«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى مەن «عىلىم ورداسى» رمك قازاقتىڭ كورنەكتى قالامگەرى, جازۋشى, دراماتۋرگ, قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى باققوجا مۇقايدىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان «باققوجا مۇقاي شىعارماشىلىعىنداعى ۇلت بولمىسى» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزدى.
القالى جيىن قازاق اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىن تالداۋ ارقىلى, حالىق اراسىندا كىتاپ وقۋدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان-دى.
كونفەرەنتسياعا قاتىسقان عالىمدار قارىمدى قالامگەر, دارىندى دراماتۋرگ, پۋبليتسيست باققوجا مۇقايدىڭ شىعارمالارى توڭىرەگىندە مازمۇندى تالداۋلار جاساپ, جازۋشىنىڭ ەل ادەبيەتىنە قوسقان سۇبەلى ەڭبەكتەرى جايىندا باياندادى.
پروفەسسور, قر ۇعا اكادەميگى ۋاليحان قاليجانوۆ كونفەرەنتسيانىڭ العى سوزىندە باققوجا مۇقايدىڭ جازۋشىلىق شەبەرلىگى, ونىڭ كوركەم سوزدەرى, ادەبيەتتەگى, ۇلت رۋحانياتىنداعى الاتىن ورنى ەرەكشە ەكەندىگىنە توقتالدى. جان-جاقتى ازامات رەتىندە دراماتۋرگيانى مەڭگەرىپ, ادامزاتتىڭ, قوعامنىڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرىن قامتىعان كوركەم شىعارمالارىن ومىرگە اكەلدى. قارجى تاپشىلىعى جىلدارىندا «پاراسات» جۋرنالىن جارىققا شىعارىپ, تىعىرىقتان شىعارۋداعى قالامگەردىڭ ەڭبەگى زور. كوركەم تۋىندىلارى تاجىك, قىرعىز, بەلورۋس, ياكۋت, تاتار, باشقۇرت, چەح, ورىس, وزبەك, قاراقالپاق, تۇركىمەن, كورەي تىلدەرىنە اۋدارىلعان باققوجا مۇقاي شىعارماشىلىعىندا دراماتۋرگيانىڭ الاتىن ءرولى جوعارى.
بۇگىندە تۋعانىنا 70 جىل تولعان باققوجا مۇقاي الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانىندا ومىرگە كەلگەن. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعاننان كەيىن ەڭبەك جولىن 1965 جىلى «كوممۋنيزم نۇرى» گازەتىنەن باستاپ, «سوۆەتتىك شەكارا» گازەتىندە جالعاستىردى. جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق جولى ء«بىلىم جانە ەڭبەك», «جۇلدىز» جۋرنالدارىمەن, قازاقستان جازۋشىلار وداعىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
قالامگەردىڭ «جالعىز جاياۋ», ء«ومىرزايا» اتتى روماندارى مەن «جاڭبىر جاۋىپ تۇر», ء«ومىر ارناسى», «اققۋ سازى», «مازاسىز ماۋسىم», «دۇنيە كەزەك», «تويات ءتۇنى», «جەتى جەلى», «العاشقى ماحاببات», «ەرتەگىدەي ەرتەڭىم», ت.ب. ەڭبەكتەرى وقىرماندار, ادەبي ورتا تاراپىنان جوعارى باعاسىن العان. ال جازۋشىنىڭ ء«ومىرزايا» ەڭبەگىنە ارناعان ونداعان جىلدارى زايا كەتكەن جوق. اسقان شەبەرلىكپەن جازىلعان تۋىندىسى ءۇشىن قالامگەر قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى. رومان بۇگىنگى كۇندە دە ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن جوعالتقان جوق.
م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كەنجەحان ماتىجانوۆ «1960-شى جىلدارداعى ادەبيەت وكىلدەرى جالپى قازاق پروزاسىنا, قازاق پوەزياسىنا, قازاق ادەبيەتىنە توڭكەرىس جاساعان ۇرپاق ەكەنىن جاقسى بىلەسىزدەر. سول ءداستۇردى ارى قاراي جالعاپ اكەتكەن جاڭا بۋىننىڭ العاشقى تالانتتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى وسى باققوجا مۇقاي بولدى. بىزدە تاريحي روماندار كوپ, بىراق سول تاريحي دۇنيەنىڭ ءوزىن باسقاشا كوزقاراسپەن جانە وزگەشە ستيلمەن جازۋدىڭ العاشقى ۇلگىلەرىن كورسەتكەن دە وسى باققوجا ەدى. ەڭ سوڭعى شىعارماسى ء«ومىرزايا» قازاق ادەبيەتىندەگى تاۋەلسىزدىك پەن كەڭەستىك داۋىردەگى پروزا جانرىنداعى ءداستۇردى جالعاستىرعان شىعارما دەپ ويلايمىن» دەپ اتاپ ءوتتى. ال ءوز كەزەگىندە اقىن, دراماتۋرگ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى نۇرلان ءورازاليننىڭ ايتۋىنشا, باققوجا مۇقاي پروزادا قالاي ءساتتى ەڭبەك ەتسە, دراماتۋرگيا جانرىندا دا باسىبايلى ءبۇتىن جاقسى دۇنيەلەر بەردى. قالامگەردىڭ پەسالارى 1970 جىلدارى رەپەرتۋراعا قالاي كىرسە ءالى كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ كوركەمدىك ساپاسىن السىرەتپەي, كورەرمەننىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرىپ كەلەدى. «توم-توم رومانداردىڭ دۇنيەگە كەلۋى, ء«ومىرزايا» اتتى اتاقتى روماننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولۋى, ء«يىرىم» پروزالىق دۇنيەسىنىڭ وقىرماننىڭ كوڭىلىنە بارىپ قونۋى جانە ءوزى تۋىپ-وسكەن ءوڭىرى تۋرالى جازعان «جالعىز جاياۋ» دۇنيەسىنىڭ ءبارى كولەمدى. مۇنىڭ بارلىعى باققوجانىڭ قازاق پروزاسىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتكەنى.
شارا اياسىندا جازۋشىنىڭ قالامگەر جولداستارى, ارىپتەستەرى, بەلگىلى جازۋشىلارى, باق وكىلدەرى قاتىسىپ, قالامگەردىڭ ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى