«عىلىم ورداسىنىڭ» كونفەرەنتس-زالىندا تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي «تاۋەلسىزدىك – باستى قۇندىلىق» تاقىرىبىندا وتىرىس ءوتتى.
وتىرىس بارىسىندا شوقىن ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ 2018 جىلعى قىزمەتىنە توقتالعان ينستيتۋت ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆ قر بعم عىلىم كوميتەتىنىڭ قولداۋىمەن عىلىمي ىرگەلى جوبالاردىڭ, ماقساتتى نىساندىق قارجىلاندىرىلاتىن جوبالاردىڭ جانە مەملەكەتتىك تاپسىرمالار نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلعان جوبالاردىڭ ارتۋى ناتيجەسىندە ينستيتۋتتىڭ قارجىلىق الەۋەتىنىڭ 19 ەسە وسكەندىگىن اتاپ ءوتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە عالىمداردىڭ جالاقىسىن كوتەرىپ, ۋاقتىلى بەرىلۋىنە جاعداي جاسالدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەڭبەك ونىمدىلىگىنە اسەر ەتىپ, عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ شىعارىلىمىن ەكى ەسەگە ۇلعايتتى. حالىقارالىق 7 تىلدە شىعاتىن عىلىمي جۋرنال «وتان تاريحى» سىلتەمەلىك كورسەتكىشى جوعارى الەمدىك سكوپۋس بازاسىنا ەنۋگە دايىندالۋدا, تاريح سالاسىنداعى انالوگى جوق, قر بعم عك ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن باقىلاۋ كوميتەتىندە تىركەلگەن «e-history.kz» (edu.e-history.kz) ەلەكتروندىق عىلىمي جۋرنالى دا ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇشىمەن شىعارىلۋدا. بۇرىن داعدارىسقا ۇشىراپ توقتاپ قالعان كاسىپوداق ۇيىمى مەن ارداگەرلەر كەڭەسى, ۇيلەستىرۋ كەڭەسى قايتا اشىلدى. عالىمداردىڭ عىلىمي جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى بولىپ تابىلاتىن مونوگرافيالىق ەڭبەكتەرىن شىعارۋعا بيۋدجەتتە قارجى قاراستىرىلماعاندىقتان, ولاردى كاسىپكەرلەردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن شىعارۋ ءۇشىن ارنايى «قامقورشىلار كەڭەسى» قۇرىلدى. ناتيجەسىندە بىرنەشە كىتاپتار ۇلكەن تيراجبەن شىعارىلىپ, رەسپۋبليكانىڭ كىتاپحانالارىنا تاراتىلدى. مەملەكەت قامقورلىعى ارقاسىندا ينستيتۋتتىڭ 6 جاس عالىمدارىنا (35 جاسقا دەيىنگى) قيك ارقىلى پايىزسىز نەسيەگە پاتەرلەر بەرىلگەندىگىن جانە الەۋمەتتىك جاعداي تومەن 8 قىزمەتكەرگە كاسىپوداق پەن ينستيتۋت تاراپىنان كومەك رەتىندە ءبىر ايلىق جول ءجۇرۋ اقىسى تولەنىپ وتىرعانىن باياندادى. عىلىمعا دەگەن جاستاردىڭ ىنتاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ە.بەكماحانوۆ اتىنداعى «ۇزدىك تاريحشى» بايقاۋى وتكىزىلىپ, دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن جۇلدە قورى 600000 تەڭگەگە كوتەرىلىپ, قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن جاستاردىڭ عىلىمي جۇمىستارى ىرىكتەلىپ, قارجىلاي ماراپاتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
ودان كەيىن ينستيتۋت ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆتىڭ «سۋلتانمامەت: گوسۋدارستۆەننىي دەياتەل, ديپلومات ي باتىر» جانە «History of Astana» كىتاپتارىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى.
ينستيتۋت جەتىستىكتەرىنىڭ كورىنىسى رەتىندە وتىرىس بارىسىندا ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى اۋەزحان شاشاەۆ مەملەكەتتىك ماراپاتتاۋلارعا توقتالىپ, ينستيتۋتتىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, ت.ع.د., احمەت توقتابايعا قر بعم عىلىم كوميتەتىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگى كۇنىنە وراي «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىمىن دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسىن» جانە ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, ت.ع.ك., دوتسەنت فاكيا شامشيدەنوۆاعا قر بعم العىسىن سالتاناتتى تۇردە تابىستادى. جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەر الىمعازى داۋلەتحان ش. ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ «قۇرمەتتى پروفەسسورى» اتاڭىنا يە بولدى.
ءىس-شارا اياسىندا قر پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءجاميلا ابدىقادىروۆا ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسىنداعى جاڭا مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنداعى قر پرەزيدەنتى ءارحيۆى مەن ش.ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بايانداسا, ديرەكتوردىڭ عىلىم جونىندەگى ورىنباسارى سايىم بورباسوۆ ءبىرىنشى پرەزيدەن قورىنىڭ باس جۇلدەگەرى رەتىندە ينستيتۋتتىڭ «جاس عالىمدار كەڭەسى» ماراپاتتالعانى تۋرالى ايتا كەلە, جاس بۋىن تاريحشىلاردىڭ عىلىمي ءداستۇردى ۇزبەي كەلە جاتقانىنا ماقتانىشپەن توقتالدى.
ينستيتۋت ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆ «ينستيتۋتتىڭ ۇزدىك جاس تاريحشىسى» بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسىن جاريالاپ, جەڭىمپازدى ءتوس بەلگىمەن جانە دەمالىس ورنىنا بەرىلەتىن سەرتيفيكاتپەن ماراپاتتادى.
بەلگىلى عالىمدار, بولات كومەكوۆ, باعدات ءابىشوۆا, كلارا حافيزوۆا, ب. تۇرسىنباەۆ, راقىمعالي قۇل-مۇحامەد, ر.ر. شاياحمەتوۆ جانە دە استانا, اتىراۋ, شىمكەنت, الماتى جانە تاعى باسقا قالالاردىڭ جوعارعى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي زەرتتەۋ مەكەمەلەرىنىن عالىمدارى, وقىتۋشى-پروفەسسورلارى, دوكتورانتار مەن ماگيسترانتتارى, ت.ب. قاتىستى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى