قازاقستاننىڭ ومبۋدسمەنى اسقار شاكىروۆ جوعارعى سوتپەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم اياسىندا سوت تاجىريبەسىن جيناقتاۋ تارتىبىندە ونىڭ توراعاسىنىڭ اتىنا قىلمىستىق پروتسەستەگى ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا اقپارات جولدادى.
ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل اتىنا سوڭعى 12 ايدا ازاماتتاردىڭ سوت شەشىمدەرىمەن كەلىسپەۋى تۋرالى 329 شاعىم-ارىزى كەلىپ ءتۇستى, بۇل تىركەلگەن وتىنىشتەردىڭ جالپى سانىنىڭ 26%-ىن قۇرايدى. 226 شاعىم سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قىلمىستىق تۇرىنە, 91-ءى ازاماتتىق, 12-ءسى اكىمشىلىك تۇرىنە تيەسىلى.
شاعىم-ارىزداردىڭ باسىم بولىگى استانا, الماتى قالالارىنان, قاراعاندى جانە قوستاناي وبلىستارىنان كەلىپ تۇسكەن.
تاجىريبە كورسەتكەندەي, ازاماتتاردى قىلمىستىق قۋدالاۋعا ءجونسىز تارتۋدىڭ نەگىزگى سەبەبى – سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋ ساتىسىندا زاڭدىلىق پەن ءىس جۇرگىزۋ نورمالارىنىڭ بۇزىلۋى. اتالعان بۇزۋشىلىقتارعا سوت باقىلاۋى وكىلەتتىگى بەرىلگەن تەرگەۋ سۋديالارىنىڭ ۋاقتىلى باعا بەرمەگەنى انىق.
ارىزدانۋشىلار ءوز حاتتارىندا ۇكىمنىڭ نەگىزىنە, ادەتتە, قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگانىنىڭ ايىپتاۋ اكتىسى الىناتىنىن; سوت ءىسى ماتەريالدارىنا تاۋەلسىز ساراپتامالاردىڭ قورىتىندىلارىن, قورعاۋ كۋاگەرلەرىنىڭ ايعاقتارىن قوسۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتار قابىلدانبايتىندىعىن; تەرگەۋ بارىسىندا ءىس جۇرگىزۋ بۇزۋشىلىقتارى نازارعا الىنبايتىنىن; كىنانىڭ جاناما دالەلدەمەلەرىنە جول بەرىلەتىندىگىن ءجيى اتاپ وتەدى.
جوعارىدا اتالعاندار باس پروكۋراتۋرا دەرەكتەرىمەن راستالادى, وعان سايكەس 2018 جىلى اپەللياتسيالىق ساتىدا وزگەرتىلگەن جانە جويىلعان سوت اكتىلەرىنىڭ سانى 1,5 ەسەگە ءوستى. پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ نارازىلىقتارى بويىنشا كاسساتسيالىق ساتى 200-دەن استام سوتتالعان ادامنىڭ جاعدايىن جاقسارتتى (ونىڭ ىشىندە 12 ادام تولىق اقتالدى, 19-ى ءىشىنارا, قالعاندارىنىڭ جازانى وتەۋ مەرزىمى, ۇستاۋ رەجىمى تومەندەتىلدى).
وسىعان بايلانىستى جوعارعى سوتتىڭ كەڭەيتىلگەن كەڭەسىندە 2017 جىلعى جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا سۋديالاردىڭ الدىندا تاراپتاردىڭ سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە جارىسپالىلىق قاعيداتىن دامىتۋ مىندەتى قويىلعاندىعى اتاپ ءوتىلدى.
سونداي-اق ومبۋدسمەن ازاپتاۋلار تۋرالى جاريا ەتكەن تۇلعالاردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى قوعامدا تالقىعا سالىنعان ماسەلەنى قاراۋدى ۇسىنىپ وتىر. كوپ جاعدايدا ازاپتاۋلار فاكتىلەرىنىڭ ءتيىستى تەرگەلۋىنە كۇماندانعان جابىرلەنۋشىلەر, جالعان مالىمەت جەتكىزگەنى ءۇشىن ايىپتالۋدان قورىققاندىقتان, ولارعا قاتىستى جاسالعان قىلمىس تۋرالى جاريا ەتۋدەن قاۋىپتەنەدى.
سونداي-اق شاعىم-ارىزداردا القابيلەر ينستيتۋتىنىڭ ءىستىڭ سوتتا قارالۋىن كەڭەيتۋ, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ نىسانى مەن القابيلەرگە ۇمىتكەرلەردىڭ سوتقا دەيىنگى ىرىكتەۋ پروتسەدۋراسىن جەتىلدىرۋ بولىگىندە القابيلەر ينستيتۋتى دامۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتىلعان. القابيلەردىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا, سونداي-اق ولاردىڭ سۋديالارمەن قۇقىقتىق قارىم-قاتىناسىن نورماتيۆتىك جەتىلدىرۋگە كوڭىل ءبولىندى.
ومبۋدسمەن جوعارىدا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر قازىرگى ۋاقىتتا پارلامەنت ماجىلىسىندە قارالىپ جاتقان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى مەن سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىندا كورىنىس تاباتىنىنا سەنىمىن بىلدىرەدى.
«ەگەمەن-اقپارات»