كەشە تاۋەلسىزدىك سارايىندا مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وتىرىستا اسسامبلەيانىڭ ەلىمىز تاۋەلسىزدىگى مەن بىرلىگىن نىعايتۋداعى ءرولى قارالىپ, وسى ۇيىمنىڭ پارلامەنتتىك وكىلدىگىنىڭ قىزمەت تاجىريبەسىنىڭ قورىتىندىلارى شىعارىلدى.
كەڭەس جۇمىسىنا قحا مۇشەلەرى, سەنات دەپۋتاتتارى, مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار باسشىلارى, رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى, ەقىۇ/دياقب جانە تمد بايقاۋشىلارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. الدىمەن ءسوز العان ق.ساۋداباەۆ بىلاي دەدى: «ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەر باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان بۇرىنعى كەڭەس وداعى رەسپۋبليكالارى ىشىندە پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى نەعۇرلىم جەمىستى جانە ەكپىندى دامۋعا قول جەتكىزگەن مەملەكەتتىڭ بىرىنە جانە حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ قۇرمەتتى ارىپتەسىنە اينالدى».
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى ستراتەگيالىق جانە جاسامپاز قىزمەتى بۇگىندە الەمدە «قازاقستان جولى» دەگەن اتپەن تانىمال بولىپ كەلەدى. بۇل دەموكراتيالىق رەفورمالاردى جۇرگىزۋگە, ءتيىمدى نارىقتىق ەكونوميكانى قۇرۋعا جانە قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «وسىنداي تولىمدى جەتىستىكتەردىڭ نەگىزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىم ءۇلگىسى تۇر. بۇل ۇلگى بۇگىندە بۇۇ مەن ەقىۇ-دا كەڭىنەن مويىندالىپ, بۇكىل الەمدە كوشباسشىلاردىڭ, قوعامدىق-ساياسي قايراتكەرلەردىڭ, عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ, جوعارى باعاسىنا يە بولۋدا», دەدى قانات بەكمىرزا ۇلى.
ءتورتىنشى شاقىرىلعان پارلامەنت ماجىلىسىندە اسسامبلەيادان سايلانعان 9 دەپۋتاتتىڭ جۇمىس تاجىريبەسى دە نازاردان تىس قالعان جوق. مەملەكەتتىك حاتشى سول سايلانعان دەپۋتاتتار كوپتەگەن باستامالارعا نەگىز بولعاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەتتى. اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەنىپ, قابىلدانعانى بەلگىلى. بۇدان باسقا اسسامبلەيالىق دەپۋتاتتار تاعى 4 زاڭدىق قۇجاتتىڭ ازىرلەنۋىنە باستاماشى بولدى. سونداي-اق, ولار 185 دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ايماقتاردا 60 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان 900-دەن اسا كەزدەسۋلەر وتكىزگەن. 2000-عا جۋىق ازاماتتى قابىلداعانى تاعى بار.
پرەمەر-مينيستر مەن ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ اتىنا 884 حات باعىتتاسا, سونىڭ بارىسىندا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپقان. بۇل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ساياسي تيىمدىلىگىن ايقىن دالەلدەيدى. وسى رەتتە اسسامبلەيا كەڭەسى وتىرىسىن مودەراتور رەتىندە قحا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ جۇرگىزىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون. كەڭەستە, سونىمەن قاتار, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى احمەدجان شاردينوۆ پەن IV شاقىرىلعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى روزاقۇل حالمۇرادوۆ بايانداما جاسادى.
ونىڭ بارىسىندا جاڭاوزەندەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا قاتىستى شارالار اسسامبلەيا تاراپىنان قولداۋعا يە بولعاندىعى ەرەكشە اتالدى. ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي اسسامبلەيا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك فورۋمىن ءوتكىزسە, وندا 109 جوبا كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلعان بولاتىن. اتالعان شارا اياسىندا اسسامبلەيا كاسىپكەرلەرىنىڭ اسسوتسياتسياسى قۇرىلعانى دا بەلگىلى. تۇرىك قاۋىمداستىعى تاراپىنان 480 ورىندىق قازاق-تۇرىك ليتسەيى دە سالىنعانى اتالىپ كەتتى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ايىرتاۋ اۋدانى اۋماعىندا ەتنواۋىل ومىرگە كەلگەنى جانە وزگە دە جوبالار اسسامبلەيا جۇمىسىندا وڭ قورىتىندىلار بولعانىن كورسەتەدى.
جالپى, اسسامبلەيانىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان 471 شارانىڭ جەر-جەردە وتەتىنى بەلگىلى بولدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تاجىريبەسىمەن تەرەڭ تانىسۋ ءۇشىن 15 ەلدىڭ جۋرناليستەرى مەن عالىمدارى ۇسىنىسپەن شىققاندىعى دا نازاردان تىس قالعان جوق.
ە.توعجانوۆ اسسامبلەيا اتىنان دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردىڭ ءتىزىمىن كەڭەس وتىرىسىنا ۇسىندى. ول بويىنشا «تۇراقتى قازاقستان» قورىنىڭ باسشىسى جۇماتاي اليەۆ, ءتورتىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, رەسپۋبليكالىق ۇيعىرلار ورتالىعىنىڭ باسقارما مۇشەسى مۇرات احماديەۆ, سول شاقىرىلىم دەپۋتاتى, قازاقستان نەمىستەرىنىڭ «ۆوزروجدەنيە» ۇيىمى كەڭەسىنىڭ ءمۇشەسى ەگور كاپپەل, قازاقستان كورەيلەرى اسسوتسياتسياسىنىڭ جەتەكشىسى رومان كيم, «ۆايناح» چەشەن-ينگۋش حالىقتارى مادەنيەتىن دامىتۋ اسسوتسياتسياسى» زتب تەڭ توراعاسى احمەد مۇرادوۆ, قحا ءتوراعاسىنىڭ جامبىل وبلىسى بويىنشا ورىنباسارى نادەجدا نەستەرەۆا, «تاڭ» تاتار-باشقۇرت ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى زۋحرا سايالوۆا, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستان ۋكرايندارىنىڭ «رادا» وداعىنىڭ توراعاسى يۋري تيموشەنكو جانە ءتورتىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى روزاقۇل حالمۇرادوۆ تىزىمگە ەنگەن. حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ جۇمىس توبى وڭىرلەردىڭ قامتىلۋى مەن گەندەرلىك تەڭدىكتىڭ ساقتالۋىنا, دەپۋتاتتىق جانە ءىرى ەتنوستىق توپتاردىڭ وكىلەتتىگىن قالدىرا وتىرىپ, ءتىزىمنىڭ جان-جاقتى پىسىقتالعاندىعىمەن ءبولىستى. ەندى قحا-نىڭ سايلاۋعا بايلانىستى كەزەكتەن تىس وتىرىسى 16 قاڭتاردا وتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
وتىرىستا, سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىنا جىل بويى ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن 9536 قۇتتىقتاۋ كەلىپ تۇسكەندىگى بەلگىلى بولدى. بۇل حاتتار مەملەكەت باسشىسىنا تاپسىرىلىپ, اسسامبلەيانىڭ «ءبىز – قازاقستان حالقىمىز!» اتتى كىتابىنا ەنگىزىلمەك. وتىرىس بارىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ارنايى ەستەلىك بەلگىلەرى تانىستىرىلدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.