اتا زاڭىمىزدا مەملەكەتتىڭ باستى قۇندىلىعى ادام ەكەنى ناقتى كورسەتىلگەن. وسى ورايدا ادام دەنساۋلىعى مەملەكەتتىڭ باستى بايلىعى سانالادى. ەلىمىزدە دەنساۋلىقتى قورعاۋ سالاسىندا كەشەندى جۇمىس اتقارىلۋدا. سونىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ بەلگىلى بولىگىن تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا «مەملەكەتتىڭ مىندەتتەرىن ناقتى بەلگىلەي وتىرىپ, تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ جاڭا مودەلىن ازىرلەۋ قاجەت» دەگەن بولاتىن. ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدى جەتىلدىرۋ بويىنشا ساتىپ الۋدى ورتالىقتاندىرۋ ءىسى ونىڭ اشىقتىعىن, ايتارلىقتاي ۇنەمدەلۋىن, سول ارقىلى باسقا دا ناۋقاسقا قولجەتىمدىلىگىن, ءار پاتسيەنتتىڭ قامتىلۋى ارقىلى اقپاراتتىق ەسەپتىلىكتى قالىپتاستىرادى. جانە ەلەكتروندى ساتىپ الۋ جەمقورلىقتى جويادى. بۇگىندە ەلىمىزدە 3,5 ملن ادام تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتىلعان. جۋىردا 2019 جىلعا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن دارىلەردى ساتىپ الۋ باستالدى.
ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلەتىن تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ (تمككك) قازىرگى فورماتى 2004 جىلى جاسالدى. جىل سايىن جاڭارىپ وتىراتىن قۇجاتتا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ بارلىق ءتۇرى مەن فورماسى, قىزمەت كورسەتۋ ءتارتىبى جانە اقىسى, مەملەكەت تاراپىنان تولەنبەيتىن قىزمەتتەردىڭ كەيبىر تۇرلەرى كورسەتىلەدى. وسىعان سايكەس بيىل دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى ساتىپ الۋ تۇڭعىش رەت ەلەكتروندى فورماتتا جۇرگىزىلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.ءبىرتانوۆتىڭ 2018 جىلعى 5 شىلدەدەگى №420 «ساتىپ الۋ ۆەب-پورتالىن قولدانۋ ارقىلى دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى ساتىپ الۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبانى ەنگىزۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا ساي بىرىڭعاي ديستريبيۋتەرمەن وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ساتىپ الۋ ۆەب-پورتالىن قولدانۋ ارقىلى تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە جانە الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە دارىلىك زاتتار جانە مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى ساتىپ الۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى ەنگىزىلگەن بولاتىن. سونداي-اق بيىلدان باستاپ پرەپاراتتاردى الۋعا جىبەرىلگەن وتىنىشتەر بىردەن بەكىتىلمەيدى, اۋرۋحانالار ديستريبيۋتەرمەن كەلىسىم جاساۋ كەزىندە وتىنىشتەرگە تۇزەتۋلەر ەنگىزە الادى.
ءدارى-دارمەك ساتىپ الۋ جونىندەگى بىرىڭعاي ديستريبيۋتەر «سق-فارماتسيا» جشس جاقىندا 2019 جىلعا تمككك قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن دارىلەردى ساتىپ الۋ جۇمىسى باستالعانىن حابارلادى. وسىعان دەيىن تمككك جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) شەڭبەرىندەگى تەگىن بەرىلەتىن پرەپاراتتاردىڭ ءتىزىمى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن ەدى.
الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تولەۋ بويىنشا قارجى وپەراتورى رەتىندە جۇمىس اتقارىپ كەلەدى.
ءدارى-دارمەكتەر ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان جانە ستاتسيونارلاردا تەگىن ەم قابىلدايتىن پاتسيەنتتەرگە ارناپ ساتىپ الىنادى. تىزىمگە 1144 پرەپارات كىرەدى, ونىڭ 829-ى دارىلىك زاتتار بولسا, 315-ءى – باسقا دا ەمدىك بۇيىمدار. وتكەن جىلعا قاراعاندا بيىل امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلەتىن ءدارى-دارمەكتەردىڭ ءتىزىمى ارتقان. اۋرۋدىڭ 45 ءتۇرى بويىنشا ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان پاتسيەنتتەر ءۇشىن دارىلىك زاتتاردىڭ 550-دەن استام اتاۋى ساتىپ الىنادى. وتكەن جىلى ءدال وسىنداي ماقساتتا 482 اتاۋمەن ءدارى-دارمەكتەر ساتىپ الىنعان بولاتىن.
– «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكستىڭ 88-بابى بويىنشا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن تىزبەگە سايكەس تمككك شەڭبەرىندە امبۋلاتورلىق دەڭگەيدەگى ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمدارمەن قامتاماسىز ەتىلۋگە قۇقىلى, – دەيدى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى استانا قالاسى بويىنشا فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ا.امانگەلديەۆ.
تەگىن ءدارى-دارمەكتەردى الۋعا ارنالعان رەتسەپت ۋچاسكەلىك نەمەسە مامانداندىرىلعان دارىگەردىڭ نۇسقاۋلىعىمەن بەلگىلەنگەن ءدارىحانادان عانا بەرىلەدى. ناۋقاسقا ءدارىحانانىڭ ءتىزىمى مەن مەكەنجايىن تىركەلگەن ەمحانادا بەرەدى. ەگەر تەگىن بەرىلەتىن پرەپاراتتى اتالعان ءدارىحانالار بەرۋدەن باس تارتسا نەمەسە اقى تولەۋدى تالاپ ەتسە, پاتسيەنت ءوزى تىركەلگەن ەمحانانىڭ باسشىلىعىنا, تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا جەرگىلىكتى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا نەمەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ فارماتسيا كوميتەتىنىڭ دەپارتامەنتىنە شاعىمدانا الادى.
الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى استانا قالاسى بويىنشا فيليالى تۇرعىندارعا تمككك شەڭبەرىندە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن 79 مەديتسينالىق مەكەمەمەن كەلىسىمشارت بەكىتتى. ونىڭ 36-سى مەملەكەتتىك, 43-ءى جەكە مەنشىك مەكەمە.
بۇل جۇمىستاردىڭ بارلىعى جىل باسىندا تەگىن پرەپاراتتار تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتىر. سونداي-اق ساتىپ الۋدىڭ ەرتە باستالۋى اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىندا بارلىق پرەپاراتتار بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ قويمالارىنا كەلىپ ءتۇسۋى ءۇشىن دە قاجەت. تەندەر راسىمدەرى شامامەن ەكى ايعا سوزىلادى. تەندەر ناتيجەلەرى بويىنشا شارتتار جاسالىپ, ءدارى-دارمەكتەر جىلدىڭ سوڭىندا دەيىن قويمالارعا جەتكىزىلمەك.
مايگۇل سۇلتان, «ەگەمەن قازاقستان»