«قوعامداعى تاريحي قۇبىلىستار مەن قوعام دامۋىنىڭ بەتكەۇستارى بولىپ جۇرگەن ءىرى تۇلعالار جايلى ءوز ءسوزىمىزدى ايتۋعا ءتيىسپىز جانە ول – ادامگەرشىلىك پارىزىمىز», – دەسەك, بۇل ۇلاعاتتى ءسوزدىڭ ءمان-ماعىناسىن ومىردەن وتسە دە, ارتىندا وشپەس ءىز قالدىرعان پاراساتتى دا پايىمدى دارابوز تۇلعا, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ۇزاقباي قارامان ۇلىنىڭ داڭقتى ەسىمىمەن, ىزگىلىكتى ىستەرىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ, ساباقتاستىرا ايتساق بولادى.
ۇزاقباي قارامان ۇلى – قاراپايىم قۇرىلىسشىدان جوعارى لاۋازىمدى ۇكىمەت باسشىسىنا, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەمەر-مينيسترىنە دەيىن ءوز ەڭبەگىمەن وسكەن قايراتكەر تۇلعا. مىنا ەرەكشەلىكتى قاراڭىز: ۇزاقباي اعا كەڭەس زامانىندا قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ سوڭعى توراعاسى بولسا, قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاپ, جاڭا پرەمەر-مينيستر لاۋازىمىن ەنگىزگەندە وسى قىزمەتكە تاعايىندالعان تۇڭعىش قايراتكەر رەتىندە دە تاريحتا قالدى.
اقىلى مەن پاراساتى, بىلىكتىلىگى مەن بىلىمدىلىگى, ىسكەرلىگى مەن ىزەتتىلىگى, سابىرلىلىعى مەن سىربازدىعى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ جانىندا تۇڭعىش ۇكىمەت باسشىسى بولۋعا لايىق ەدى.
ونىڭ بار بولمىسىنان بەكزاتتىقتى, وي-ورىسىنەن تەكتىلىكتى تانىعان بولساق, اعامىزدىڭ ءتۇپ-تەگىندەگى ءجالاڭتوس ءباھادۇر, ايتەكە بي, جانقوجا باتىرلاردىڭ لەبى سەزىلگەندەي ەدى.
ادام ارتىندا ءىز قالدىرۋ ءۇشىن دۇنيەگە كەلەدى دەسەك, اعامىزدىڭ عۇمىرناماسى وزگەلەرگە ۇلگى بولارلىقتاي ونەگەلى دە ىزگىلىكتى, تاعىلىمى مول عيبراتتى ىستەرگە تولى. قانداي جاۋاپتى, لاۋازىمدى قىزمەت اتقارسا دا, اسقاقتامادى, ازاماتتىق قالپىن ساقتادى, ەلىم دەپ ەڭبەكتەنىپ, تۋعان حالقىنا, تۋعان جەرىنە تەك جاقسىلىق تىلەدى.
رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنىڭ باسىندا تۇرعان كەزىندە ەلىمىزدىڭ مەرەي-مارتەبەسىن, ابىروي-بەدەلىن اسىرۋعا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالاسىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ەرەكشە ەڭبەك ءسىڭىردى.
اسىرەسە ۇزاقباي قارامان ۇلى ارال تەڭىزىنىڭ پروبلەماسى عالامشاردىڭ وراسان زور ەكولوگيالىق اپاتى رەتىندە اسا وتكىر سيپات العان كەزەڭدە ەرلىككە بەرگىسىز ىستەر تىندىردى.
«ارال وڭىرىندەگى ەكولوگيالىق قاسىرەت سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن جاساعان ۇكىمەتتىڭ جۇمىس توبىن باسقاردى. سونىمەن بىرگە سەمەي پوليگونى بويىنشا جاسالعان جۇمىس توبىن دا باسقارىپ, سول كەزدەگى جوعارعى كەڭەس سەسسياسىندا ۇكىمەتتىڭ اتىنان بايانداما جاساپ, دەپۋتاتتاردىڭ الدىندا اتالعان زاڭداردى قورعاپ, الىپ شىققان دا – وسى ۇزاقباي اعامىز.
سونداي-اق ارال وڭىرىنەن «ەكولوگيالىق قاسىرەت ايماعى» مارتەبەسىن الىپ تاستاۋ, ەكولوگيالىق جەڭىلدىكتەردى جويۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي, قايتا-قايتا كوتەرىلگەن كەزدە وسى ماسەلەنىڭ ءبىرجولاتا نۇكتەسىن قويۋعا دا وراسان زور ۇلەس قوستى.
بۇگىندە سىر بويىنىڭ تۇرعىندارى پايداسىن كورە باستاعان «عاسىر جوباسى» اتانعان «سىرداريا وزەنىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جانە ارالدىڭ سولتۇستىك بولىگىن ساقتاپ قالۋ» (ساراتس) جوباسىندا دا ۇزاقباي اعانىڭ وزىندىك وشپەس ءىزى, قولتاڭباسى بار.
باستاۋىندا ەلباسى تۇرعان, سمەتالىق قۇنى 240 ملن اقش دوللارى تۇراتىن بۇل جوبامەن 1993 جىلدان باستاپ اينالىستى. العاش رەت قىزىلوردا قالاسىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن «ارالدى قۇتقارۋ – عالامدىق پروبلەما» دەگەن اتپەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلدى. ارالدى ساقتاۋ قورى قۇرىلدى. ونى العاشقى جىلدارى ەلباسى باسقاردى. وسى كەزەڭدەردە ۇزاقباي اعا پرەزيدەنتتىڭ قاسىندا جۇمىس ىستەدى.
1995 جىلى قازاقستان مەملەكەتىنىڭ اتىنان ۇزاقباي قارامان ۇلى پاريجگە بارىپ, دۇنيەجۇزىلىك بانك باسشىلارىمەن بىرگە 18 «دونور» ەلدىڭ, ياعني باسقا ەلدەرگە كومەك بەرۋ مۇمكىندىگى بار دامىعان ەلدەردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. 2003 جىلى 240 ملن دوللاردىڭ 63 ميلليونىن بولۋگە قول جەتكىزدى. قازىر دە بۇل قارجىعا «ساراتس» جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ, اياقتالدى. ەندى ەكىنشى كەزەڭىن جالعاستىرۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
سونىمەن قاتار ۇزاقباي اعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا ەكى مارتە قاتارىنان سايلانىپ, سىر ءوڭىرىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالاسىنىڭ دامۋىنا, ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا بايلانىستى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە ۇدايى كومەكتەسىپ, قامقور بولدى. ءوزىنىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىنىڭ تىرشىلىگىمەن تىنىستاپ, كىندىك قانى تامعان توپىراعىنان بايلانىسىن ۇزگەن جوق. سول سەبەپتى دە ۇزەكەڭنىڭ ىزگىلىكتى ىزدەرى سىر ەلىندە سايراپ جاتىر دەۋگە تولىق نەگىز بار.
«تاۋ الىستاعان سايىن اسقاقتاي تۇسەدى» دەيدى دانا حالقىمىز. بۇكىل عۇمىرىن تاۋەلسىز ەلى مەن حالقىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ارناعان, كوپتەگەن جوعارى لاۋازىمدى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقارعان ۇزاقباي قارامان ۇلىنىڭ حالقى الدىنداعى ولشەۋسىز ەڭبەگى ەل ەسىنەن ەش شىقپاق ەمەس. بارعان سايىن اسقاقتاي, كۇن وتكەن سايىن بيىكتەي تۇسپەك.
ول بەكزات بولمىستىڭ, سارقىلماس سابىر مەن تاۋسىلماس ءتوزىمنىڭ يەسى, پاراساتتىلىق پەن ازاماتتىقتىڭ ونەگەسى, الدىڭعى بۋىنداعى اعا ۇرپاقتىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن, كەيىنگە ۇرپاققا ۇلگى بولعان ءبىرتۋار تۇلعا ەدى.
تۋعان جەرى ۇزاقباي قارامانوۆتاي ءبىرتۋار پەرزەنتىن قاشاندا ماقتانىشپەن ەسكە الىپ وتىراتىن بولادى.
قىرىمبەك كوشەرباەۆ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى