تۋريزم – تاۋسىلمايتىن تاقىرىپ. ونىڭ قازىرگى جاي-كۇيى, شەشىمىن كۇتكەن تۇيتكىلدەرى مەن سالانى دامىتۋدىڭ جولدارى دۇيسەنبى كۇنى پارلامەنت ماجىلىسىندە وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا جان-جاقتى تالقىلاندى.
بۇل ماقالادا ءبىز ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە قاجەت ەتىلەتىن جايلاردى – سالانى سۋبسيديالاۋدى شەشۋ, قوماقتى ينۆەستيتسيا قۇيۋ, ءتيىستى سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ەنگىزۋ, تۋريزم ينفراقۇرىلىمىن جاساۋ, تۋريستىك نىساندارعا اپاراتىن جولداردى جوندەۋ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءۇشىن تۋريزم بويىنشا ءتيىستى نىسانالى ينديكاتورلاردى ورنىقتىرۋ, جولاۋشى بيلەتتەرىنىڭ, قوناقۇيلەردىڭ باعاسىن تومەندەتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ, بىلىكتى ماماندار دايىنداۋ, سەرۆيستى جاقسارتۋ, بايلانىستى جولعا قويۋ, تۋريزم جارناماسىن جەتىلدىرۋ... سياقتى قاپتاعان ماسەلەلەردى قوزعاماق ەمەسپىز. ولار قازىر ۇكىمەت جاساپ جاتقان قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سىرتتان كەلۋ جانە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ 2019-2023 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا قامتىلارىنا, ول باعدارلاما قابىلدانعان سوڭ ناقتى ءىس باستالارىنا سەنىم ارتامىز.
«قۇشاعىڭ جەتپەيتىندى قۇشاقتاي المايسىڭ». سوندىقتان ماسەلەنىڭ ءبىر عانا قىرىنا توقتالۋعا تۋرا كەلەدى. ماسەلەنىڭ ول قىرى – ىشكى تۋريزم.
الەمنىڭ قاي ەلىنە بارساڭىز دا نەگىزگى تۋريستىك نىسانداردى تاماشالاۋشىلاردىڭ دەنى سول ەلدىڭ ءوز ازاماتتارى ەكەنىن كورەسىز. قاي ەلدىڭ ادامدارى دا الەمدى تاماشالاۋدى الدىمەن ءوز ەلىن ارالاۋدان باستايدى. ەلىمىزدە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋدا ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالمايدى ەمەس, بايقالادى. مىسالى, 2017 جىلى ءوز ازاماتتارىمىزدىڭ ەلدى ارالاۋى 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 19,74 پروتسەنتكە ارتىپ, تۋريستىك نىساندارعا بارۋ سانى 5,6 ميلليونعا جەتكەن. ارينە, بۇل بارىنەن بۇرىن بىزدە وتكەن جىلى تاماشا ۇيىمداستىرىلعان ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ يگى ىقپالى. كورمە كۇندەرىندە حالقىمىزدىڭ ەلدىڭ قيىر-قيىرىنان استاناعا قالاي اعىلعانى ءالى كۇنگە كوز الدىمىزدا. سوندىقتان 2016 جىل مەن 2017 جىلدىڭ اراسىنداعى ەلەۋلى ايىرماشىلىقتى ەلدەگى تۋريزم سالاسىنىڭ بولەكشە بۇلقىنىسىنداي باعالاي سالۋ ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارماۋ بولىپ شىقپاق. ەكسپو دەمەكشى, ۇكىمەت ساعاتىنىڭ قارساڭىندا بىزگە جەتكەن تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىق – استانانىڭ 2019 جىلى قالا ءتۋريزمى بويىنشا جاھاندىق ءسامميتتى وتكىزۋ قۇقىن جەڭىپ الۋى دا سول كورمەنىڭ جاڭعىرىعى ەكەندىگى تالاسسىز. بۇل جايىندا قالا ءتۋريزمى بويىنشا سەۋل قالاسىندا وتكەن VII جاھاندىق سامميتتە جاريا ەتىلدى. وعان 57 ەلدەن قاتىسقان مىڭنان استام ادامنىڭ داۋىس بەرۋى بارىسىندا ەلوردامىزدىڭ بۇكىلالەمدىك تۋريستىك ۇيىمنىڭ بارلىق تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەدى دەپ تانىلعانى, ءسويتىپ مۇنداي ءسامميتتى بۇرىن وتكىزگەن, تۋريزم جونىندەگى تاجىريبەسى باي ىستانبۇل, ماسكەۋ, بارسەلونا, مارراكەش, لۋكسور, كۋالا-لۋمپۋر, سەۋل سياقتى قالالاردىڭ قاتارىنا قوسىلعانى قۋانارلىق جاي. مۇنىڭ ءوزى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل ءتۋريزمىنىڭ ماسەلەلەرىنە تۇراقتى, ال كەيىنگى جىلدار ىشىندە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋىنىڭ ارقاسى. ەلباسىمىزدىڭ بيىلعى جازدىڭ وزىندە الاكولدە, بۋرابايدا, اقتاۋدا ارنايى بولىپ, كەڭەستەر وتكىزۋى, ناقتى تاپسىرمالار بەرۋى بۇل ىسكە بولەكشە سەرپىلىس قوسىپ وتىر. ءتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا الدىمىزعا 2023 جىلعا دەيىن سالانىڭ ەلدىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى الار ۇلەسىن 8 پروتسەنتكە جەتكىزۋ مىندەتى قويىلدى. قازىرگى تاڭدا ءتۋريزمنىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى نەبارى 1 پروتسەنت ەكەنىن ەسكەرسەك, مۇنىڭ قاندايلىق قيىن مەجە ەكەنىن كورەمىز. بۇل ىستە ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ ىشكى رەسۋرستارىن ىسكە قوسۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە.
ءتۋريزمنىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى 1 پروتسەنت دەۋىن دەدىك-اۋ. بىراق وسى رەسمي مالىمەتتىڭ كۇمان تۋعىزاتىن تۇستارى دا بايقالاتىنداي. سالانىڭ ستاتيستيكاسىن جۇرگىزۋدە كەمشىلىكتەر بار دەپ شامالايمىز. ناقتى مىسال كەلتىرەيىك. ۇكىمەت ساعاتىن دايىندايتىن جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى بولا ءجۇرىپ, ءبىز مىنانداي جايدى انىقتادىق. وتكەن, 2017 جىلى ەلىمىزدە 13,3 ميلليون ادام تۋريستىك قىزمەتتى پايدالانۋشى رەتىندە تىركەلگەن ەكەن. سولاردىڭ ورنالاسقان ورىندارىندا تىركەلگەندەرى 5,3 ميلليون ادام. قالعان 8 ميلليونداي ادامدى قوناقۇيلەردەگى تىزىمنەن تابا المايسىز. راس, ينتەرنەتتەگى حابارلاندىرۋلار بويىنشا جەكە پاتەرلەر تاۋىپ, ورنالاساتىن تۋريستەر دە بولادى, ولار – تومەن باعانى ىزدەيتىندەر. سوندا دا جەكە پاتەردە تۇرعان تۋريستەردىڭ سانى ءبىر جىلدا 8 ميلليونداي ادامعا جەتەدى دەگەنگە سەنە قويۋ قيىن. بۇل ارادا قوناقۇي بيزنەسىنىڭ كولەڭكەلى تۇستارى كولبەڭدەيتىندەي كورىنەدى.
ىشكى تۋريزمدە ءوزىمىزدىڭ حالىقتىق قىمبات قاسيەتتەرىمىزدىڭ, دارقان داستۇرلەرىمىزدىڭ مۇمكىندىكتەرى تولىق ەسەپكە الىنىپ وتىرماعان سياقتى. سونىڭ ءبىرى – اعايىننىڭ, تۋىسقاننىڭ, دوس-جارانداردىڭ ارالاس-قۇرالاستىعى, الىس-بەرىسى, بارىس-كەلىسى. جۇمىسىمىز ءجۇرىپ, تۇرمىسىمىز تۇزەلگەلى بەرى قازاقتىڭ تويى دا كوبەيىپ, سول تويلارعا الىس-جاقىننان قوناق شاقىرۋ قالىپتى جايعا اينالىپ بارادى. قۇدالىققا سوناۋ اتىراۋدان التايعا جيىرماشاقتى ادامنىڭ اتتانۋىنا دا تىم تاڭدانىپ جاتپايمىز قازىر. وسى ارادا قاراپايىم جايلاردى ەسكە سالۋعا تۋرا كەلەدى. نەگىزىندە «تۋر» دەگەن ءسوز ءبىر جەرگە بارىپ-قايتۋدى عانا بىلدىرەدى. «تۋريزم» دەپ ادامنىڭ كۇندەلىكتى تۇراتىن ورنىنان باسقا جەرگە بارۋىن ايتادى. انىقتاما تىلىمەن جازار بولساق, «يزمەنەنيە مەستا: پەرەمەششەنيە ۆ مەستو, ناحودياششەەسيا زا پرەدەلامي ەجەدنەۆنوي سرەدى وبيتانيا». قازاقتىڭ ۇلان-عايىر دالاسىندا ارلى-بەرلى اعىلىپ جۇرگەن اعايىننىڭ بارىندە دە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تۋريستىك سيپات بار. ولار ىشكى تۋريستەر: جولعا شىعادى, ۇشاققا, پويىزعا, اۆتوبۋسقا بيلەت الادى, قوناقۇيگە ورنالاسادى, اسحانالاردا, كافە, رەستورانداردا تاماقتانادى, بارعان جەرىنەن بازارلىق الىپ قايتادى, ەل كورىپ, جەر كورىپ, ءوزىنىڭ جانىن بايىتادى. شىن مانىندە بۇل كادىمگى كاۋچسيورفينگتىڭ (گوستەۆوي تۋريزم) ءدال ءوزى. بىراق, قازىرشە وسى جۇرىستەردەن سەرۆيسكە, كولىك لوگيستيكاسىنا تۇسىمدەر, ولاردان تولەنىپ جاتقان سالىقتار ءتۋريزمنىڭ ەسەپ-قيسابىندا اتىمەن قامتىلىپ وتىرعان جوق. بۇل دا ويلاناتىن جاي. ارينە, قىدىرعاننىڭ ءبارىن تۋريزمگە جاتقىزا بەرۋگە بولمايتىنى راس. بىراق, سول جۇرىستەرىندە ادامدار تەك قوناقتىقپەن شەكتەلمەي, وڭىردەگى تاريحي-مادەني مۇرامەن تانىسسا, تابيعات ەسكەرتكىشتەرىن كورسە, نەگە ولاردىڭ تۋريزمگە اتىمەن قاتىسى جوق دەپ قارالۋعا ءتيىس؟ جالپى, كاۋچسيورفينگتىڭ مۇمكىندىگى مول. كوزىن تاۋىپ ۇيىمداستىرا بىلسەك, ول اۋىلدىق جەردەگى اعايىننىڭ قوسىمشا تابىس كوزىنە اينالار ەدى. قالا تۇرعىندارىنا ءوز ۇيلەرىنەن ورىن بەرىپ دەمالدىرۋ, كولىك جەتەر جەردەگى تابيعاتتى تاماشالاتۋ, ەسكەرتكىشتەردى كورسەتۋ ارقىلى ەكى جاق تا پايدا تابادى. ءۇي يەسىنىڭ ولجاسى بەلگىلى. قوناقتىڭ دا ءوز ولجاسى وزىندە. تازا اۋادا ءجۇرىپ, تازا تاماق ءىشىپ, دەنساۋلىعىن تۇزەۋى ءبىر ولجا بولسا, قالادا قازاقشا سويلەتە الماي جۇرگەن بالالارىن تىلدىك ورتاعا سالىپ جىبەرىپ, انا تىلىنە بەيىمدەۋى, بويىنا قازاقى تاربيە, قازاقى مىنەز ءسىڭىرۋى ءبىر ولجا. اينالىپ كەلگەندە ۇلت ۇتىسقا شىعادى.
ارينە وسى ايتىلعاننان قوناقتىق تۋريزم ىشكى ءتۋريزمنىڭ باستى ءبىر كوزى ەكەن دەگەن تۇسىنىك تۋماۋعا ءتيىس. قوناقتىق تۋريزم ونىڭ شاعىن بولىگى عانا بولا الادى. ءسوزدىڭ رەتى كەلىپ تۇرعاندا مىنانداي ءبىر ويىمىزدى دا ورتاعا سالا كەتەيىك. قازاق – باۋىرمال حالىق. اعايىنشىلمىز, تۋىسقانشىلمىز. ارالاس-قۇرالاستىعىمىز باسقالاردان ءالى دە اناعۇرلىم ارتىق. بىراق ءبىزدىڭ سالت-سانامىزعا دا سىناق سالاتىن ساتتەر كوبەيىڭكىرەپ بارادى. مىنا زىرىلداعان زاماندا باياعىداي اعايىندى اڭساعاندا اتقا قونىپ, الىسقا اتتانىپ جۇرە بەرەتىن مۇمكىندىك جوعى راس, سويتسە دە جاڭاعى ايتقان الىس-بەرىس, بارىس-كەلىستىڭ ءبارى دەرلىك نەگىزىنەن ەكى جاعدايدا – تورقالى توي مەن توپىراقتى ولىمدە بولۋعا اينالىپ تۇرعانىن نەسىنە جاسىرايىق. ناعىز باۋىرمالدىلىق, شىن سىيلاستىق ءبىر-ءبىرىڭدى ۇزاق كورمەي كەتسەڭ ىزدەپ تۇراتىن, ساعىناتىن كوڭىلدەن, سوقتالداي سەبەپ تاپپاي-اق تابىسۋدان تانىلۋعا ءتيىس. سوندىقتان اعايىن-تۋعاننىڭ, قۇدالاردىڭ, دوس-جاراننىڭ ءجيى-ءجيى شاقىرىسۋى, ءبىر-ءبىرىنىڭ ەلىن, جەرىن كورۋگە قۇمار بولۋى, قادىرلى قوناقتى بارعان بەتىنەن قايتقانشا استاتوك داستارقاننان, شاشتاتوك تويدان باس كوتەرتپەي قويماي, قولدان كەلگەنىنشە, شاما جەتكەنىنشە تۋعان ولكەنىڭ تاماشا تابيعاتىمەن, تاعىلىمدى تاريحىمەن تانىستىرۋعا ۇمتىلۋ بىرتە-بىرتە بويىمىزعا سىڭە بەرسە دەيمىز. مەيلى, تۋريزمگە تىكەلەي جاتقىزىلماسا دا مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ ءومىر سالتىمىزعا بىرتە-بىرتە اسەر ەتپەي قويمايتىنى انىق.
ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ ءبىر جولى, كوپ قارجىنى قاجەت ەتپەيتىن, سەنىمدى جولى – جالپى تۋريزم تۋرالى قالىڭ جۇرتشىلىقتا قالىپتاسقان تۇسىنىكتى تۇزەتۋ. ءتۋريزمدى تەك شەتكە شىعۋ دەپ, تۋريستەردى تەك شەتتەن كەلگەندەر دەپ قارايتىن قاراپايىم, ناقتى ايتساق – قارابايىر ۇعىمدى وزگەرتە الساق تا ءبىز تالاي نارسەگە قول جەتكىزەر ەدىك. بىزدە ءتىپتى «تۋريست بولعان نەمدى العان؟» دەپ ويلايتىندار تابىلسا دا تاڭدانۋدىڭ ءجونى جوق. ەجەلدەن ەڭسەمىزدى ەزىپ كەلە جاتقان ەنجارلىقتى ەڭسەرە بىلسەك, ەل كورۋگە, جەر كورۋگە دەگەن قۇشتارلىقتى وياتا الساق, ىشكى ءتۋريزمدى كوبەيتۋدىڭ كىلتى تابىلىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. امال نە, جاعدايى كەلمەيتىندەردىڭ ءجونى باسقا, قارجىلىق مۇمكىندىگى بولىپ تۇرعانداردىڭ دا تۋعان ەلىنىڭ قيىر-قيىرىن قىزىقتاۋعا مويىنى جار بەرە بەرمەيتىنى بار.
بىزدەگى تولىپ جاتقان تۋرفيرمانىڭ بار ارمان-اڭسارى – ازاماتتارىمىزدى امالىن تاۋىپ الىس ەلدەرگە اسىرىپ جىبەرۋ. وندا نە بولىپ, نە قوياتىنىن ويلاپ باسى قاتپايدى, ەشقانداي شىعىنى شىقپايدى, و جاقپەن حابارلاسىپ, بۇ جاقتان ادام تاۋىپ بەرسە بولدى, اراسىنداعى ايىرما اقشانىڭ ارقاسىندا الشاڭداپ جۇرە بەرەدى. بۇل جەردەگى ءتۇيىن قازاقستاندىقتاردىڭ تاپقان-تايانعانىن شەت ەلدەرگە تاستاپ كەلىپ جۇرگەنىندە عانا ەمەس. اعايىندارىمىزدىڭ ءبىرازى سول ەلدەرگە كەيدە بارۋ ءۇشىن, باسقالاردان قالماۋ ءۇشىن باراتىنىندا, «وندا ءبىز دە بولعانبىز» دەۋ ءۇشىن دە باراتىنىندا عانا ەمەس.
ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى – قاتپار-قاتپارلى تەرەڭ تۋىندى. وسى بىرەگەي باعدارلاما اياسىنداعى تاپسىرما بويىنشا قازاقستاننىڭ قاسيەتتى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى جاسالدى. سونداعى ەرەكشە باعالاناتىن تابيعي مۇرا ەسكەرتكىشتەرى, ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر جانە ورتا عاسىرلىق قالالىق ورتالىقتار, ءدىني جانە عيبادات ورىندارى, تاريحي تۇلعالارعا قاتىستى قاسيەتتى ورىندار, ساياسي, تاريحي وقيعالارعا قاتىستى قاسيەتتى ورىندار قادىرىن بىلگەن ادامعا عاجايىپ بايلىق. قازىعۇرت تاۋى, اۋليەتاۋ, بەكتاۋ اتا تاۋى, جىلاعان اتا بۇلاعى, اقمەشىت ۇڭگىرى, قوڭىر اۋليە ۇڭگىرى, مۇزتاۋ, حان ءتاڭىرى, وتپان تاۋ, شارىن شاتقالى, جامانشىڭ كراتەرى, تامشىبۇلاق سياقتى تابيعي مۇرا ەسكەرتكىشتەرى, تورعاي گەوگليفتەرى, تاڭبالى تاس, بوتاي قونىسى, وتىرار, تاراز, اقىرتاس, سارايشىق, ساۋران سياقتى ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر, قورقىت اتا كەشەنى, بەگىم انا مۇناراسى, ازىرەت سۇلتان كەشەنى, بەكەت اتا مەشىتى, جوشى حان كەسەنەسى, الاشا حان كەسەنەسى, جاركەنت مەشىتى سياقتى ءدىني ورىندار, ارعى-بەرگىدەگى تاريحىمىزدا جارقىن ءىزىن قالدىرعان ۇلىلارعا قاتىستى قاسيەتتى جەرلەر, باسقا دا ساناپ شىعىپ بىتە المايتىن اسىلدارىمىز حالقىمىزدىڭ ۇل-قىزىنىڭ كورۋىنە, قىزىقتاۋىنا, باعالاۋىنا, ماقتان تۇتۋىنا ابدەن لايىقتى. تەك بارۋعا ۋاقىت تابۋ كەرەك, ءوز ەلىڭدى تانىپ-بىلۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاس كەرەك. جەرگىلىكتى ورىندار حالىقتىڭ سول ورىنداردى تاماشالاۋىنا ءتيىستى جاعداي جاساۋعا ءتيىستى.
ەلىمىزدىڭ تابيعاتى قانداي عاجايىپ! جەر بەدەرى ءتىپتى بولەكشە. قازاق جەرىندە مۇحيتتان باسقانىڭ ءبارى بار. ءبىر وزىنەن الەمنىڭ تابيعات لاندشافتىنىڭ ءبارى تابىلادى. سەگىز مىڭ مەترلىك شىڭ دا بىزدە, مۇحيت دەڭگەيىنەن تومەن قيا دا بىزدە, شالقىعان كول دە بىزدە, تۋسىراعان ءشول دە بىزدە, اسقاقتاعان تاۋ دا بىزدە, جايقالعان باۋ دا بىزدە, بەتپاق دالا دا بىزدە, كورىكتى قالا دا بىزدە, ءبارى بىزدە! قازاق جەرىندە كليماتتىڭ بارلىق ءتۇرى بار. جازى – جاز. كۇزى – كۇز. قىسى – قىس. كوكتەمى – كوكتەم. ءار ماۋسىمى وزىنشە ادەمى. قىزىلوردانىڭ قايناعان كۇنىنىڭ ءوز قىزىعى بار, ارقانىڭ ارقىراعان اق بورانىنىڭ ءوز قىزىعى بار. ءبارى ءوزىڭنىڭ تۋعان جەرىڭنىڭ تابيعاتى. وسىنداعى ەسكەرتكىشتەردىڭ ءبارىن ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز تۇرعىزعان. ارقايسىسىندا قولدارىنىڭ تاڭباسى بار. الايدا, ءبىزدىڭ اعايىن ولاردى كورۋگە اسىعا قويمايدى. اقىر اياعى الماتىدا تۇرىپ شىمبۇلاققا ءبىر شىعىپ قايتۋعا ۋاقىت تاپپايتىن شارۋاباستىعىمىزعا نە ايتارسىز؟ سوندايمىز. ءبىزدىڭ قازاق قازىرشە تابيعاتتى تاماشالاۋعا بوي ۇيرەتپەي-اق كەلەدى. اڭ-قۇستىڭ قىزىعىن دا, بالىقتىڭ قىزىعىن دا, ساڭىراۋقۇلاقتىڭ قىزىعىن دا, جەمىس-جيدەكتىڭ قىزىعىن دا, تاۋعا شىعۋدىڭ قىزىعىن دا, شاڭعى تەبۋدىڭ قىزىعىن دا كورىپ جاتقان ءوزىمىزدىڭ باسقا اعايىندار. جاقسى ادەتتەن ۇيرەنۋگە اسىعار ەمەسپىز.
ەلباسىمىزدىڭ ءوزىنىڭ باستاماشىلىعىمەن جۇزەگە اسىرىلعان «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا قازاق جەرىنىڭ نەبىر تاماشا ەسكەرتكىشتەرى جاڭارتىلدى, جوندەلدى, امال نە, ولارعا بارار جولدى, باسقا جەردەگىلەر بىلاي تۇرسىن, سول وڭىرلەردەگى جۇرتشىلىقتىڭ ءوزى بىلە قويمايدى. وسىدان كەيىن سىرتقى ءتۋريزمنىڭ جولى اشىلماي جاتقانىنا قالاي تاڭدانارسىز؟! ءوزىمىز كورمەيتىندى وزگەلەر كورەر دەۋدىڭ, ءوزىمىز بارمايتىنعا وزگەلەر بارار دەۋدىڭ ءجونى بار ما؟ جوق. سوندىقتان الدىمەن ىشكى ءتۋريزمدى جانداندىرۋ ارقىلى عانا سىرتقى تۋريزمگە قوزعاۋ سالا الامىز. اتى باردا جەلىپ ءجۇرىپ جەر تانيتىن قازاقى قالىپتى جاڭا زاماندا ەل ارالاۋعا, جەر قىزىقتاۋعا قۇمارلىققا ۇلاستىرۋعا ۇمتىلۋ ءجون. ول ءۇشىن ءتۋريزمنىڭ قادىر-قاسيەتىن جىلدار بويى جالىقپاي جازىپ, جارقىراتا كورسەتىپ, جالاۋلاتا جارنامالايتىن جۇيەلى جۇمىس كەرەك.
وتانشىلدىق دەگەن وتانىڭدى بىلۋدەن باستالادى, ال ءبىلۋ دەگەن كورۋدەن باستالادى. «ادامنىڭ مەيىرى ەكى كوزىندە» دەيدى قازاق. «جاقسى كورۋ» دەگەن ءسوز تەگىننەن تەگىن شىقپاعان. كورگەن نارسەڭدى عانا جاقسى بىلە الاسىڭ, جاقسى بىلگەن نارسەڭدى عانا جاقسى كورە الاسىڭ. «مىڭ ەستىگەننەن ءبىر كورگەن ارتىق» – ءدال وسى تۋريزمگە بۇرىپ ايتۋعا بولاتىن ءسوز. سوندىقتان جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى, ەڭ الدىمەن اكىمدىكتەر, ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋعا قازىناعا قوماقتى قارجى تۇسىرەتىن تابىستى سالا, بولاشاعى مول باعىت رەتىندە عانا ەمەس, ەلباسىمىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ناقتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تەتىگى رەتىندە دە قاراسا دەگەن تىلەگىمىزدى جەتكىزدىك ۇكىمەت ساعاتىندا سويلەگەن سوزىمىزدە. استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ, وبلىستاردىڭ اكىمدەرىنىڭ رەيتينگىن انىقتايتىن ولشەمدەر قاتارىنا ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى جۇمىس كورسەتكىشتەرى قوسىلسا, مۇنىڭ ءوزى وسى ءىستى جانداندىرۋدىڭ ءبىر تەتىگىنە اينالىپ, تۋريزمنەن تۇسەتىن تابىستى كوبەيتۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا سەپتەسەر ەدى. ارينە, بۇل ارادا ءار ءوڭىردىڭ تۋريستىك مۇمكىندىگى ناقتى سارالانىپ قارالعانى ورىندى بولادى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوز ماقالاسىندا: «ىشكى جانە سىرتقى مادەني تۋريزم حالقىمىزدىڭ قاستەرلى مۇرالارىنا سۇيەنۋگە ءتيىس» دەپ اتاپ ايتقانىن تاعى ەسكە سالعىمىز كەلەدى. حالىق مۇراسى – وتانشىلدىقتىڭ باستاۋ-بۇلاعى. ءبىز حالىقتىڭ ساناسىنا جالپىۇلتتىق قاسيەتتى ورىندار ۇعىمىن ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. ۇلى دالامىزدىڭ ۇل-قىزىنىڭ تۋعان جەردى قادىرلەۋى, قاستەرلەۋى, ەلدىڭ بارلىق وڭىرلەرىن بىردەي ءبىلۋى, ءار جەردىڭ جادىگەرلىكتەرىن جانىنا جاقىن تۇتىپ ءوسۋى ۇلت بىرلىگىن بەكىتە تۇسەتىنىن ەستەن ەكى ەلى شىعارماعانىمىز ءجون.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى