رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە بەلسەندى ءارى زور ىقتيارلىقپەن جۇزەگە اسقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى كوپتەگەن سالالارعا سەرپىن بەرىپ, ەل مارتەبەسىنە يە جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا ىقپال ەتتى.
اتالعان باعدارلاما الەۋمەتتىك سالا ءۇشىن ماڭىزدىلىعىمەن ەرەكشە بولدى. وسى تۇرعىدان العاندا وتباسى قۇندىلىقتارى, حالىقتىڭ ءوسىمى, ءبىلىم بەرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ سياقتى ءاربىر شاڭىراق ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەردەگى ىقپالى زور. بوساعاسى بەرىك, قادىر-قاسيەتى جوعارى وتباسى قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ كەپىلى ەكەندىگى انىق. ماقسات-مىندەتتەرى مىعىم جولعا قويىلعان وتباسىنىڭ كەلەشەگى دە جارقىن بولاتىنى ءسوزسىز. وسى ورايدا ۇلگىلى وتباسىلاردىڭ ونەگەسىن ناسيحاتتاۋدى, وتباسى بىرلىگىن نىعايتۋدى ماقسات ەتە وتىرىپ ۇيىمداستىرىلعان «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ ءرولى جوعارى ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ابزال. اڭگىمە اۋانىن وسىنداي ىزگىلىكتى ىستەردىڭ قاينارىنان باستاۋىما باستى سەبەپ بولعانى جانىمدا جۇرگەن جانى جايساڭ, جۇرەگى دارحان ازاماتتاردىڭ كوپتىگىمەن بايلانىستى بولسا كەرەك-ءتى.
ءومىرىمنىڭ جارتى عاسىردان استام ۋاقىتى عىلىمي-زەرتتەۋ, ىزدەنىستەگى, شىعارماشىلىق جولىنداعى ىستەرگە ارنالىپتى. عالىمدار, زەرتتەۋشىلەر, باسقا دا ءتۇرلى سالا ماماندارىمەن جاۋاپكەرشىلىگى مول ىستەردە قويان-قولتىق جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلدى. سولاردىڭ اراسىندا جانىڭدى جادىراتار, ءبىلىمى مەن زەردەلىلىگى تاڭداندىرار تاماشا جاندار كوپ بولدى. بۇل مەنىڭ ەڭبەك جولىمداعى ەڭ باقىتتى ساتتەرىم ەدى. ارقايسىسىمىزدىڭ ەڭبەكتە تابىستى بولىپ, بىلىمگە ۇمتىلۋىمىزدىڭ العىشارتى وتباسىنداعى ۇيلەسىممەن تىكەلەي بايلانىستى دەر ەدىم. ەڭبەگىن دە, شىعارماشىلىق جولىن دا قوعام دامۋىنا, وتباسىنىڭ بەرەكە-بىرلىگىنە ارناعان جاندارمەن قاتار ءجۇرۋىم ءومىر جولىما زور ىقپالىن تيگىزبەي قويعان جوق. ولار ءبىر عانا ۇجىمعا عانا ەمەس, بۇتىندەي ەلگە ۇلگى بولۋعا لايىقتى جاندار دەر ەدىم.
وسىنداي جانى جايساڭ جاندار ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىنەن شىققان كادىرعالي تانكيەۆ پەن گۇلپارا ەرمۇحانوۆانىڭ وتباسى. وتاسقاندارىنا ەلۋ جىلدىڭ ءجۇزى بولعان قاراپايىم دا مەرەيلى وتباسىنىڭ جارتى عاسىرعا جۋىق بىرلەسكەن وداعى تالاي-تالاي قيىندىعى مەن قۋانىشى قاتار جۇرگەن جىلداردى باستان وتكەردى. ءبىر-بىرىنە قامقورشى دا, قولداۋشى دا بولا ءجۇرىپ, كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. قازاقتا «اتىڭ جاقسى بولسا – ءبىر باقىت, العان جارىڭ جاقسى بولسا – مىڭ باقىت» دەگەن قاناتتى ءسوز بار ەمەس پە؟.. ءومىر جولى اڭگىمەمىزگە ارقاۋ بولىپ وتىرعان كادىرعالي مەن گۇلپارانىڭ وتباسى بۇگىندە دارياداي كەڭ, تاۋلارداي بيىك, شاتتىق پەن بەرەكەگە تولى شاڭىراق.
