اقتاۋ قالاسىندا وتكەن جىلدان بەرى قولعا الىنىپ, ءجونى مەن جۇيەسىن تاپقان تاماشا ءبىر مادەني ءداستۇر بار. ول – كاسپي جاعالاۋى ەلدەرى تەاترلارىنا ورتاق ونەر دۋمانى. قارت تەڭىزدى جاعالاي جايلاعان جۇرتشىلىقتىڭ ساحنالىق قارىمىن ساراپقا سالاتىن ايتۋلى شارا بىلتىر قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالسا, بيىلعى ونەر مەرەكەسى قازاق كسر-ءىنىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, تەاتر جانە كينو ونەرىنىڭ ساڭلاعى, اكتەر نۇرمۇحان ءجانتوريننىڭ 90 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلىپتى.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى جانە حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان ونەر الەمىندەگى ايتۋلى مادەني وقيعاعا وتاندىق جانە شەتەلدىك تەاتر ۇجىمدارى قاتىسىپ, ءتورت كۇنگە سوزىلعان دۋمان ماڭعىستاۋ جۇرتشىلىعىن تەك قانا ساحنا سيقىرى سىيلار بەكزات ونەردىڭ شىن مانىندەگى رۋحاني قۋانىشىنا كەنەلتتى.
تەڭىز جاعالاۋىندا بوي كوتەرگەن دالا ساحناسىندا سالتاناتتى تۇردە شىمىلدىعى تۇرىلگەن كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ ءىى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنىڭ اشىلۋ راسىمىنە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ, قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى, سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى, حالىق ارتىستەرى مەن ەلىمىزدىڭ تەاتر سالاسىندا ۇزاق جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ جۇرگەن بىرقاتار تۇلعالارى قاتىستى. اتاپ وتسەك, مارتەبەلى مەيماندار قاتارىندا ءاسانالى ءاشىموۆ, ەسمۇحان وباەۆ, ليديا كادەنوۆا, تالعات تەمەنوۆ, بەكجان تۇرىس سىندى تەاتر مەن كينو ونەرىنىڭ مايتالماندارى بار. مادەني شارا القيسساسىن وبلىس اكىمى ەرالى توعجانوۆ اشىپ بەردى.
ايتۋلى شارا قازاق دالاسىنىڭ ءبىرتۋار ۇلى نۇرمۇحان اعامىزدىڭ رۋحىنا, 90 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالادى. ورتامىزدا ەلدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, رۋحىن اسپانداتار نامىستى, ۇلتجاندى ازاماتتار ءجۇر. بارشاڭىزدىڭ قولداۋىڭىزدىڭ, نيەتتەستىكتەرىڭىزدىڭ ارقاسىندا وسىنداي ۇلكەن شارانى اقيقاتقا اينالدىرعانىمىزدى ماقتانىشپەن ايتامىن جانە بارلىعىڭىزعا زور العىسىمدى بىلدىرەمىن. ۇلتتاردىڭ, مەملەكەتتەردىڭ, جالپى مۇقىم تۇركى ەلىنىڭ وي-يدەياسى ءبىر ماقسات پەن ورتاق مۇددە جولىندا توعىسسا, ءبىز المايتىن قامال جوق. بارشاڭىزعا ساتتىلىك تىلەيمىن», دەپ وبلىس اكىمى فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشىلارى مەن قاتىسۋشىلارىنا جىلى لەبىزىن بىلدىرسە, كسرو حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ زامانداس اعاسى, اڭىز اكتەر نۇرمۇحان ءجانتورين جايىنداعى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
«نۇرمۇحان ءسوزىن «وي, وپاسىز!» دەپ باستاۋشى ەدى. ءوزىنىڭ جاقسى كورگەن ادامدارىمەن وسىلاي قارىم-قاتىناس جاسايتىن. مىنەزدى, بىربەتكەي بولاتىن. سونىسىمەن دە كوپ ىشىنەن دارالانىپ, كوزقاراسىمەن, ىشكى مىسىمەن تالايدى تايسالتاتىن. ەڭ العاش ونەر تابالدىرىعىن اتتاعاندا ءبىز ۇلگى تۇتاتىن, ۇقساعىمىز كەلەتىن تۇلعالاردىڭ ءبىرى – وسى نۇرمۇحان اعامىز ەدى. كەيىن اعالىق قامقورلىعىن كوپ كوردىك. ەلىكتەپ ەر جەتتىك. قايتالانباس ونەرى تۇرعاندا نۇرمۇحان ەسىمى ولمەيدى, ماڭگىلىك جاسايدى. ءبىز ونى اركەز اڭگىمەمىزگە ارقاۋ ەتەمىز, جازىلاتىن كىتابىمىزعا قوسامىز», دەدى ءاسانالى ءاشىموۆ.
قۋانتارلىعى, كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ مادەني ۇندەستىگىن, بىرلىگىن, كاسىبي ونەر الماسۋىن ماقسات تۇتقان فەستيۆال وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا گەوگرافيالىق اۋقىمىن عانا ەمەس, كوركەمدىك ساپا مەن ءمان-مازمۇنىن دا سانتاراپتاندىرىپ, بايىتقانىن اڭعارۋعا بولادى. ماسەلەن, فەستيۆالدىڭ بىلتىرعى باعدارلاماسىنا بارلىعى 4 ۇجىم قاتىسسا, بيىل ولاردىڭ قاتارى 8 تەاترعا ارتتى. اتاپ ايتار بولساق, قازاقستان اتىنان قاتىساتىن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ ورىس جازۋشى م.گوركيدىڭ شىعارماسى بويىنشا قويىلعان «شىڭىراۋ» (رەجيسسەرى د.بازارقۇلوۆ), اقمولا وبلىستىق ورىس دراما تەاترىن تانىستىرعان ش.ايتماتوۆتىڭ «جان پيدا» (رەجيسسەرى ش.ديقانباەۆ) جانە ن.ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترى ۇجىمى ۇسىنعان ا.كاميۋدىڭ «كاليگۋلا» (رەجيسسەرى گ.مەرعاليەۆا) قويىلىمدارىنان بولەك, قوناق تەاترلار قاتارىن: س.امۋتباەۆ اتىنداعى مەنزەلين مەملەكەتتىك تاتار دراما تەاترىنىڭ ء«ىبىلىس» (رەجيسسەرى سەرگەي پوتاپوۆ), يراندىق بيلەح ساۆار باربود تەاتر توبىنىڭ «الىستاپ كەتتىڭ سەن مەنەن» (رەجيسسەرى ا.ساگەدي), تۇرىكمەنستاننىڭ كەمينە اتىنداعى مارى مەملەكەتتىك دراما تەاترى ۇجىمىنىڭ «ەسكەكسىز قايىقپەن ماحاببات مۇحيتىندا» (رەجيسسەرى پ.حۋدايبەرگەنوۆ), ۋفا مەملەكەتتىك تاتار «نۇر» تەاترى دوداعا قوسقان ر.شيممەلپفەننيگتىڭ «وتكەننەن كەلگەن ايەل» (رەجيسسەرى ب.يبراگيموۆ), ازەربايجان مەملەكەتتىك ۇلتتىق اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ «يۋدا» (رەجيسسەرى ا.سادىگوۆ) قويىلىمدارى تولىقتىردى. ءار ەلدىڭ مادەنيەتىمەن قاتار, ۇلتتىق بولمىسى ءھام رۋحاني كەلبەتىن ايگىلەگەن ساحنالىق تۋىندىلاردى وزىنە ءتان بوياۋى مەن باعىتىنا ساي قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, تاۋەلسىز «پلاتينالى تارلان» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ەسمۇحان وباەۆ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, پروفەسسور تالعات تەمەنوۆ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى, ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى اسسوتسياتسياسىنىڭ مۇشەسى يسرافيل يسرافيلوۆ, اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ەسەنعالي راۋشانوۆ, تەاتر سىنشىسى, گرۋزيا زاماناۋي تەاترلاردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى, ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, گرۋزيا تەاتر سىنشىلار وداعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى لاشا چحارتيشۆيلي, نۇرمۇحان ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى, قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى نۇرنياز مۇحانوۆ باستاعان تەاتر ماماندارى ساراپتادى.
فەستيۆالدىڭ جابىلۋ راسىمىندە ءسوز العان قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى ءاسانالى ءاشىموۆ تەاتر ساحناسىندا العاش سومداعان رولىنەن ۇزىندىلەر كەلتىرە وتىرىپ: «تەاتر – شىنايى ونەردىڭ, ادال دوستىقتىڭ, رۋحاني بايلىقتىڭ ورداسى. مىنە, ءتورت كۇن بويى كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ اراسىنداعى دوستىق قاتىناسىمىزدى نىقتاي بىلدىك دەپ ايتا الامىن. حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار ازاماتى, ۇلى اكتەر نۇرمۇحان اعامنىڭ ارۋاعى بارلىعىمىزدى قولداپ ءجۇرسىن! فەستيۆالعا قاتىسقان بارشا تەاتر ۇجىمىنا شىن جۇرەگىممەن العىسىمدى بىلدىرەمىن. كاسپي جاعالاۋى ەلدەرى تەاترلارىنىڭ مادەني-رۋحاني ىنتىماقتاستىعىنىڭ ارقاسىندا دوستىق, جولداستىق قاتىناسىمىز نىعايا بەرۋىنە تىلەكتەسپىن», دەپ ۇيىمداستىرۋشىلارعا قازىلار القاسى مۇشەلەرىنىڭ اتىنان العىسىن جەتكىزدى.
ءسويتىپ ءتورت كۇنگە جالعاسقان ايتۋلى ونەر دۋمانى ءوز مارەسىنە جەتىپ, ساراپشىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن نۇرمۇحان ءجانتوريننىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ ءىى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنە قاتىسۋشى بارلىق تەاتر ۇجىمى ۇزدىك ونەر كورسەتكەندەرى ءۇشىن ارنايى ديپلوم جانە باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. سونداي-اق كيەلى تەاتر ساحناسىندا تاماشا قويىلىمدارىن ۇسىنىپ, كاسىبي تاجىريبە الماسقان ساحنا ماماندارىنا تۇركسوي حالىقارالىق تۇركى مادەنيەتى ۇيىمىنىڭ ەستەلىك سىيلىقتارى دا قوسا تابىس ەتىلدى. قارت كاسپي جاعالاۋىن ءتورت كۇن بويى دۋمانعا بولەگەن دوستىق فەستيۆالى تەاتر الەمىن جاڭاشا سەرپىلتىپ, تۇبەك تورىندە باس قوسقان ونەر ۇجىمدارىن شىعارماشىلىق تىڭ باستامالارعا جەتەلەگەنى ءسوزسىز.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»