ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار كونە تاراز قالاسىن كورىكتەندىرۋ ساۋلەتىن وزگەرتۋ بۇگىنگى تاڭدا وڭىردەگى باستى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. اسىرەسە شاھار كوركىنە كورىك قوساتىن ساياباقتاردى قايتا جاڭعىرتۋ كۇن تارتىبىندە تۇر.
ۇلى جەڭىس كۇنى مەرەكەسىنە وراي باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى «جەڭىس» ساياباعى قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلگەن-ءدى. قازىر بۇرىنعى «شاحريستان» بازارىنىڭ ورنىن قالپىنا كەلتىرۋ, سونداي-اق قالا ورتالىعىنداعى قايرات رىسقۇلبەكوۆ ساياباعىن قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. سونىمەن قاتار, تاريحي تاراز قالاسىن تۋريستىك ورتالىققا اينالدىرۋ ماقساتىندا دا بىرقاتار جوبا قولعا الىنىپ, ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلۋدا. بۇل ورايدا تارازدىقتاردىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن دۇنيەلەر كوپ-اق. الايدا كونە شاھاردىڭ شىرايىن كەتىرىپ, ادامداردىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىرعان ماسەلەلەر دە جەتەرلىك.
بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان كاسىپكەرلىك سالاسىنا تيىسىنشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە ەلىمىزدە كاسىپكەرلىك كەڭ ءورىس الىپ, تۇرعىنداردىڭ دا تىرلىگى تىكتەلۋدە. دەگەنمەن شاھاردا بەيبەرەكەت سالىنعان كاسىپكەرلىك نىساندارى مەن ولاردىڭ رەتسىز ورنالاستىرىلعان سىرتقى جارنامالارى, سونىمەن قاتار شاعىن اۋداندارداعى جابايى ساۋدا نۇكتەلەرى قالا كوركىن كەتىرىپ تۇرعانى راس. بۇگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قالاداعى «قىزىل سىزىقتا» سالىنعان وسىنداي كاسىپكەرلىك نىسانداردى الىپ تاستاۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. تاراز قالاسى اكىمدىگى تاراپىنان وسى ۋاقىتقا دەيىن «اقبۇلاق», «قاراتاۋ», «سامال» شاعىن اۋداندارى مەن «قايقارمەت» جانە «جىبەك جولى» بازارلارىنداعى جۇمىستى رەتكە كەلتىرۋ جونىندە رەيد جۇرگىزىلدى. رەيد بارىسىندا رۇقساتسىز سالىنعان كولىك جۋ ورىندارى, قىمىزحانالار مەن ساۋدا دۇڭگىرشەكتەرى تەكسەرىلگەن. بۇگىندە قالالىق كوميسسيا وسىنداي 97 كاسىپكەرلىك نىسانىن انىقتاپ, 59 نىساننىڭ يەسىنە حات جىبەرىپتى. ال 29 دۇڭگىرشەك الىنىپ تاستالدى.
«قىزىل سىزىق» قۇرىلىس سالۋ شەكاراسىن رەتتەۋ ءۇشىن قولدانىلادى. ال بۇگىندە تاراز قالاسىندا كوپشىلىك جاعدايدا ەلدى مەكەندەردەگى جوسپارلاۋ قۇرىلىمىنداعى ورامداردىڭ, شاعىن اۋدانداردىڭ اۋماعىن كوشەدەن ءبولىپ تۇراتىن شەكارا ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تۇر. بۇلاردىڭ ءبارى دە بولاشاقتا كوركەيىپ, جاڭا تىنىس الاتىن شاھار كەلبەتىنە نۇقسان كەلتىرىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. بۇل رەتتە جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەركەبۇلان داۋىلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىس ورتالىعىندا زاڭ تالاپتارىنا قايشى كەلەتىن قۇرىلىس نىساندارى بارشىلىق. ءوڭىر اۋداندارىندا دا «قىزىل سىزىقتى» قاپەرگە الماي جۇرگىزىلگەن زاڭسىز قۇرىلىس نىساندارى از ەمەس. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اتالعان ماسەلەلەردى رەتتەۋ ماقساتىندا بيىل وبلىستىق كاسىپكەرلىك پالاتاسى, وبلىستىق مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ باسقارماسى جانە قالا, اۋدان اكىمدىكتەرى بولىمدەرىنىڭ ماماندارىنان تۇراتىن ارنايى كوميسسيانىڭ قۇرامى جاساقتالعانىن, جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە ساۋلەت جانە قۇرىلىس نورمالارىن بۇزعان 25 نىسان انىقتالعانىن, سونىمەن قاتار تيىسىنشە تالداۋلار جۇرگىزىلگەنىن ايتتى. «قىزىل سىزىقتان» ءوتىپ كەتكەن 19 نىسان تاراز قالاسىندا بولسا, 6 نىسان قورداي اۋدانىندا ەكەن.
ەركەبۇلان داۋىلباەۆ زاڭسىز قۇرىلىس جۇرگىزۋ, ونىڭ ىشىندە «قىزىل سىزىق» تالاپتارىن بۇزۋ دەرەكتەرى كوبىنەسە قورداي, شۋ, ت.رىسقۇلوۆ جانە مەركى اۋداندارىندا ورىن الاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىنگى تاڭدا مۇنداي قۇرىلىس نىساندارىنىڭ دەرەكقورى دا ناقتىلانعان. سونداي-اق تاراز قالاسى مەن اۋداندار اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسە بيىل اتقارىلاتىن ءىس-شارالار جوسپارى دا بەكىتىلگەن ەكەن.
نەگىزى قۇرىلىس نورمالارى بۇزىلۋىنىڭ سەبەپتەرى دە بەلگىلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇرىلىس زاڭنامالارىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس رۇقسات الۋ قۇجاتتارىن دايىنداۋ مەرزىمى شامامەن 134 كۇندى, وعان قوسا قوماقتى قارجى شىعىنىن تالاپ ەتەدى. ال جەكە كاسىپكەرلەر كوبىنەسە وزدەرىنە ءتيىستى جەر تەلىمدەرىنە تەز ارادا ارتىق شىعىنسىز قۇرىلىس نىساندارىن سالىپ, جەڭىل جولدارمەن ايىپپۇل تولەۋ نەمەسە راقىمشىلىق ارقىلى زاڭداستىرىپ الۋعا مۇددەلى ەكەن. ەندىگى جەردە تاراز قالاسىنىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتىنە نۇقسان كەلتىرەتىن ساۋدا دۇڭگىرشەكتەرىن زاماناۋي تالاپتارعا ساي جاڭا دۇڭگىرشەكتەرمەن الماستىرۋ ماسەلەسى تۇر.
تاراز قالاسىنىڭ اكىمى عالىمجان ءابدىرايىموۆتىڭ ايتۋىنشا, «قىزىل سىزىقتى» بۇزىپ سالعان قۇرىلىس نىساندارىن انىقتاۋ ماسەلەلەرى ءالى دە بەلسەندى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتىر ەكەن.
جالپى, بۇگىندە «قىزىل سىزىقتان» وتكەن قۇرىلىس نىساندارىن قاداعالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىمەن, ءالى دە بولسا اتالعان ماسەلە بويىنشا ولقىلىقتار انىقتالۋدا. شاھار كەلبەتىنە كىربىڭ كەلتىرەتىن زاڭسىز دۇڭگىرشەكتەر مەن جابايى ساۋدا ورىندارىن رەتكە كەلتىرۋ الداعى كۇننىڭ ەنشىسىندە.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى