اقيقاتقا جۇگىنۋ

«جاڭاوزەن: وقيعا ىزىمەن» اتتى دەرەكتى ءفيلمدى كورگەننەن كەيىنگى وي-پايىمدار

كەشە تۇندە «حابار» تەلەارنا­سىن­دا وسىن­داي فيلم كورسەتىپ جاتىر دەپ ەستىسىمەن-اق شارت جۇگى­نىپ تەلەدي­دار­عا كوز تىككەنبىز. جا­نى­مىزدى اۋىرت­قان جاڭا­وزەن­دەگى جايلار تاعى دا قايتا­لا­نىپ, كوز الدى­مىز­دان ءتىزىلىپ ءوتىپ جاتىر. ءبىر عانا جۇبانىش, بۇل جولى ومىردە ەمەس, ەك­راندا, كينو كورىنىسىندە. مامى­را­جاي شۋاقتى تىرلىك, مەرەكەلى كۇن­نىڭ جارقىن قۋانىشى كەنەت بۇ­لىڭ­عىر تار­تىپ, سۋىلداعان سۋىق جەل سوعىپ, كوڭىلدىڭ اشىق اسپانىندا قارا بۇلت ءۇيىرىلىپ جۇرە بەرگەندەي بولدى. بولادى دەپ استە كۇتپەگەن, ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە كىرمەگەن, كوزگە مۇلدەم توسىن, جانىمىزعا جات, ىزعار شاشقان ىز­بارلى كورى­نىس­تەر. مەرەكەنىڭ ءسانى, بەرەكەنىڭ ءمانى كەتتى. ادام تولى بولسا دا الاڭ قاڭىراپ قالعانداي. ءبىر شەتتە قورقىنىشپەن اڭتارى­لىپ الاڭ­دا­عان بالا, ءبىر شەتتە داۋىس سا­لىپ, اڭىراپ جىلاعان انا. ولار­دى ەشكىم كوزگە ىلەر ەمەس. ءدۇر­كى­رەي ءجۇ­گى­رەدى. ءوز بەتتەرىمەن ۋ-شۋ. دا­بىر-دۇبىر. دورەكى بىلا­پىت سوزدەر ەستىلەدى. جىعىلىپ جات­قان جاڭا جىل­دىق شىرشا. ساحنا ۇستىندە تەپ­كىلەنگەن مۋزىكالىق جابدىقتار. قازاقتىڭ ءبىر ءاپسا­نا­لى ناقىلىندا «ەستىگەن وتىرىك, كور­گەن راس» دەمەۋشى مە ەدى. فيلم اۆتور­لارى ناق وسى ناقىل­عا جۇگىن­گەن­دەي-اق بول­عان­دى بول­عان­داي ەتىپ كورسەتىپ, جا­ڭاوزەن وقيعاسىنىڭ دامۋ بارىسىن حرو­نولوگيالىق رەتتىلىكپەن, تايعا تاڭ­­با باسقانداي ايقىندىقپەن ءوربىتىپتى. ادام وتىرىك ايتۋى مۇمكىن. ءبى­راق كينوكامەرا جالعان ايتا ال­ماي­دى. كامەرا ءوز كوزىمەن كور­گە­نىن, قوبدي كوكىرەگىنە تۇسىرگەنىن اينىتپاي, ءدال سول قالپىندا كور­سە­تەدى. وسىناۋ كينوبايان ءتۇسىرۋ­شى­لەر­دىڭ ءوز پىكىرلەرىن العا شىعار­ماي, كادرداعى بۇلتارت­پاس كورىنىس­تەر ارقىلى وقيعانىڭ اقي­قات سۋرەتتەرىن سۇلبالاپ ايعاق­تاۋ­دى مۇ­رات تۇتقانى بايقالادى. ول كادر­لار كوپتەگەن تۇستاردا ايتپاسا دا تۇسىنىكتى, ياعني ءتۇسىندىرۋدى قاجەت ەت­پەيدى. ول كورىنىستەر ءتىلسىز-اق ءسوي­لەيدى, زار يلەيدى. الاڭدى بي­لەپ-توستەگەن توپتىڭ لاڭ شىعا­رىپ, تارتىپسىزدىك جاساپ جۇرگەنى اي­دان انىق. كينولەنتا ولاردى اق­تا­ماي­دى دا, داتتامايدى دا. ءوزى بەي­تاراپ قالىپ, بولعان جايدى عا­نا جىپكە ءتىزىپ جايىپ سالادى. بىراق ول ءتۇ­بىندە ايىپ بولىپ تاعىلاتىن ايعاق ەكەندىگىنە دە نازار اۋدا­رۋى­مىز كەرەك سياقتى. دەمەك, بۇل كينولەنتا ەلدى دۇرلىكتىرگەن, الاتايداي ب ۇلىك سال­عان وقيعانى دۇ­رىس ءارى وبەك­تيۆتى باعالاۋ ءۇشىن بۇگى­نى­مىزگە دە, بولا­شا­عىمىزعا دا كەرەك. فيلم ءدال وسىنىسىمەن قۇندى. قالتقىسىز كينوكامەرا كورى­نىستەرىمەن قاتار وقيعا شىن­دى­عىن كوزبەن كورگەن, باسى-قاسىندا بول­عان كۋالاردىڭ دا بوياپ-ءبۇر­كە­مە­لە­مەي ايتۋى ماڭىزدى. فيلم­دە وسىنداي كۋالار ءسوز الادى, زارداپ شەگۋشى جابىرلەنۋشىلەر ءارى مۇڭ شاعىپ, ءارى كۋالىك بەرەدى. بۇل ارادا ءبىز ادام ايتقىسىز سو­را­قى تالقان­داۋ مەن توناۋدىڭ, قي­راتۋ مەن ءور­تەۋدىڭ, جونسىزدىك پەن جۇگەن­سىز­دىك­تىڭ ورىن العانىنا كوز جەتكىزەمىز. بەيكۇنا جازىقسىز جان­دار جاپا شەككەن. قانشاما ماتە­ريال­دىق يگىلىكتەر حاراپ ەتىلگەن. قالاي عانا بۇلاي بول­دى ەكەن؟ قايتىپ مۇنداي سۇم­دىققا جول بەرىلدى ەكەن؟ مىنا­داي جان ءتۇر­شىك­تىرەر تاعىلىق اشۋ-ىزا قايدان شىق­تى؟ وسىعان جول بەر­مەۋدىڭ امالدارى تۇگەل قاراس­تىرىلدى ما ەكەن؟ بىرنەشە اي بويى اشىنىپ, الاڭعا شىعىپ جۇرگەن­دەر­دىڭ تىلەك-تالاپتارى ءتۇ­گەل تىڭ­­دالدى ما ەكەن, مۇناي باس­شىلارى تاراپىنان؟ ءفيلمدى كورە وتىرىپ وسىلاي قينالىپ قاپا­لا­ناسىڭ, ىشكى دۇنيەڭ شىمىركەنە شەرلەنىپ, ءۇنسىز ەگىلىپ, وي­لا­نا­سىڭ. جاڭاوزەن مەن شەتپەدەگى شەكتەن شىققان شەتىن وقيعالار قازاق قوعامىنىڭ قابىرعاسىن قايىستى­رۋ­دا, قازاق زيالىلارىن قاتتى قا­مىق­تىرۋدا. ەڭبەك ەرى, ابىز جا­زۋشى ءابىش كەكىل­باي­ ۇلى, اتاقتى اقىن فا­ريزا وڭ­عار­سىنوۆا, قا­زاق­ستان جا­زۋ­شى­لار وداعىنىڭ ءتور­­اعا­سى نۇرلان ورازالين, ۇلت­تىق عىلىم اكا­دە­مياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات جۇرىنوۆ, اكادەميك سۇلتان سار­­تاەۆ­ت­ىڭ سابىرعا شا­قىر­عان, بەرەكە-بىرلىكتى بۇزباۋ­عا ۇندەگەن ساليقالى-سالاۋاتتى لەبىزدەرىن دە وسىناۋ فيلمدە تول­قى­ماي تىڭداۋ مۇمكىن ەمەس. جاڭاوزەن وقيعاسى كەزىندە قۇ­قىق قورعاۋ ورگاندارى كوپ قيىن­دىق ارقالاپ, اۋىرتپالىقتىڭ دا, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ دە كوبى سو­لار­دىڭ يىعىنا ءتۇستى. وقيعا بولعان وڭىردەگى ءتيىستى قىزمەت سالالارى دا كوپكە ورتاق الماعايىپ سىننان شەت قالمادى. فيلمدە بۇل جايلار دا بايىپپەن بەدەرلەنىپ, جەتكىلىكتى كورىنىس تاپقان. سا­لالىق بولىمشەلەردىڭ, مۇناي كومپا­نيا­لارىنىڭ جاۋاپتى قىز­­مەت­كەر­لەرى­نىڭ رياسىز اقتارعان كۇيى­نىشتى سىر­لارىنان دا كوپ جاي­دى اڭ­عارىپ بىلگەندەيمىز. قازاق ەلى قانسىراعان جا­را­­لى جاڭاوزەندى مىناداي اۋىر شاق­تا جالعىز قال­دىر­مادى. ەل­باسى وقيعاعا باي­لا­نىستى ءبىر­دەن-اق كەسىمدى دە پا­راساتتى ءسوزىن ارناپ, قاي­تىس بولعان­دار­دىڭ وت­باسى­لا­رى مەن تۋعان-تۋىسقان­دارى­نىڭ قايعىسىنا ورتاق­تا­سىپ, كوڭىل ايت­تى. زارداپ شەككەندەرگە كو­مەك كورسە­تى­لەتىنىن, ىرىتكىگە جول بەرىلمەيتىنىن, كى­نا­لىلەر مەن اران­داتۋ­شى­لار ءتيىستى جازاسىن تارتاتى­نىن ءبىل­­دىردى. ءتارتىپ­سىز­دىكتى ءور­شىت­پەي, تى­نىش­تىقتى ساق­تاۋ, جاع­دايدى سا­باسىنا ءتۇ­سىرۋ ماق­ساتىندا جاڭاوزەندە كومەندانت ساعاتىن جاريالادى. مەم­­­لەكەت باسشى­سى ەڭبەك داۋى مەن بۇزا­قى­لىق­تى شاتىستىرماۋ كەرەكتىگىن مىق­تاپ ەسكەرتتى. فيلم­­دى كور­گەندە وسى جاي­لار­دىڭ ءبارى­نە ەگجەي-تەگجەيلى قانىعىپ, ءما­سە­­لە­نىڭ ءمان-جا­يىنا, ءمانىسى­نە بوي­لاي تۇسە­سىڭ. بۇل ءفيلمدى جاڭاوزەن اقيقاتىنا جۇگىنۋدىڭ العاشقى قادامدارىنىڭ ءبىرى دەسەك تە بولار. ەڭ باستىسى – سول قادامنىڭ ساتتىلىگىندە... قورعانبەك امانجول. الماتى.