كادىرعالي جوعارى ءبىلىمدى, قىزىل ديپلوم يەسى بولا تۇرىپ ينستيتۋت بىتىرگەننەن كەيىن ەڭبەك جولىن مەكتەپتىڭ ەسكى كولىگىن جۇرگىزۋشى بولىپ باستاعانى تالايلاردى قايران قالدىرعانى بار. ال كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ تۇسىندا ەكونوميكاسى ارتتا قالعان 30 اۋداننىڭ ەكىنشى حاتشىسى قىزمەتىندە ءجۇرىپ (1985 جىلى), ورتالىق كوميتەتتىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسىنە بىردەن كوتەرىلگەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ كەتۋگە تۇرادى.
ال گۇلپارا ەرمۇحانوۆا اتىراۋ وبلىسى, قىزىلقوعا اۋدانىندا حيميا-بيولوگيا پاندەرىنەن ساباق بەرىپ, ادام كلەتكاسى قۇرىلىسىن ەلەكترلەنگەن ماگنيتتىك تاقتاعا سالىپ, جاڭاشا ادىسپەن كوزگە ءتۇسىپ, ۇستازداردىڭ الدى بولىپ, 1984 جىلى «قازكسر اعارتۋ سالاسىنىڭ ۇزدىگى» اتاعىنا شالعاي اۋدانداردان ءبىرىنشى بولىپ قول جەتكىزگەندەردىڭ ءبىرى. ال 1991 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا حالىق ەمشىلەرى قاۋىمداستىعى قۇرىلعاندا, اتىراۋ وبلىسى بويىنشا فيليالدىڭ العاشقى ديرەكتورلىعىنا گۇلپارانىڭ لايىقتى بولۋى ءارى وسى جاۋاپتى مىندەتىن جيىرما بەس جىل قالتقىسىز اتقارۋى ەرەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسى دەر ەدىم.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدارىندا جاڭادان قۇرىلعان مادەنيەت باسقارماسىنىڭ العاشقى باسشىلارىنىڭ ءبىرى بولىپ, ەگەمەندى ەلدىڭ اتىنان, يسلام مەملەكەتىنە (يران) بارعان دەلەگاتسيا قۇرامىندا كادىرعاليدىڭ بولۋى دا جايدان-جاي ەمەس ەدى. ال ەلىمىزدەگى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قۇرىلعان قارجىلىق ينستيتۋت – زەينەتاقى تولەم ورتالىعىنىڭ ايماقتارداعى بولىمدەرى اشىلعان كەزەڭدە اتىراۋ وبلىسى بويىنشا فيليالدىڭ ديرەكتورلىعىنا بىلىكتى مامان رەتىندە كادىرعاليدىڭ تاعايىندالۋى بىلىكتى مامانعا دەگەن ۇلكەن سەنىمنىڭ ناتيجەسى ەدى. باستاپقى ماماندىعى تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولا تۇرىپ, ەكونوميكانىڭ سان-سالاسىنا بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتكەن جاس مامان مول تاجىريبە جيناقتاۋىنىڭ ناتيجەسىندە سالانىڭ ۇزدىكتەرىنىڭ قاتارىنان تابىلا بىلگەن بىلگىر ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ قاتارىنا قوسىلدى.
اتىراۋداعى جەكەمەنشىك «اناكو» مۇناي كومپانياسىنىڭ اقپارات قۇرالدارى مەن ۇكىمەت اراسىنداعى جۇمىستارىن العاش جولعا قويىپ, قوعام مەن كومپانيا ارالىق بايلانىستى نىعايتۋعا ىقپال ەتتى. ودان كەيىن كۇنىنە الپىس توننا نان ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ ديرەكتورى بولىپ قىزمەت ەتكەن جىلدارى نارىقتىڭ قايناپ تۇرعان باسەكە كەزەڭىنە تۇسپا-تۇس كەلەدى. ءار وتباسىنىڭ سۇيىكتى تاعامىنا اينالعان نان ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىنا, كاسىپورىننىڭ دامۋىنا بارىنشا ۇلەس قوسقان بىلىكتى باسشى رەتىندەگى ەڭبەگى ءوز الدىنا ءبىر توبە. مول تاجىريبەسى مەن بىلىكتى ىزدەنىستەرىنىڭ ارقاسىندا باسقارۋدىڭ قىر-سىرىن جەتە مەڭگەرگەن كادىرعالي كەيىننەن تۋعان ولكەسى قىزىلقوعا اۋدانىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتىپ, العاشقى بولىپ ماشينا-تراكتور جوندەۋ ورتالىعىن وركەندەتتى.
بۇگىندە ەلىمىزدە ادام قۇقىعىن قورعاۋ ماقساتىندا ىسكە اسىپ جاتقان ناتيجەلى ىستەر بارشىلىق. وسى تۇرعىدان العاندا «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى قوعام دامۋىنىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە بىتىمگەرشىلىككە كەلۋ مەن داۋ-جانجالداردىڭ الدىن الۋ ماسەلەسىندە قولعا الىنعان تۇبەگەيلى شەشىم بولدى. مەدياتسيانىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, باتىس وڭىرىندە كاسىبي مەدياتور قىزمەتىنە دە ءوزىنىڭ ءبىلىمى مەن ۋاقىتىن ارناعان ازاماتتار قاتارىندا كادىرعاليدىڭ ەسىمى اتالادى.
تولاسسىز جۇمىس, قايناعان ەڭبەكتىڭ ورتاسىندا جۇرۋگە ابدەن ماشىقتانعان كاسىبي مامان قاشان دا اينالاسىنداعىلارعا شاراپاتىن توگىپ, قول ۇشىن بەرىپ جۇرەدى. ارىپتەستەرى عانا ەمەس, اعايىن-تۋىس, قۇدا-جەكجات, جولداس-جورا, تىپتەن اتىراۋ جۇرتشىلىعى كادىرعاليداي ازاماتتىڭ وسىنداي ەڭبەك جولىنا كۋا. وسىناۋ جىلداردا ەر-ازاماتتىڭ جەتىستىكتەرگە جەتىپ, ءوز ءىسىنىڭ بىلگىرى بولۋىنا قولداۋ كورسەتكەن گۇلپارانىڭ ەڭبەگى ولشەۋسىز دەر ەدىم. شاڭىراقتىڭ اناسى وتاعاسىنا سۇيىكتى جار عانا ەمەس, ىسكەرلىك كومەكشىسى دە بولا ءبىلدى, بالالارىنىڭ تاربيەسىنە دە كوڭىل ءبولىپ ۇلگەردى. ءومىر دەيتىن ۇلكەن كەڭىستىكتە ءبىر-بىرىنە رياسىز جاردەم ەتۋگە, قيىندىق تۋعان ساتتەردە شىنايى كوڭىلمەن, پاراساتتىلىقپەن ءبىر-بىرىنە دەم بەرىپ, وتباسىلىق ءومىردىڭ جارتى عاسىرلىق بەلەسىنە ۇلكەن ابىروي-اتاقپەن كوتەرىلدى. قوعامنىڭ دامۋىنا زور ۇلەستەرىن قوسا وتىرىپ, ەرەكشە مازمۇندى قاعيداتتاردى ۇجىمداردىڭ دا تاجىريبەسىنە ەنگىزىپ, جاستاردىڭ, جاس وتباسىلاردىڭ سالتاناتتى عۇمىرعا باستاعان ءاربىر قادامىنا قامقورشى ءارى اقىلشى بولا ءبىلدى. بۇگىندە كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسى مەن باتاسىنا كەنەلگەن وتباسى ءاردايىم ءوزىنىڭ اشىق-جارقىن, بەرەكەلى دە, مامىراجاي قالپىنان تانعان ەمەس. جۇرەگى دارحان, قوناعىنا ەسىگى ءاردايىم ايقارا اشىق تۇراتىن كادىرعالي مەن گۇلپارانىڭ وتباسى ماداققا دا, ماراپاتقا دا ابدەن لايىق.
وراز بايمۇراتوۆ,
ۇعا اكادەميگى,
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور