرتاسى.

*   *   *

وتكەن كۇندەر ەلەس, كەلەر كۇندەر بەلەس.

*   *   *

ءبىلىپ سىناعان سارالايدى, بىلمەي سىناعان جارالايدى.

*   *   *

ۇقساس ويلار بولمايدى,

ۇقساس تويلار بولادى.

*   *   *

ومىرمەن دانالىق كەلەدى, ۋاقىتپەن جاڭالىق كەلەدى.

*   *   *

ونەر ءومىردىڭ وزىندەي بىردە تاسيدى, بىردە جاسيدى.

*   *   *

ساناڭا جەتپەي, جاعاڭا جەتپەيسىڭ.

*   *   *

كوپتىڭ كوڭىلىندە قالعان, كوپتىڭ ومىرىندە قالادى.

*   *   *

اقىل قۇيمادان تۇرمايدى, قيسىننان تۇرادى.

*   *   *

ويدىڭ دا قۇرىعى مەن قامشىسى بولادى, ءسوزدىڭ دە تولقىنى مەن تامشىسى بولادى.

*   *   *

وتپەلى مانساپتان ومىرلىك ماقسات قىمبات.

*   *   *

جاقسى ايەلمەن ءومىر ءسۇرۋ – جاقسى انمەن ءومىر كەشۋدەي.

*   *   *

جاقسىلىق ۇمىتىلعانمەن, جاقسى­لىق جاساعان ادام ۇمىتىلمايدى.

*   *   *

بەينەت پەن زەينەت قاتار قارتايادى.

*   *   *

ءاننىڭ ناسيحاتى – اسقاقتاتا سالار اقيقاتى.

*   *   *

دارىن بۇلبۇل ەتەدى,

داڭق ءدۇلدۇل ەتەدى.

*   *   *

بار بايلىعىڭا سەنبە,

جان بايلى­عى­ڭا سەن.

*   *   *

جاقسىلىقتىڭ باعاسى مىڭ العىس ەمەس, شىن العىس.

*   *   *

جىل ادامى بولۋ ۋاقىتشا,

جىر ادامى بولۋ ماڭگىلىك.

*   *   *

ەركەك جاقتاعاندى, ايەل ماقتاعاندى سۇيەدى.

*   *   *

ايەلدەردىڭ ءبارىن ءتۇن تەڭەستىرەدى.

*   *   *

تسيفرلار باردى اققا شىعارادى, نول باردى جوققا شىعارادى.

*   *   *

ادام قاناعاتتىڭ اتىن بىلگەنمەن, ز­اتىن بىلمەي وتەدى.

*   *   *

ءبىزدىڭ سانامىزدىڭ سۇرلەنىپ قالعانى سونداي, وتىرىكتى بايگەگە قوسىپ شىن­دىق­تى كوكپار ەتىپ جۇرگەنىمىزدى سەزبەيمىز.

*   *   *

ءسوتسياليزمنىڭ ۇرانى كوپ ەدى, كاپي­تاليزمنىڭ قۇرالى كوپ بوپ شىقتى.

 

*   *   *

مۋزىكا تىنىشتىقتى سۇيەدى.

*   *   *

ومىردە ءبارى بار, بىراق ودان وزىڭە قايسىسىن تاڭدارىڭدى بىلمەيسىڭ.

*   *   *

ەشكىمنىڭ ەشكىمدى تىڭداۋعا ۋاقىتى جوق. ويتكەنى ءبارى دە بارىنەن كەشىك­كەندەر.

*   *   *

ءبىلىمسىز حالىق قاۋىپتى, ال ءبىلىمدى حالىق قۋاتتى.

*   *   *

مىناۋ ومىردەن كىمدى كورەسىڭ…

وزگە ەمەس, بۇل ومىردەن ءوزىڭدى كورەسىڭ.

*   *   *

دەپۋتاتتار زاڭعا جاۋاپ بەرمەيدى, زاڭعا داۋىس بەرەدى.

*   *   *

كۇن تاڭدى سۇيەدى, ءتۇن ءاندى سۇيەدى.

*   *   *

ءبارى دە ويعا ورالادى, ءبارى دە ويمەن وڭالادى.

*   *   *

كەيدە ويلاپ ايتقان سوزىڭنەن, ويناپ ايتقان ءسوزىڭ اسىپ تۇسەدى.

*   *   *

قاراپايىم ساۋالدار دا كۇردەلى جاۋاپتاردىڭ كىلتىن اشادى.

*   *   *

دۇنيەدە بارىنەن وزىق, بارىنەن بيىك تۇرعان قۇدىرەت – وي.

*   *   *

جەمقورلىقتىڭ ءتورى بولمايدى,

تورى بولادى.

*   *   *

كەيدە ويلاماعانىڭ بولىپ, ويلاعا­نىڭ قاشادى. تولماعانىڭ تولىپ, تولعا­عانىڭ تاسادى.

*   *   *

شىندىققا ءسوز تيمەيدى, وتىرىككە كوز تيمەيدى.

*   *   *

ءدامسىز ءسوز دالاعا كەتەدى, ءدامدى ءسوز داناعا جەتەدى.

*   *   *

ساعات توقتاعانىمەن ۋاقىت توقتا­مايدى.

*   *   *

ءبىر وي ۇستاتپايدى,

ءبىر وي ۇيىقتاتپايدى.

*   *   *

ۇيات پا؟ ۇياتتى تەك سوزدىكتەن تاباسىڭ.

*   *   *

ءبىر تامشى جاستىڭ ءوزى بارىنەن اۋىر, بارىنەن اششى.

*   *   *

كوزگە كورىنبەيتىن ەڭبەكتەن, كوزگە كورىنەتىن بيىك باستالادى.

*   *   *

اڭگىمەنىڭ بۇكپەسى بولماسا دا نۇكتەسى بولادى.

*   *   *

اق-قاراسىن ايىرىپ اكتى جاسالادى, بار مەن جوقتى قايىرىپ فاكتى جاسالادى.

*   *   *

وي شىنايىلىقتى, ءسوز سىپايىلىقتى قاجەت ەتەدى.

*   *   *

دوستىق دەگەن سىيلاستىق سيمۆولى.

*   *   *

ءوزىڭدى-ءوزىڭ قامشىلاۋ دا قايسارلىق.

*   *   *

يت جەتەكتەگەنگە ەمەس, بالا جەتەكتەگەن باقىتقا قارا!

*   *   *

ءوزىڭدى كورسەتكىڭ كەلسە نە بىلەتىنىڭدى ەمەس, نە تىندىرعانىڭدى ايت.

*   *   *

ادام – پەندە, كوڭىلى – پاتشا.

*   *   *

ماقتاۋ اسىعىپ جۇرەدى, اقتاۋ كەشىگىپ جۇرەدى.

*   *   *

شارشاساڭ دا تاۋسىلماسىن جۇمى­سىڭ, تاۋسىلماسا تاۋسىلمايدى ءجۇرىسىڭ.

*   *   *

ويدىڭ كەمدىگى بىلىنسە دە ارتىقتىعى بايقالمايدى.

*   *   *

اياققا جىعىلعاننان تاياققا جىعىلعان ابىروي.

*   *   *

داۋلەت – وتاۋدا قالادى.

دانق – وتاندا قالادى.

*   *   *

تاباندىلىق ماقساتقا جەتكىزەدى, ماق­سات جاقسى اتقا جەتكىزەدى.

*   *   *

جاماندىققا ەلەڭ قۇلاقپىز, جاقسىلىققا كەرەڭ قۇلاقپىز.

*   *   *

كەڭ دۇنيە كوڭىلگە سىيعانمەن, قۇشاققا سىيمايدى.

*   *   *

ويعا العانىڭ ەمەس, قولعا العانىڭ ورىندالادى.

*   *   *

تابيعات – تۇنعان سىر, تاعدىر – تۇنعان جىر.

*   *   *

ءومىردىڭ جۇمباعى – ادام, جىر باعى – عالام.

*   *   *

كىتاپ – ويدىڭ قاينارى, ءسوزدىڭ مايدانى.

*   *   *

ورايى كەلەر ءسوزدىڭ ورنى بوس تۇرادى.

*   *   *

اقىلدى تۋلاعانعا ەمەس, تىڭداعانعا ايت.

*   *   *

ساندار ءومىرىڭ ءۇشىن كەرەككە اينالسا, كەيدە وزىڭە قارسى دەرەككە اينالادى.

*   *   *

باقىت بۇگىن سەنىڭ باسىڭا قونسا, ەرتەڭ كورشىڭنىڭ باعىنا قونادى.

*   *   *

ەرلىك نامىستان تۋادى, ەڭبەك تابىس­تان تۇرادى.

*   *   *

كوز كوكجيەكتى كورەدى,

كوزقاراس كەلەشەكتى كورەدى.

*   *   *

تاريح سۇمدىق وقيعالارعا تولى. ەڭ سۇمدىعى – سولاردىڭ ءبارى شىندىق.

*   *   *

ۋاقىت وتكەندى ۇمىتتىرعانمەن ءىزىن وشىرە المايدى.

*   *   *

سەنىڭ ءومىرىڭ – سەنىڭ وزىڭە ۇقساعان ءومىر.

*   *   *

وي دەگەنىڭ شالقار تەڭىز, جاعاسىن ايدىنى بىلەدى, باعاسىن ايبىنى بىلەدى.

*   *   *

ءوزىڭ بارلاپ قاراشى… ۇيات ۇندەمەي ويانىپ, كۇنمەن بىرگە قىزارىپ باتادى.

*   *   *

باس بىلمەگەن ات ۇزەڭگىسىنەن ۇركەدى.

*   *   *

ءار قۇستىڭ ءوز جىرى بار,

ءار قىزدىڭ ءوز سىرى بار.

*   *   *

اقىل قيالدان تۋمايدى, قيسىننان تۋادى.

*   *   *

ەلىكتەۋمەن وتەسىڭ, ەرىنبەۋمەن جەتەسىڭ.

*   *   *

ۇلىسىڭمەن بىرگەسىڭ, ۇلى ىسىڭمەن ىرگەسىڭ!

*   *   *

تابيعات ۇندەستىكپەن تارالعان, ادام كۇنبەسىكپەن جارالعان.

*   *   *

ادامنىڭ كوزىمەن ەمەس, جۇرەكتىڭ كوزىمەن عاشىق بولعان باقىتتى.

*   *   *

ەلىڭدى تۇعىر ەت, ەڭبەگىڭدى عۇمىر ەت.

*   *   *

باقىت دەگەن ەسىگى اشىق, شىراعى جانعان شاڭىراقتى تاڭدايدى. كەيدە باقىت كەلگەن ۇيىنە تەمىر ەسىك, تەمىر تورلى تەرەزەسىنەن كىرە الماي كەرى قايتىپ كەتەدى.

*   *   *

تاريحتىڭ ساباعىن وقۋعا بولادى, بىراق قايتالاۋعا بولمايدى.

*   *   *

ۇلىلىقتى ۋاقىت بەرەدى, بولاشاق بەكىتەدى.

*   *   *

سەنىڭ قولىڭداعى ساعاتىڭ قانشا التىن بولعانىمەن, ول ءومىردىڭ ءبىر مينۋتىنا دا تاتىمايدى.

*   *   *

ۇلتتان بيىك ۇلى جوق.