2008 جىلى «ابىلاي حاننىڭ رەزيدەنتسياسى» مۋزەي-كەشەنىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسقان بولاتىن.
ءسابيت مۇقانوۆ اتىنداعى وبلىستىق امبەباپ كىتاپحانادا وتكەن « ۇلى حاننىڭ ورداسى – ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى تاريحي-مادەني وشاق» اتتى ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وسىناۋ ماڭىزدى وقيعانىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالدى. بۇگىندە ەل جادىندا «ابىلايدىڭ اق ءۇيى» رەتىندە ساقتالعان ماڭىزدى عيمارات باعا جەتپەس تاريحي ەسكەرتكىشتەردىڭ ءبىرى سانالادى. پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن«مادەني مۇرا» باعدارلاماسىنا ەنگىزىلىپ,كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەلى ونى تاماشالايتىن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ دا قاتارى ارتا تۇسكەن.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن سوزىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ماديار قوجاحمەت ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى جۇرتشىلىق تاراپىنان زور قولداۋعا يە بولعانىن, تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ تۇرعىسىنداعى ولشەۋسىز ءمانىن اتاپ كورسەتتى. كەشەننىڭ كيەلى جەرلەردىڭ رەسپۋبليكالىق كارتاسىنا ەنگىزىلگەنىن جەتكىزە كەلىپ, ابىلاي مۇرالارىن ناسيحاتتاۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جۇرگەن »ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ قىزمەتكەرى, جازۋشى-جۋرناليست جاقسىباي سامراتقا ايماق باسشىسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىن, م. قوزىباەۆ اتىنداعى سقمۋ-ءنىڭ پروفەسسورى زارقىن تايشىبايعا العىس حاتىن تابىس ەتتى.
جيىندا تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زاۋرە قارتوۆا, پەتروپاۆل قالالىق سوتىنىڭ سۋدياسى اراي ءابىلماجىنوۆا, مەملەكەتتىك مۇراعاتتىڭ ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆا, قر قارۋلى كۇشتەر اسكەري-تاريحي مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, شىڭعىس حان اتىنداعى دۇنيەجۇزىلىك اكادەميانىڭ قۇرمەتتى اكادەميگى عيززات تابىلدين, ابىلايدىڭ داڭعىل جولدارىن زەرتتەۋشى مۇرات قاجى ىدىرىس ۇلى, تاعى باسقالارى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, دارىندى باسشى,قايراتكەر ءارى داڭقتى قولباسشىنىڭ جوڭعارلارعا قارسى شايقاستارداعى, قازاق حالقىن ۇلت رەتىندە ۇيىستىرۋداعى ءرولى جايلى جان-جاقتى سيپاتتاپ بەردى.
«نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «ابىلاي اڭساعان ازاتتىق» ماقالاسىندا «ابىلاي حان قىزعىشتاي قورىپ, تۇمارىنداي ءتاۋ ەتكەن, ارمانداپ كەتكەن قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە بىزدەر, بۇگىنگى بۋىن قازاقستاندىقتاردىڭ جەتكەنى ءۇشىن دە شەكسىز تاۋبە ايتىپ, بولىنۋگە باستايتىن جەرشىلدىك پەن رۋشىلدىق دەرتىنەن ارىلعانىمىز ءجون. سەبەبى, بۇگىنگى زاماننىڭ جاڭاشا تۇرلەنگەن قاۋىپ-قاتەرى كەشەگىدەن كەم سوقپايدى.ەندەشە ابىلايدىڭ ارمانىنا قازىرگى قازاقستان قول جەتكىزگەنىن ەرەكشە ماقتان تۇتىپ, سۇتتەي ۇيىعان تاتۋلىعىمىزدى ساقتاۋعا قىزمەت ەتۋ– بارشامىزدىڭ پارىزىمىز» دەگەن سوزدەرى بۇگىن دە ماڭىزىن جويعان جوق. ءبىز بيىل «ابىلايدىڭ قارا جولى» اتتى جوبانى قولعا الىپ, عىلىمي ەككسپەديتسيا قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىن ارالاپ شىقتى. ونداعى ماقسات–«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا كيەلى جەرلەردى دارىپتەۋ, زەردەلەۋ,عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, ابايلايحانمەن بايلانىستى كەرۋەن جولىن بويىنشا نىسانداردى جۇيەلەۋ,» دەيدى عىلىمي ەكسپەديتسيانىڭ جەتەكشىسى م. ىدىرىس ۇلى.
مۇراجاي-كەشەنىندە ورنالاسقان 4 زالدا ابىلاي حاننىڭ بالالىق شاعىنان حان تاعىنا وتىرعانعا دەيىنگى ءومىرىن قامتيتىن جادىگەرلەر, ەكسپوناتتار توپتاستىرىلعان.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى