سوڭعى ءۇش-ءتورت جىلدان بەرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «مىڭ بالا» مادەني-اعارتۋشىلىق جوباسىنىڭ اياسىندا مەملەكەتتىك تىلدە جالپىقازاقستاندىق ديكتانت جازۋ ءداستۇرى قالىپتاسىپ كەلەدى. بۇل مەملەكەتتىك تىلگە قۇرمەتى بار قازاقستاندىقتاردىڭ بارلىعىن دا ەلەڭ ەتكىزگەن, ۇتىمدى تابىلعان باستاما بولدى. بيىل وعان ەلىمىزدە 300 مىڭنان استام ادام قاتىسىپتى. قوستانايدا دا الدىن الا حابارلاندىرۋ بەرىلىپ, ديكتانت جازۋعا تىلەك بىلدىرگەن كىسىنىڭ بارلىعىنا قازاق ءتىلىن ءوزىنىڭ قانشالىقتى مەڭگەرگەنىن, انا تىلىنەن ساۋات قارىمىن بايقاپ كورۋگە مۇمكىندىك جاسالدى. ستۋدەنتتەر, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر, جالپى جۇرتشىلىق وكىلدەرى پارتاعا وتىردى. وبلىس ءوڭىرىنىڭ بارلىق شالعايىندا ەلىمىزدەگى سەكىلدى «استانا – بەيبىتشىلىك بەسىگى» اتتى تاقىرىپتا ديكتانت بايگەنىڭ سورەسىندەي ءبىر مەزگىلدە باستالدى. وبلىس ورتالىعىنداعى دوستىق ۇيىنە ديكتانت جازۋعا جينالعانداردىڭ اراسىندا قوستانايداعى №7 ورىس ورتا مەكتەبىنىڭ 4-سىنىپ وقۋشىسى تالعات لاتىپوۆ تا وتىردى. حابارلاندىرۋدى الەۋمەتتىك جەلىدەن وقىپ, ديكتانت جازۋعا ءوزى تىلەك ءبىلدىرىپتى. شىناشاقتاي بالانىڭ كوزىنەن وسىنداي شاراعا قاتىسقانىنا قۋانعان ءبىر جارقىل, ماقتانىش بايقالادى.
– حابارلاندىرۋدى الەۋمەتتىك جەلىدەن كورە سالا ۇلىم وسىعان قاتىسامىن دەدى. مەن دە ۇلىمدى تولىق قولداپ, ەرتىپ كەلدىم. الىنشە جازىپ كورسىن, اڭگىمە ونىڭ قاتىسۋىندا دەپ بىلەمىن. قۇداندالى تاتار مەن قازاق ءبىر-ءبىرىن ەركىن تۇسىنەدى, ەگەر ىنتا بولسا ءتىلدى نەگە مەڭگەرمەسكە, ءتۇبىمىز ءبىر ەمەس پە؟ تالعات مەكتەپتە قازاق ءتىلىن جاقسى وقيدى, – دەگەن اناسى گۇلنار لاتىپوۆانىڭ سوزىنەن دە مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەتتى بايقاعانداي بولامىز.
كەلگەندەر ديكتانتتى ءبىر ساعاتتىڭ اينالاسىندا جازىپ شىقتى. الايدا وسى سىن ساعاتىنا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى بىردەي ءتىل مامانى نەمەسە قالام ۇستاپ جۇرگەن ادامدار ەمەس عوي, ءتىپتى ءبىرازى وزگە ۇلتتىڭ وكىلدەرى, ورىس تىلىندە ءبىلىم العان جاندار. ديكتانتتى وقىعاندا «ڭ» ءارىپى دۇرىس ايتىلمادى. ونىڭ ءون بويىندا وسى ارىپپەن اياقتالاتىن سوزدەر «استانانىن, اقمولانىن, جىلدىن» دەپ وقىلدى. سونىمەن قاتار سوزدەردىڭ انىق دىبىستالماۋى دا جيىلەدى. ۇيىمداستىرۋشىلار مامانعا ءماتىندى شارا باستالار الدىندا عانا بەرگەن. دايىندالۋى ءۇشىن ونى سەنىم ءبىلدىرىپ, ءبىر كەش بۇرىن بەرىپ قويۋعا بولماس پا ەدى؟ «استانا – بەيبىتشىلىك بەسىگى» ديكتانتى ءماتىنىنىڭ ءوزى قاتەدەن كىناراتسىز ەمەس ەدى. ونى بايقاعان كوميسسيا مۇشەلەرى ديكتانت جازىلىپ جاتقاندا كۇبىرلەسىپ ايتىپ وتىردى دا, كەيىن ءجۋرناليستىڭ سۇراعىنا مامان رەتىندە جاۋاپ بەرۋدەن قاشقاقتاپ, «قايتەسىڭ, كەرەگى جوق, مەنەن اۋلاق» دەپ شىعا كەلدى.
مەملەكەتتىك ءتىل قولدانىس اياسىنىڭ كەڭەيا الماي كەلە جاتقانى دا وسىنداي جاۋىردى جابا توقيتىن, تاباندىلىق تانىتۋعا ەرىنەتىن مىنەزىمىزدەن ەمەس پە ەكەن؟ بىزدەگى تاماشا باستامالارعا دەگەن جۇرتتىڭ ىقىلاسى نەگە العاشقى اسىرەقىزىل كوڭىلدەن اسپايدى؟ باستالماي جاتىپ, ادامداردىڭ وعان دەگەن ىقىلاسى بىلتە شامنىڭ جارىعىنداي ناشارلاي بەرەدى, سوڭى سيىرقۇيىمشاقتالىپ تا كەتەدى. ەلدىڭ ەرەن تۇتار ادامدارى جىل سايىن ديكتانت جازۋشىلاردىڭ الدىنا شىعىپ, جىلى ءسوزىن ارناسا, مەرەكەلىك, پاتريوتتىق رۋحتى اتويلاتىپ, ديكتانتتى قاتەسىز جازعانداردىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتسە, جۇرتتىق ەلدىككە ءۇيىرىلۋى سۋدىڭ يىرىمىندەي تەرەڭدەي تۇسپەسە, كەلەر كەدەرگى بولماس ەدى. الداعى ۋاقىتتا لاتىن حارپىنە كوشكەن ءالىپبيىمىزدىڭ ادىمداۋىنا دا «مىڭ بالا» سەكىلدى يگى ىستەردىڭ ىقپالى از بولماسى انىق. كىشكەنتاي تالعاتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلۋگە ىنتاسى مەن ديكتانتقا قاتىسۋعا ىقىلاسى, پەرىشتە كوڭىلى مىڭدارعا جۇعىستى, ۇلگى بولسا, قانەكەي...
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي