ەلوردا مەن كەنشىلەر استاناسىنىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان وساكاروۆ – ەرتەدەن ەگىنى جايقالعان القاپتارىمەن اتى شىققان ءوڭىر. مىسالى, بيىل وسى اۋدانداعى «نايدوروۆسكوە» دەگەن شارۋاشىلىق ەگىستىكتىڭ ءار گەكتارىنان 50 تسەنتنەردەن ءونىم الىپ, وسى وڭىردە بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن ناتيجەگە قول جەتكىزدى.
ەندى ەل ىشىندە «سارىبەل» دەپ اتالاتىن بۇل اۋداننىڭ جاقسى اتى وسىنداعى جانسارى اۋىلىنىڭ ماڭىنان بوي كوتەرگەن جىلقى ءسۇتىن قايتا وڭدەيتىن زاۋىت ارقىلى ءتىپتى دە اسپانداعالى تۇر. ناقتىراق ايتقاندا, «ەۆرازياينۆەست Ltd» جشس-ءنىڭ بۇل جەردە ورىن تەپكەن كاسىپورنى ءۇش جىلدان بەرى «ساۋمال» برەندتىك اتاۋىنا يە بولعان قۇرعاق بيە ءسۇتىن ءوندىرىپ, ەلىمىزدىكى ءوز الدىنا, شەتەلدىڭ نارىعىنان ىرىزدىعىن تەرىپ ءجۇر.
ەلباسى تاياۋدا عانا جارىق كورگەن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى قۇندى ماقالاسىندا بىلاي دەپ قالام تەربەگەن ەدى: «جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋ ارقىلى ءبىزدىڭ بابالارىمىز ءوز داۋىرىندە ادام ايتقىسىز ۇستەمدىككە يە بولدى. ال جاھاندىق اۋقىمدا الساق, شارۋاشىلىق پەن اسكەري سالاداعى تەڭدەسسىز رەۆوليۋتسياعا جول اشتى. جىلقىنىڭ قولعا ۇيرەتىلۋى اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىنىڭ دە نەگىزىن قالادى». ءيا, جىلقى ءمىنىپ, جاھاننىڭ جارتىسىنا جۋىعىن باعىندىرعان ءباھادۇر بابالارىمىز وسى قامبار اتا ت ۇلىگىنىڭ ءسۇتىن دە سول زامانداردا ازىق ەتىپتى. سويتكەن قىمىز ىقىلىم زامانداعى ىدىستىڭ تۇبىندە مولەكۋلالىق قالدىق تۇرىندە قالسا, بۇل كۇندە وزىق تەحنولوگيانىڭ قۇدىرەتىمەن ۇنتاق تۇرىندە ۇلتتىڭ عانا ەمەس, وزگە ەل داستارقانىنان دا ويىپ ورىن العان سۋسىنعا اينالدى. ءيا, قۇرعاق قىمىزدىڭ وسى ۇنتاعى سالىنعان ىدىسقا قايناعان سۋدى قۇيساڭىز بولدى, حوش ءيىستى, مىڭ سان دەرتكە ءدارۋ سۋسىن الاسىز!
قازىرگى تاڭدا كاسىپورىن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 30 تونناعا دەيىن ءونىم وندىرەدى. بىلتىردىڭ وزىندە زاۋىت اقش, رەسەي, قىتاي جانە بەلارۋس سياقتى ەلدەرگە 4,6 توننا ۇنتاق قوسپاسىن ساتقان. مەنەدجمەنتتى مىقتاپ قولعا العان كاسىپورىن قىتايدىڭ «قىتاي – قازاقستان تسزەتۋن حالىقارالىق ساۋدا كومپانياسى» فيرماسىمەن «ساۋمال» قۇرعاق بيە ءسۇتىن جەتكىزۋ بويىنشا ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىق كەلىسىم جاساعان. سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ «گەنەزيس» كومپانياسىمەن دە كەلىسىمشارتقا قول قويىلعان.
جالپى, بيە ءسۇتىن سۋبليماتسيالىق تاسىلمەن ۇنتاققا اينالدىرۋ – ەلىمىز ءۇشىن تىڭ جوبا. ءدال وسىنداي ءوندىرىس گەرمانيادا بار. بىراق ونداعى كاسىپورىننىڭ كولەمىن «ەۆرازياينۆەست Ltd» سەرىكتەستىگىنىڭ قايتا وڭدەۋ زاۋىتىمەن ءتىپتى دە سالىستىرۋعا كەلمەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا مۇندا 700 بيەنىڭ ءسۇتى وڭدەلەدى. 130-دان استام ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بۇل جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
وسى جىلدىڭ قازان ايىندا قاراعاندى وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن بولعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ومىرزاق شوكەەۆ «ەۆرازياينۆەست Ltd» جشس-ءنىڭ زاۋىتىنا ارنايى سوعىپ, كاسىپورىننىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسقان بولاتىن. ول جىلقىلار تۇراتىن قوراجايلاردى ارالاپ, بيە ساۋ اپپاراتتارىن, زاۋىتتىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان زەرتحاناسىن كورىپ, مۇنداعى جۇمىس ىرعاعى مەن جاڭاشىلدىققا ۇمتىلىسىنا ءدان ريزا بولعان ەدى.
سول كەزدەسۋ بارىسىندا جىلقى زاۋىتىنىڭ باسقارۋشىسى بايان ەلشين كاسىپورىن الدىندا تۇرعان بىرقاتار ماسەلەنى تىلگە تيەك ەتكەن.
– ءبىزدىڭ زاۋىت شالعايدا ورنالاسقاندىقتان, كەيبىر قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىرمىز. ماسەلەن, ەلەكتر قۋاتى كەيدە ءوشىپ قالادى, قىس كەزىندە ءونىمدى جەتكىزۋ قيىنعا سوعادى, بىلىكتى مامانداردى جۇمىلدىرۋ دا وڭاي بولىپ وتىرعان جوق. دەگەنمەن بۇل ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. مىسالى, قاراعاندىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان بۇرىنعى «قازاۆياسپەكتر» زاۋىتىنىڭ بوس تۇرعان عيماراتىن ساتىپ الدىق. وندا ءسۇتتى ۇنتاققا اينالدىرۋعا ارنالعان قۇرىلعىلاردى ورناتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مۇندا ساۋىلاتىن مال باسىن 1500-گە دەيىن ارتتىرۋعا بولادى. سونىمەن قاتار وسى شارالار تۇرعىنداردان ماۋسىم كەزىندە 2 ملن ليتر ءسۇت ساتىپ الىپ, دايىن ءونىم كولەمىن 200 تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا بۇل ءۇشىن ۇكىمەت تاراپىنان قارجىلاي كومەك كەرەك, – دەگەن بولاتىن ب.ەلشين. ءو.شوكەەۆ بۇل جوباعا بارىنشا كومەكتەسۋگە ۋادە بەردى.
«ەۆرازياينۆەست Ltd» جشس جەرگىلىكتى بيلىكپەن دە تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. «بۇل – بۇكىل قازاقستان بويىنشا بىرەگەي جوبا. ءبىز كاسىپورىنعا قولدان كەلگەن كومەكتىڭ ءبارىن جاساۋعا تىرىسامىز, – دەيدى وساكاروۆ اۋدانىنىڭ اكىمى نۇركەن قوبجانوۆ. – مىسالى, سەرىكتەستىككە اۋدان تەرريتورياسىنان 24 مىڭ گەكتار جەر الىپ بەردىك. مۇندا شارۋاشىلىقتىڭ 2 مىڭعا جۋىق جىلقىسى جايىلادى. جالپى العاندا, ورتاق ماقسات جولىنداعى ارىپتەستىك جۇمىستاردىڭ ءوز جەمىسىن الداعى ۋاقىتتا مولىنان بەرەتىنىنە نىق سەنىمدىمىز.
كاسىپورىننىڭ 2015 جىلدان بۇگىنگە دەيىن قازاقستاننىڭ 11 قالاسىندا قۇرعان ديستريبيۋتەرلىك جەلىسى بار. مۇنداي جۇيە كومپانيا ءونىمىنىڭ نارىقتاعى ۇلەسىن ارتتىرىپ, ونى 2018 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنىڭ وزىندە 64%-عا جەتكىزۋگە سەپتىگىن تيگىزدى.
زاۋىتتاعى قۇرال-جابدىقتىڭ ءبارى ەۋروپا ەلدەرىنەن اكەلىنگەن. كاسىپورىن تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان جانە جۇمىستىڭ باسىم بولىگىن روبوتتاندىرىلعان قۇرىلعىلار اتقارادى. سۋبليماتسيالىق قۇرعاتۋ بويىنشا تەحنولوگيالىق قۇرال قوندىرعىسى جىلقى جايىلىمىنا جاقىن ورنالاستىرىلعان. بۇل بيەنى ساۋعاننان كەيىن ءسۇتتى بويىنداعى ءنارىن جوعالتپاي, 15-20 مينۋت ىشىندە تەحنولوگيالىق قايتا وڭدەۋ ۇدەرىسىنە جىبەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تەحنولوگيالىق تالاپ وسىنداي. ياعني, جىلقى فەرماسى مەن قايتا وڭدەۋ زاۋىتى بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىمىمەن قوسا ءبىرتۇتاس كەشەندى قۇراپ وتىر.
زاۋىتتاعى ساۋىن قوندىرعىلارىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – ءسۇت بىردەن مۇزداتقىش تانكەرلەرگە قۇيىلادى. ياعني, ءسۇتتى اۋامەن ەشقانداي رەاكتسياعا تۇسىرمەي, ءونىمنىڭ ەكولوگيالىق تازا ءھام قاۋىپسىز بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. تانكەرلەرگە قۇيىلعان ءسۇت پاستەرلەندىرىلۋگە, سودان كەيىن بارىپ سۋبليماتسيالاۋعا جىبەرىلەدى. سۋبليماتسيانىڭ ءوزى ءسۇتتى قايتا وڭدەۋدە قولدانىلاتىن كۇردەلى پروتسەسس. مىسالى, ساۋمال تسەلسي شكالاسى بويىنشا 45 گرادۋسقا دەيىنگى تەمپەراتۋرادا قۇرعاق زاتتىڭ ۇلەسى 95 نەمەسە ودان دا كوپ پايىزعا دەيىن جەتكەنىنشە كەپتىرىلىپ, قاتىرىلادى. ودان كەيىن ءونىمنىڭ قۇرامىنداعى ىلعال, ياعني سۋ مولەكۋلاسى ۆاكۋمنىڭ كومەگىمەن ايداپ شىعارىلادى. مىنەكي, قىمىزدىڭ ۇنتاعى وسىلايشا الىنادى. بۇل شارۋاعا بار-جوعى 25 مينۋت ۋاقىت كەتەدى. ورتا ەسەپپەن الار بولساق, 10 ليتر سۇتتەن 1 كيلو ۇنتاق الىنادى ەكەن. ال سۋبليماتسيالانعان ۇنتاقتىڭ جاڭا ساۋىلعان بيە ءسۇتىنىڭ نەبىر پايدالى قاسيەتىن ءوز بويىندا ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن ساقتاپ قالاتىنى عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەنگەن.
قازىرگى تاڭدا «ەۆرازياينۆەست Ltd» جشس عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن دە بەلسەندى تۇردە اينالىسۋدا. مىسالى, زياندى جۇمىس جاعدايىندا ەڭبەك ەتەتىن ادامدارعا ارنايى تاعامداردىڭ اسەر ەتۋى بويىنشا جان-جاقتى زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەگەر ءىس وڭ ناتيجەسىن بەرسە, مۇنىڭ ءوزى «ساۋمال» ءونىمىنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتە تۇسۋگە زور ىقپالىن تيگىزبەك. سونىمەن قاتار دامۋ كوكجيەگىنە كوز تىككەن كاسىپورىن بيە ءسۇتىن ۇنتاقتاۋمەن عانا شەكتەلىپ قالماي, بۇل ءونىمدى بالالارعا ارنالعان تاعام تۇرلەرىن, پارفيۋمەريا ونىمدەرىن جاساپ شىعارۋ ىسىندە دە مولىنان پايدالانۋدى قولعا العان. بىرەگەي جوبانىڭ ۇتىمدى تۇسى دا وسى بولسا كەرەك-ءتى.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسى, وساكاروۆ اۋدانى