جۇمىسپەن قامتۋ ءجىتى نازاردا

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالى­مەتىنە سايكەس, باعدارلاماعا ونىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاڭا شارالارمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن وزگە­رىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. مەملە­كەتتىك باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەڭبەك رەسۋرس­تارى­نىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, جاپ­پاي كاسىپكەرلىكتى دامى­تۋ جانە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قام­تى­عانداردى, جۇمىسسىزداردى ءونىمدى جۇمىسقا تارتۋ. مينيستر ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ بايان­داۋىنشا, 2018 جىلى باعدار­لا­مانى ىسكە اسىرۋعا 112,9 ملرد تەڭگە بولىنگەن, جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن 571 مىڭ ازاماتتى جۇ­مىس­پەن قامتۋ شارالارىنا تارتۋ جوس­پارلانىپ وتىر.

«وسى جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قو­رى­تىندىسى بويىنشا 82,5 ملرد تەڭگە يگەرىلگەن. قازانداعى جاعداي بويىنشا قولدانىستاعى باعدارلاما 563 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى, بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 99 پايىزىن قۇرايدى», دەدى م. ابىلقاسىموۆا.

باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى باعىتى ەڭبەك نارىعىندا سۇرا­نىسقا يە ماماندىقتار مەن داع­دىلار بويىنشا جاپپاي وقى­تۋدى كوزدەيدى. تەگىن تەحني­كالىق جانە كاسىپتىك وقىتۋ شەڭ­بەرىندە 1 قىركۇيەكتەن باستاپ 20 مىڭ ادام وقۋعا كىرىستى, بۇل – جىلدىق جوسپاردىڭ 99 پايى­زى. م.ابىلقاسىموۆانىڭ مالىم­دەۋىن­شە, قازانداعى جاعداي بويىن­شا 40 مىڭعا جۋىق باعدار­لاماعا قاتىسۋشى قىسقا مەرزىمدى وقىتۋعا جىبەرىلدى. رەسپۋبليكا بويىنشا قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋدى اياقتاعان 18 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرىنشى باعىتتىڭ ىسكە اسىرىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك باعدارلاما جوباسىندا وقۋدى اياقتاعان ادامداردى تولىق جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىت­تالعان جاڭا تەتىكتەر كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.

باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعى­تى جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى كوزدەيدى. وسى بويىنشا اۋىل­داردا جانە قالالاردا شاعىن نەسيە بەرۋ اياسىندا قازانداعى جاعداي بويىنشا 42 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردا 31 ملرد تەڭگە جانە قالالاردا 11 ملرد تەڭگە يگەرىلدى. م.ابىلقاسىموۆا شاعىن نەسيەلەردى تۇپكى قارىز الۋشىلارعا جەتكىزۋدى تەزدەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلاما جوباسىندا بىرقاتار وزگەرىس  قاراستىرىلعانىن ايتتى. وسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە زاكىرلى كووپەراتسيانى دامىتۋ ءۇشىن شاعىن نەسيە مولشەرى 5000-نان 8000 اەك-كە دەيىن ۇلعايتىلدى, زاكىرلى كوو­پەراتسيا قاتىسۋشىلارىنا, اۋىل­دارداعى جانە شاعىن قالا­لار­داعى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپ­كەرلەرگە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ بويىنشا قويىلاتىن تالاپتار جەڭىلدەتىلدى, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار سانى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپكەرلەرمەن تولىقتى.

باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى با­عىتى اياسىندا قازانداعى جاعداي بويىنشا 128 مىڭ ادام سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 22 مىڭ ادام الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا, 26 مىڭ ادام جاستار پراكتيكاسىنا,  80 مىڭ ادام قوعامدىق جۇ­مىس­تارعا جىبەرىلدى. ەلەكتروندى ەڭبەك بير­جاسى ارقىلى 336 مىڭ­عا جۋىق ادام تۇراقتى جۇ­مىس ورىندارىنا ورنالاستىرىل­دى. ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىر­لىعىن ارتتىرۋ اياسىندا وڭتۇستىك وڭىرلەردەن 1488 وتباسى نەمەسە 4925 ادام قو­نىس اۋدارىپتى. 

«جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن وڭىرلەرگە كوشۋ كەزىندە قونىس اۋدارعان ادامداردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى فاكتور بولىپ تابىلادى. وسى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەملە­كەتتىك باعدارلامادا جۇمىس بە­رۋ­شىلەردىڭ قاتىسۋىمەن قونىس اۋدارۋشىلارعا تۇرعىن ءۇي سالۋ جانە ساتىپ الۋ تەتىگى ازىر­لەنگەن. بۇل ءتاسىل الدىمەن سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسىندا سى­ناقتان وتكىزىلىپ, كەيىن باسقا وڭىرلەردە قولدانىلادى», دەدى م.ابىلقاسىموۆا.

سقو-دا الداعى ءۇش جىلدا ءۇش مىڭعا جۋىق قونىس اۋدارۋشى وتباسىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ قازىرگى تاڭدا شاعىن نەسيە بەرۋ سحەماسىنا ەكىنشى دەڭگەيلى جەتى بانك جانە ەكى شاعىن قارجى بەرۋ ۇيىمى قاتىساتىنىن ايتتى. 2018 جىلى قالالارداعى شاعىن نەسيە بەرۋگە بولىنگەن قاراجاتتىڭ جالپى سوماسى 17 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. قازىر 11,1 ملرد تەڭگە يگەرىلىپ, 1042 جوبا قارجىلاندىرىلعان.

ءوز كەزەگىندە ءبىلىم جانە عى­لىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار كادرلاردى دايارلاۋدى ىسكە اسى­رۋ بارىسى جونىندە باياندادى. قازىرگى تاڭدا 337 كوللەدجدە 36,6 مىڭ ادام ءبىلىم الۋدا, ونىڭ 21,5 مىڭى الەۋمەتتىك ءالسىز توپتان.

«2018 جىلى 20 200 ادام قا­بىلداندى. جالپى, جوسپار ورىندالدى. اكىمدىكتەردىڭ اقپاراتى بويىنشا وتكەن جىلى تۇسكەن ستۋدەنتتەردىڭ 3900-ءى وقۋ ءبىتىرىپ, ونىڭ 72 پايىزى جۇمىسقا ورنالاستى. ال كەلەسى, 2019 جىلى 5300 ادام وقۋ بىتىرەدى», دەدى ءبى­لىم جانە عىلىم ءمينيسترى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىن­شى ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان ەۆ­نيەۆتىڭ بايانداۋىنشا, باعدار­لا­مانىڭ ەكىنشى باعىتى بويىن­شا «قازاگرو» ەنشىلەس قۇرى­لىمدارى ارقىلى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە جانە شاعىن قالالاردا بيزنەس-جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن شاعىن نەسيەلەر بەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وسى ماقساتتار ءۇشىن 2018 جىلى 44,7 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتىك نەسيە ءبولىندى, سونىڭ ىشىندە «پرە­زي­دەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستا­ما­سىن» ىسكە اسىرۋ اياسىندا 13,9 ملرد تەڭگە قوسىمشا قارجى ءبولىندى.

«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ما­مان­دىقتار بويىنشا كاسىپتىك دايار­لاۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە داعدىلاردى مەڭگەرۋ بويىن­شا وقۋ ورتالىقتارى ءتىزىلىمىن جۇر­گىزۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جات­قانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا 2018 جىلى بيزنەس جۇرگىزۋ داعدىلارىنا اۋىل مەن شاعىن قالالاردىڭ 30 مىڭعا جۋىق تۇرعىنىن وقىتۋ كوزدەلگەن.

ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن ءوڭىر اكىمدەرىنىڭ باياندامالارىن تىڭداعاننان كەيىن, پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ وزەكتەندىرۋ جوسپارلارى مەن باعدارلامانىڭ مەملەكەتتىك مارتەبەسىمەن قايتا بەكىتىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ونى ودان ءارى ىسكە اسىرۋعا قاتىستى ناقتى تاپ­سىر­مالار بەردى. بەرىلگەن مالى­مەتتەرگە سايكەس, ناتيجەلى جۇ­مىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كا­سىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدار­لا­ماسىنىڭ جوسپارلى كورسەت­كىشتەرى ورىندالعانى اتالىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر بارلىق وڭىرلەرگە باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ جۇ­مىستارىن جانداندىرۋدى تاپسىر­دى. نىسانالى توپتاردى, اتاپ ايتقاندا جۇمىسسىزدار مەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتى­عان ادامداردىڭ تابىسىن ارت­تىرۋ ءۇشىن ازاماتتاردى ءونىم­دى جۇمىسپەن قامتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارا­لار­دىڭ اسەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جۇيەسىن جولعا قويۋى كەرەكتىگى تاپسىرىلدى. ۇكىمەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسى بو­يىنشا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى «اتا­مەكەن» ۇكپ-مەن جانە وڭىر­لەرمەن بىرىگىپ, «بيزنەس-باس­تاۋ» جوباسىمەن ءبى­لىمىن جەتىل­دى­ر­گەندەردى شاعىن نەسيەمەن قامتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك.

بۇدان بولەك, باعدارلامانىڭ ورىندالۋىن جەكە وڭىر­لىك جۇ­مىسپەن قامتۋ باعدارلامالارى, ونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتىك قارا­جات­تىڭ تيىمدىلىگى تۇرعىسىندا ىسكە اسىرىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ تالداۋ جاساۋ تاپسىرىلدى. ب.سا­عىنتاەۆ ۇكىمەت مۇشەلەرىنە وزەكتەندىرىلگەن باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگى تۇرعىنداردىڭ تا­بىسىنىڭ وسىمىمەن دە باعالانۋى ءتيىس ەكەندىگىن ەسكە سالدى.

سونداي-اق ۇكىمەت وتىرى­سى­نىڭ بارىسىندا ادىلەت ءمي­نيسترى مارات بەكەتاەۆ 2019 جىلعا ارنالعان زاڭ جوبالاۋ جۇ­مىس­تارىنىڭ جوسپارى تۋرالى بايان­دادى. ادىلەت مينيسترلىگى زاڭ جوبالاۋ قىزمەتى ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا مۇشەلەرىمەن بىرلەسىپ, ۇكىمەتتىڭ 2019 جىلعا ارنالعان جۇمىس جوسپارىن ازىرلەدى. ونىڭ نەگىزىنە ەل پرەزيدەنتى ايقىن­داعان, مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق قۇجاتتارىندا باياندالعان مىن­دەتتەر الىندى.

م.بەكەتاەۆ الداعى جىلى «حالىقتىڭ دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى», «پەداگوگ مارتەبەسى تۋ­را­لى», «مەملەكەتتىك فەل­د­ە­گەرلىك بايلانىس تۋرالى» زاڭ جوبالارىن جانە باسقا دا قۇ­جات­­تاردى ازىرلەۋ كوزدەلىپ وتىر­عا­نىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار مەم­لەكەتتىك ورگاندار قۇقىقتىق مونيتورينگ ناتيجەلەرىنىڭ نە­گىزىندە بىرقاتار زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋدى جوسپارلاپ وتىر.

جالپى, جوسپار جوباسىندا 29 زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ قا­راس­تىرىلعان. م.بەكەتاەۆ جوسپار جوباسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە زاڭ جوبالارىن وسى جىل ىشىندە پار­لامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ قا­جەتتىگى ەسكەرىلگەنىن ايتتى. ماسەلەن, 2019 جىلدىڭ ءى جارتى­جىلدىعىندا پارلامەنتكە – 16, ال ءىى جارتىجىلدىقتا 13 زاڭ جوباسىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا.

«جوسپاردىڭ جوباسى زاڭ جوبالاۋ قىزمەتى ماسەلەلەرى جو­نىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميس­­سيانىڭ وتىرىسىندا تالقى­­لاندى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار­دىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلدى. جوسپاردا كوزدەلگەن زاڭ جوبا­لارى بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تارىن ونى قابىلداعاننان كەيىن مەملەكەتتىك ورگاندار جۇرگى­زەتىن بولادى», دەدى مينيستر.

ۇكىمەت باسشىسى زاڭ جو­با­لارىنىڭ تىڭعىلىقتى جانە كەشىكتىرىلمەي ازىرلەنۋى جونىندە ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى.

سۇڭعات ءالىپباي,

«ەگەمەن قازاقستان»